Việt Nam, một quốc gia nổi bật với những cảnh quan tuyệt đẹp và văn hóa sôi động, đã chuyển mình thành một cường quốc kinh tế ở Đông Nam Á. Khi các nhà đầu tư nước ngoài hướng tới Việt Nam, họ nhận ra rằng hành trình hướng tới sự phát triển bền vững phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng vững chắc. Cơ sở hạ tầng là xương sống của một nền kinh tế thịnh vượng, tạo nền tảng cho thương mại, đầu tư và đổi mới. Các mạng lưới giao thông hiện đại, lưới điện và kết nối kỹ thuật số tạo thành các mạch máu bơm sức sống vào mọi ngóc ngách của quốc gia. Do đó, việc hiểu rõ bối cảnh hiện tại của tài chính cơ sở hạ tầng trở thành một chiếc la bàn dẫn dắt các nhà đầu tư đến những cơ hội sinh lợi.
Bối cảnh hiện tại của tài chính cơ sở hạ tầng ở Việt Nam
Nhìn về tương lai, tầm nhìn của Việt Nam được vẽ trên một bức tranh cơ sở hạ tầng trải dài từ giao thông, năng lượng, công nghệ đến phát triển đô thị. Các dự án như Đường cao tốc Bắc-Nam, nhằm kết nối hai thành phố lớn của đất nước là Hồ Chí Minh và Hà Nội, thể hiện quy mô và tham vọng của những sáng kiến này. Các trung tâm đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đang chuẩn bị cho sự chuyển mình thông qua các giải pháp thành phố thông minh. Những dự án này phản ánh quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng một hệ sinh thái cơ sở hạ tầng thúc đẩy hiệu quả, bền vững và cạnh tranh.
Tuy nhiên, con đường hiện thực hóa những tham vọng lớn lao này đầy rẫy thách thức. Nhu cầu tài chính cho các dự án như vậy thường vượt quá các nguồn tài trợ thông thường. Việc điều hướng các khung pháp lý phức tạp và giảm thiểu rủi ro trong những môi trường chưa quen thuộc có thể là một thách thức lớn đối với các nhà đầu tư tiềm năng. Có một sự cân bằng tinh tế giữa nhu cầu đầu tư sinh lợi và tác động xã hội – kinh tế của những dự án này. Do đó, các cơ chế tài chính và quan hệ đối tác sáng tạo đang được khám phá để lấp đầy khoảng trống tài chính.
Chính phủ Việt Nam đã nổi lên như một nhân tố then chốt trong việc thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng. Sự ra đời của các Đối tác Công-Tư (PPP) là minh chứng cho cam kết của chính phủ trong việc thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân. Bằng cách tạo điều kiện hợp tác giữa các thực thể công và tư, các PPP cung cấp nguồn vốn mới, chuyên môn và đổi mới cho các dự án cơ sở hạ tầng. Vai trò của chính phủ cũng mở rộng đến việc cung cấp một môi trường pháp lý ổn định, giảm bớt các rào cản hành chính và thiết lập các quỹ chuyên dụng để hỗ trợ những sáng kiến này.
Các sáng kiến của chính phủ nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài
Quan điểm thân thiện với doanh nghiệp của Việt Nam được phản ánh trong các chính sách được thiết kế để thu hút nhà đầu tư nước ngoài.
Ưu đãi cho nhà đầu tư được chọn dưới hình thức PPP
Theo Điều 30 của Nghị định số 35/2021/NĐ-CP, các nhà đầu tư có đề xuất dự án được phê duyệt sẽ nhận được ưu đãi 5% khi đánh giá hồ sơ thầu. Ngoài ra, một ưu đãi 3% sẽ được cấp cho các nhà đầu tư cam kết sử dụng nhà thầu trong nước cho ít nhất 25% tổng giá trị đầu tư của dự án.
Trong khi đó, khi tham gia vào việc lựa chọn các nhà đầu tư quốc tế, nếu các nhà đầu tư cam kết sử dụng hàng hóa, vật tư, nguyên liệu và thiết bị trong nước cho ít nhất 25% tổng giá trị đầu tư của dự án, họ sẽ được hưởng ưu đãi 2% trong việc đánh giá hồ sơ thầu.
Ưu đãi cho đầu tư thành phố thông minh
Việt Nam, với 48 trên 63 tỉnh và thành phố thuộc trung ương, đang tích cực hình thành các sáng kiến thành phố thông minh. Những sáng kiến này bao gồm các kế hoạch cho toàn bộ tỉnh hoặc các khu vực đô thị cụ thể.
Để thúc đẩy phát triển thành phố thông minh, Việt Nam đã giới thiệu các tài liệu quan trọng, chẳng hạn như:
- Công văn số 10384/VPCP-KGVX về việc phác thảo các nguyên tắc thành phố thông minh bền vững toàn cầu và trong nước,
- Tài liệu số 58/BTTTT-KHCN về hướng dẫn các nguyên tắc CNTT-TT cho xây dựng thành phố thông minh tại Việt Nam,
- Quyết định số 950/QĐ-TTg về việc phê duyệt dự án thành phố thông minh bền vững từ 2018 đến 2025,
- Tài liệu 693/BXD-PTĐT về việc chi tiết thực hiện phát triển thành phố thông minh bền vững tại Việt Nam, và nhiều tài liệu khác.
Đặc biệt, Nghị quyết 31 của Bộ Chính trị vạch ra con đường của Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030 và xa hơn, hình dung sự lãnh đạo và phát triển kỹ thuật số trên nhiều lĩnh vực. Các sáng kiến bao gồm Chương trình Chuyển đổi Số, dự án thành phố thông minh Thành phố Hồ Chí Minh, và hỗ trợ cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Thêm vào đó, vào ngày 16 tháng 6 năm 2023, Quyết định số 700/QĐ-TTg đã phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Hà Nội theo hướng thành phố thông minh hiện đại. Chương trình số 03-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội tập trung vào việc nâng cao đô thị và kinh tế đến năm 2025, nhằm đầu tư vào các khu đô thị mới theo hướng thông minh vào thời điểm đó.
Các dự án thành phố thông minh nổi bật bao gồm:
- Dự án khu đô thị mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park tại quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
- Quận Đông Anh của Hà Nội, với khoản đầu tư 4,2 tỷ USD, ưu tiên cho dự án thành phố thông minh, đơn giản hóa các thủ tục xây dựng ban đầu.
Ưu đãi cho Phát triển các khu kinh tế trọng điểm (KEZs) tại Việt Nam
Như được nêu trong Điều 23 của Nghị định 35/2022/NĐ-CP:
- Các khu kinh tế được ưu tiên đầu tư, với nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp, dành cho việc xây dựng các dự án kỹ thuật, xã hội và môi trường.
- Các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm, thiết yếu cho sự phát triển của khu kinh tế, có thể nhận được nguồn vốn bổ sung thông qua phát hành trái phiếu tuân thủ.
- Đầu tư vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội thiết yếu, các tiện ích công cộng và các dự án dịch vụ trong các khu kinh tế sẽ được hỗ trợ từ viện trợ phát triển chính thức (ODA), các khoản vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật, theo quy định của pháp luật.
Các loại hình tài chính cơ sở hạ tầng tại Việt Nam
Việt Nam đứng ở vị trí tiên phong trong cuộc đua cơ sở hạ tầng của châu Á, kênh hóa các nguồn lực đáng kể để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao mức sống, hỗ trợ chuyển đổi năng lượng và tăng cường khả năng chống chịu, tất cả đều chiếm khoảng 5,7% GDP.
Kế hoạch tổng thể quốc gia, kéo dài từ 2021-2030 với tầm nhìn đến năm 2050 như được nêu trong Nghị quyết số 81/2023/QH15, nhấn mạnh sự cần thiết phải có một mô hình phát triển không gian. Bản kế hoạch này thúc đẩy hiện đại hóa và đồng bộ hóa trên toàn bộ bối cảnh cơ sở hạ tầng của Việt Nam.
Hơn nữa, các nỗ lực do Chính phủ Việt Nam dẫn dắt thúc đẩy cơ sở hạ tầng bền vững, thể hiện qua các khoản đầu tư vào các nguồn năng lượng tái tạo, khuyến khích các tòa nhà xanh và vận động cho xe điện. PwC cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải có các thành phần cơ sở hạ tầng xanh, khuyến khích các dự án tạo điều kiện cho một quá trình chuyển đổi công bằng sang nền kinh tế carbon thấp trong khi tăng cường khả năng ứng phó với khí hậu. Lời kêu gọi này nhấn mạnh vai trò then chốt của các nguồn năng lượng tái tạo, cần thiết cho việc xây dựng năng lực và phát triển kỹ năng.
Để kêu gọi đầu tư vào phát triển cơ sở hạ tầng, Chính phủ Việt Nam đã tạo điều kiện cho nhiều hình thức tài chính cơ sở hạ tầng trong nước, bao gồm:
- Đầu tư trực tiếp từ Chính phủ: Hiện tại, các cơ quan chính phủ, bao gồm chính quyền địa phương và các doanh nghiệp nhà nước, chủ yếu tài trợ cho các sáng kiến cơ sở hạ tầng của Việt Nam. Tuy nhiên, sự tham gia của khu vực tư nhân vẫn còn hạn chế.
- Tài trợ từ Ngân hàng và Tổ chức Tín dụng: Là xương sống của các dự án khu vực tư nhân tại Việt Nam, các khoản vay từ ngân hàng và tổ chức tín dụng đóng vai trò là nguồn tài trợ chính.
- Đối tác Công-Tư (PPP): Được thực hiện thông qua Luật Đầu tư theo hình thức Đối tác Công-Tư số 64/2020/QH14, các PPP tạo ra các hợp tác có thời hạn giữa nhà nước và các thực thể khu vực tư nhân, thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân.
- Các công cụ dựa trên thị trường: Các khung pháp lý như Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 (liên quan đến cổ phiếu và vốn), và Nghị định số 153/2020/NĐ-CP (liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ và trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường quốc tế) tạo điều kiện cho việc huy động vốn thông qua trái phiếu, cổ phiếu và chứng khoán.
- Viện trợ phát triển chính thức (ODA): Được quy định bởi Nghị định số 114/2021/NĐ-CP, ODA là vốn do các nhà tài trợ nước ngoài cung cấp để tăng cường các sáng kiến phát triển và phúc lợi xã hội. Nó bao gồm nhiều hình thức, bao gồm chương trình, dự án, không dự án và hỗ trợ ngân sách.
Gần đây, một hội thảo mang tính đột phá do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã nhấn mạnh sự cần thiết phải có các phương pháp đầu tư sáng tạo. Một trong những đề xuất như vậy là tận dụng các tài sản cơ sở hạ tầng hiện có để tài trợ cho các dự án mới bằng cách sử dụng phương pháp Tái chế Tài sản (AR). Phương pháp này, được Indonesia và Ấn Độ áp dụng, khai thác doanh thu từ các tài sản chính phủ hiện tại để thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng mới.
Những suy nghĩ cuối cùng
Trong một thế giới của các nền kinh tế liên kết, Việt Nam nổi lên như một điểm đến đầu tư hấp dẫn. Sự tiến hóa của nó từ một quốc gia được đánh dấu bởi lịch sử đến một quốc gia được thúc đẩy bởi tương lai là minh chứng cho sức mạnh của tầm nhìn, quyết tâm và sự hợp tác. Khi chính phủ Việt Nam mở đường cho các nhà đầu tư nước ngoài thông qua các chính sách và quan hệ đối tác thuận lợi, vai trò của phát triển cơ sở hạ tầng trong việc định hình vận mệnh của quốc gia trở nên rõ ràng hơn.
Các nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia vào Việt Nam không chỉ đơn thuần là tham gia vào một câu chuyện tăng trưởng; họ đang góp phần vào việc viết nên câu chuyện đó. Với tài chính cơ sở hạ tầng là nền tảng, bức tranh tương lai của Việt Nam đang chờ đợi những nét vẽ của những ai nhận ra vẻ đẹp của sự tiến bộ. Khi hành trình diễn ra, thế giới đang theo dõi với sự mong đợi khi Việt Nam chuyển mình, và các nhà đầu tư nước ngoài thu hoạch những phần thưởng từ tầm nhìn xa của họ.
Đừng bỏ lỡ cơ hội của bạn để trở thành một phần của hành trình chuyển mình này. Hãy hành động ngay bây giờ và khám phá những khả năng kinh doanh và đầu tư tại Việt Nam. Liên hệ với đội ngũ của chúng tôi để nhận được những thông tin và hướng dẫn quý giá về việc điều hướng bối cảnh đầu tư năng động của Việt Nam.
Cùng nhau, hãy mở khóa tiềm năng to lớn và xây dựng một tương lai thịnh vượng trên thị trường Việt Nam đầy sức sống!
