Mục lục
Trung Quốc không còn là điểm đến ưu tiên của nhiều doanh nghiệp do chi phí sản xuất tăng cao, các chính sách liên quan đến doanh nghiệp nước ngoài cũng như cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong bối cảnh hiện tại, Việt Nam đã nổi lên như một đối thủ cạnh tranh nghiêm túc. Hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt Nam cũng đã có những dấu hiệu tích cực khi các doanh nghiệp nước ngoài chuyển hoạt động sang quốc gia này. Thêm vào đó, vào tháng 6 năm 2020, Việt Nam đã phê chuẩn EVFTAs, điều này sẽ mang lại cơ hội lớn cho thương mại Việt Nam với EU. Bài viết này cung cấp cho bạn thông tin cần thiết về xuất khẩu tại Việt Nam.
Quy định về xuất khẩu tại Việt Nam
Quy định chung
Để tiến hành hoạt động xuất khẩu, nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký với Sở Kế hoạch và Đầu tư (DPI). Ngoài ra, các nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia vào hoạt động xuất khẩu tại Việt Nam cần phải có Giấy chứng nhận đầu tư. Các công ty muốn mở rộng hoạt động kinh doanh hiện tại để tham gia vào hoạt động nhập khẩu phải tuân thủ các thủ tục điều chỉnh Giấy chứng nhận đầu tư của họ.
Certain goods require the trading company to obtain import and export permits from the government, as per Appendix II of Nghị định 187/2013/ND-CP. These include:
– Hàng hóa thuộc diện kiểm soát xuất khẩu theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là bên ký kết;
– Hàng hóa xuất khẩu trong hạn ngạch do các nước nước ngoài quy định;
– Hàng hóa thuộc diện kiểm soát nhập khẩu theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là bên ký kết; và
– Hóa chất, tiền chất nổ và thuốc nổ công nghiệp.
Chỉ một số hàng hóa nhất định phải chịu thuế xuất khẩu. Thuế xuất khẩu dao động từ 0 đến 45 phần trăm. Nhiều hàng hóa cũng phải chịu thuế VAT. Ngoài ra, Luật về thuế tiêu thụ đặc biệt (SCT) quy định rằng các nhà xuất khẩu mua hàng hóa chịu thuế SCT để xuất khẩu nhưng lại bán sản phẩm trong nước thì phải chịu thuế SCT. Đặc biệt, dầu mỏ bị cấm xuất khẩu.
Các loại thuế và phí áp dụng
Hầu hết hàng hóa xuất khẩu qua biên giới Việt Nam, hoặc hàng hóa đi qua giữa thị trường nội địa và khu vực phi thuế quan, đều phải chịu thuế nhập khẩu/xuất khẩu. Các trường hợp ngoại lệ bao gồm hàng hóa quá cảnh, hàng hóa xuất khẩu ra nước ngoài từ khu vực phi thuế quan, hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào khu vực phi thuế quan chỉ để sử dụng trong khu vực phi thuế quan, và hàng hóa đi từ khu vực phi thuế quan này sang khu vực phi thuế quan khác.
Hầu hết hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu đều được miễn thuế. Thuế xuất khẩu (dao động từ 0% đến 45% và được tính trên giá FOB) chỉ được áp dụng cho một số mặt hàng, chủ yếu là tài nguyên thiên nhiên như khoáng sản, sản phẩm rừng và phế liệu.
Các khai báo thuế xuất khẩu là bắt buộc khi đăng ký khai báo hải quan với các văn phòng hải quan. Thuế xuất khẩu phải được thanh toán trong vòng 30 ngày kể từ ngày đăng ký khai báo hải quan.
Hàng hóa trong các trường hợp cụ thể này không phải là đối tượng chịu thuế:
– Hàng hóa xuất khẩu tạm thời để tái nhập;
– Hàng hóa nhập khẩu để gia công cho các đối tác nước ngoài rồi xuất khẩu hoặc hàng hóa xuất khẩu sang nước ngoài để gia công cho Việt Nam rồi tái nhập theo hợp đồng gia công;
– Hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định cho các dự án được hưởng ưu đãi đầu tư hoặc các dự án đầu tư được tài trợ bằng nguồn vốn ODA;
– Hàng hóa nhập khẩu phục vụ cho hoạt động dầu khí; và
– Hàng hóa nhập khẩu để sử dụng trực tiếp trong các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Về việc tính thuế, số thuế xuất khẩu phải nộp phải bằng với số lượng đơn vị của từng hàng hóa xuất khẩu thực tế được ghi trong khai báo hải quan với giá chịu thuế và tỷ lệ thuế của từng hàng hóa được ghi trong Biểu thuế tại thời điểm tính thuế. Đối với hàng hóa chịu thuế tuyệt đối, số thuế xuất khẩu phải nộp phải bằng với số lượng đơn vị của từng mặt hàng xuất khẩu thực tế được ghi trong khai báo hải quan nhân với tỷ lệ thuế tuyệt đối quy định cho một đơn vị hàng hóa tại thời điểm tính thuế.
Hàng hóa xuất khẩu chủ yếu tại Việt Nam
Dưới đây là danh sách 10 hàng hóa xuất khẩu hàng đầu đại diện cho giá trị cao nhất trong các lô hàng toàn cầu của Việt Nam trong năm 2019. Ngoài ra, danh sách dưới đây cũng trình bày tỷ lệ phần trăm của từng nhóm so với tổng xuất khẩu tại Việt Nam.
1. Máy móc, thiết bị điện: 126,9 tỷ USD (41,7% tổng xuất khẩu)
2. Giày dép: 24,7 tỷ USD (8,1%)
3. Quần áo, phụ kiện (không đan hoặc móc): 16,9 tỷ USD (5,5%)
4. Máy móc bao gồm cả máy tính: 16,7 tỷ USD (5,5%)
5. Quần áo, phụ kiện đan hoặc móc: 16,1 tỷ USD (5,3%)
6. Nội thất, đồ dùng, ánh sáng, biển hiệu, nhà tiền chế: 12,3 tỷ USD (4,1%)
7. Thiết bị quang học, kỹ thuật, y tế: 5,8 tỷ USD (1,9%)
8. Cá: 5,6 tỷ USD (1,8%)
9. Sản phẩm da/ruột động vật: 6 tỷ USD (1,5%)
10. Nhựa, sản phẩm nhựa: 4,5 tỷ USD (1,5%)
Nội thất, đồ dùng, ánh sáng, biển hiệu và nhà tiền chế là nhóm hàng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong mười danh mục xuất khẩu, tăng 63% giữa năm 2018 và 2019. Tốc độ tăng trưởng nhanh thứ hai thuộc về giày dép với mức tăng 47%. Các lô hàng máy móc và thiết bị điện của Việt Nam đứng thứ ba về tốc độ tăng trưởng nhanh với 46,5%. Tuy nhiên, thiết bị quang học, kỹ thuật và y tế là nhóm hàng giảm mạnh nhất với mức giảm 25,2% so với năm trước.
Chính phủ Việt Nam làm gì để thúc đẩy xuất khẩu tại Việt Nam?
Quốc hội Việt Nam phê chuẩn EVFTAs
Quốc gia thiết lập các hiệp định thương mại song phương hoặc đa phương với Việt Nam có thể hưởng mức thuế thấp hoặc thậm chí là mức thuế bằng không. Ví dụ, Việt Nam là thành viên của Khu vực Thương mại Tự do ASEAN và thuế nhập khẩu nội khối cho một số sản phẩm dao động từ 0-5%, bao gồm các sản phẩm như gia súc, thịt và cá, trái cây và rau quả, thuốc và hàng hóa dược phẩm, máy móc nông nghiệp.
EVFTA mang lại nhiều cơ hội cho thương mại Việt Nam với các quốc gia châu Âu, đặc biệt là xuất khẩu và nhập khẩu. “Từ giờ đến cuối năm, chúng ta sẽ có nhiều cơ hội để thúc đẩy xuất khẩu nhờ những tác động tích cực từ các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam (EVFTA),” Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết tại một hội nghị gần đây giữa chính phủ và các địa phương về phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam được tổ chức tại Hà Nội.
“Các hiệp định này đã giúp củng cố thêm niềm tin của các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong việc tiến hành kinh doanh và sản xuất tại Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất và chế biến, tạo động lực vững chắc cho các doanh nghiệp thúc đẩy xuất khẩu và cho toàn bộ nền kinh tế đạt được tăng trưởng thương mại lớn hơn, bao gồm một thặng dư thương mại lớn vào năm 2019,” ông cho biết thêm.
Các chính sách thương mại hấp dẫn và ưu đãi của chính phủ
Đầu tiên, chính phủ thúc đẩy trợ cấp xuất khẩu. Việt Nam vẫn duy trì nhiều hình thức trợ cấp xuất khẩu theo các chương trình của Chính phủ như giảm hoặc miễn thuế; cung cấp hỗ trợ tài chính trực tiếp (đặc biệt cho các nhà xuất khẩu mới) cho việc xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường mới hoặc cho hàng hóa bị ảnh hưởng bởi biến động giá; và cấp thưởng xuất khẩu (theo Quyết định số 02/2002/QĐ-BTM của Bộ Thương mại). Quỹ Hỗ trợ Xuất khẩu được duy trì để hỗ trợ, khuyến khích và thúc đẩy xuất khẩu. Hỗ trợ xuất khẩu cũng dưới hình thức bù đắp thiệt hại cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, thịt, cà phê, rau quả đóng hộp và sản phẩm sứ theo quy định của Bộ Tài chính.
Thứ hai, cơ quan nhà nước thúc đẩy quảng bá và tiếp thị cho các sản phẩm Việt Nam. Nhiều sản phẩm được giới thiệu miễn phí trên trang web của Bộ Công Thương và trang web của các Sở Công Thương cấp tỉnh. Quỹ được ưu tiên cho các chương trình xúc tiến thương mại và đầu tư. Thêm vào đó, chính phủ tạo cơ hội để hình thành các mạng lưới cung ứng sản phẩm và dịch vụ cho các dự án công nghiệp công nghệ cao.
Thứ ba, khoa học được đầu tư và nguồn nhân lực được đào tạo. Hỗ trợ từ Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia có thể được sử dụng để trang trải chi phí phát sinh từ chuyển giao công nghệ, mua bản quyền thiết kế, mua phần mềm và thuê chuyên gia nước ngoài. Ngoài ra, quỹ từ ngân sách nhà nước để một phần chi phí cho việc đào tạo nguồn nhân lực.
Thứ tư, các dự án xuất khẩu được hỗ trợ về tài chính. Các ưu đãi về thuế và thuê đất theo các luật hiện hành về thuế nhập khẩu và xuất khẩu được cấp. Các ưu đãi về thuế và thuê đất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tham gia vào các khu công nghiệp phụ trợ và khu công nghiệp chuyên biệt được giới thiệu để tăng cơ hội vay vốn cho các SMEs tham gia vào các ngành công nghiệp phụ trợ.
ĐỌC THÊM: Cách thành lập doanh nghiệp nhượng quyền tại Việt Nam.
Tóm lại, mặc dù đại dịch COVID-19 đã gây ra một số trở ngại cho xuất khẩu ở nhiều quốc gia nói chung và ở Việt Nam nói riêng, EVFTA vào đầu tháng 6 năm 2020 có thể được coi là một thành công cho Việt Nam trong con đường hội nhập và mở rộng thương mại. Chính phủ luôn cố gắng ban hành các điều kiện thuận lợi cho cả doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài để thúc đẩy trao đổi thương mại. Bài viết này giúp cung cấp thông tin cần thiết về xuất khẩu Việt Nam và trình bày một số ưu đãi mà chính phủ đề xuất cho các doanh nghiệp. Nếu bạn muốn gia nhập thị trường Việt Nam, Viettonkin luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn.
