Bạn đã bao giờ tự hỏi làm thế nào các thị trường Đông Nam Á có thể đưa doanh nghiệp của bạn lên một tầm cao mới? Quá trình chuyển đổi số của Việt Nam, được hướng dẫn chính thức bởi Quyết định số 749/QĐ-TTg, đang phát triển từ một sáng kiến địa phương thành một chương trình quốc gia có cấu trúc thúc đẩy hiện đại hóa kinh tế với tầm nhìn toàn cầu. Điều này giúp nâng cao khả năng cạnh tranh khu vực và tỷ lệ áp dụng, được hỗ trợ bởi các chương trình do chính phủ dẫn dắt và đầu tư vào cơ sở hạ tầng CNTT. Trong hơn hai thập kỷ qua, tôi đã hướng dẫn các công ty quốc tế vượt qua các bối cảnh FDI của Việt Nam, Trung Quốc và Malaysia và bước nhảy số này là một trong những điều thú vị nhất mà tôi từng thấy.
Nhưng để mở rộng, đất nước phải thu hẹp khoảng cách trong cơ sở hạ tầng, chính sách và tiêu chuẩn công nghệ toàn cầu. Quá trình chuyển đổi số của Việt Nam là một nỗ lực chung của các khu vực công và tư, với các cơ quan chính phủ như Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC) dẫn dắt các sáng kiến quy định về CNTT và an ninh mạng thông qua các luật như Luật An ninh mạng năm 2018 và Nghị định Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân năm 2023. Là một cố vấn chiến lược, tôi giúp cả các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và khu vực công xây dựng các chiến lược số tuân thủ, sẵn sàng cho tương lai trong những gì đang trở thành trung tâm số của ASEAN. Đồng bộ hoá là rất quan trọng khi nền kinh tế số trở thành trọng tâm chính cho tăng trưởng, đổi mới và khả năng cạnh tranh lâu dài.
Các điểm chính
- Ưu tiên Quốc gia: Chiến lược chuyển đổi số của Việt Nam, được chính thức hóa dưới Quyết định 749/QĐ-TTg, được xây dựng xung quanh ba trụ cột chính: kinh tế số, chính phủ số và xã hội số. Chính phủ đã đặt ra một mục tiêu đầy tham vọng cho kinh tế số đóng góp 20% GDP vào năm 2025. Một mục tiêu chính của chính phủ là có 50% dân số có tài khoản thanh toán điện tử như một phần của kế hoạch chuyển đổi số quốc gia.
- Cơ sở hạ tầng: Một phần quan trọng của chiến lược là đầu tư đáng kể vào cơ sở hạ tầng số bao gồm việc triển khai 5G trên toàn quốc, mở rộng mạng lưới cáp quang và phát triển các trung tâm dữ liệu và nền tảng số.
- Khả năng áp dụng của Doanh nghiệp Khác nhau: Trong khi fintech và thương mại điện tử đang số hóa nhanh chóng, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ truyền thống gặp khó khăn với các hệ thống cũ và khoảng cách về nhân tài trong các kỹ năng tiên tiến như vận hành đám mây và an ninh mạng.
- FDI là một chất xúc tác: Việt Nam đang tích cực thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các lĩnh vực công nghệ cao với lãnh đạo hàng đầu đảm bảo với các công ty toàn cầu về việc cải thiện môi trường đầu tư cho công nghệ. Tập đoàn thanh toán quốc gia đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cảnh quan thanh toán số và tạo điều kiện cho các giao dịch liên ngân hàng.
- Quản trị Dữ liệu đang trưởng thành: Với sự ra đời của các quy định mới như Nghị định Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân, Việt Nam đang chính thức hóa khung quản trị dữ liệu của mình, một bước quan trọng để phù hợp với các tiêu chuẩn toàn cầu như GDPR.
Tại sao Chuyển đổi số lại Quan trọng đối với Kinh tế số và Tương lai Kinh tế của Việt Nam
Chuyển đổi số quốc gia của Việt Nam là một chiến lược cạnh tranh lâu dài. Kinh tế số của Việt Nam đang phát triển nhanh chóng và rất quan trọng cho tương lai của đất nước. Điều này không chỉ liên quan đến công nghệ mới; đó là một sự định hình lại cơ bản của nền kinh tế.
Các động lực tăng trưởng chính đứng sau sự thúc đẩy quốc gia
Chính phủ đã đặt ra những mục tiêu lớn, nhằm mục đích để kinh tế số đóng góp 30% GDP vào năm 2030. Điều này được thúc đẩy bởi những động lực nội tại mạnh mẽ: một tầng lớp trung lưu đang phát triển nhanh chóng mong muốn áp dụng công nghệ mới, đô thị hóa nhanh chóng và nhu cầu đa dạng hóa xuất khẩu ngoài sản xuất truyền thống. Đại dịch đã là một điểm chuyển mình lớn, thúc đẩy việc áp dụng thương mại điện tử, telehealth và ed-tech gần như ngay lập tức.
Các lĩnh vực chiến lược thúc đẩy sự chuyển đổi
Các lĩnh vực chứng kiến sự chuyển đổi dễ thấy nhất:
- Logistics Thông minh và Sản xuất được hỗ trợ bởi AI: Tích hợp các công cụ số để tạo ra các chuỗi cung ứng linh hoạt và hiệu quả hơn.
- Áp dụng Fintech: Bùng nổ thanh toán số, ví điện tử và các nền tảng cho vay ngang hàng.
- Agritech và Công nghệ Khí hậu: Sử dụng công nghệ để cải thiện năng suất nông nghiệp và hỗ trợ một nền kinh tế bền vững hơn.
- Hệ sinh thái Sức khỏe số của Việt Nam: Mở rộng nhanh chóng bao gồm thiết bị đeo sức khỏe, telehealth, giám sát từ xa và các ứng dụng quản lý bệnh mãn tính, phản ánh cơ sở hạ tầng sức khỏe số đang phát triển của đất nước.
- Các giải pháp số đang được triển khai trên các lĩnh vực như năng lượng, chăm sóc sức khỏe và logistics để nâng cao hiệu quả hoạt động, tuân thủ và đổi mới.
Chương trình và Chiến lược Chuyển đổi số Quốc gia của Việt Nam đến năm 2025 và xa hơn
Cách tiếp cận của Việt Nam là có cấu trúc và có phương pháp, được xây dựng trên một kế hoạch rõ ràng của chính phủ với những mục tiêu lớn.
Các mục tiêu và cột mốc của Chính phủ
Chiến lược quốc gia có ba trụ cột chính: Chính phủ số, Kinh tế số và Xã hội số. Quản lý số cũng được công nhận là một trụ cột, hỗ trợ hiện đại hóa các dịch vụ khu vực công và hiệu quả hoạt động. Các bộ dẫn đầu, bao gồm Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC), đang làm việc hướng tới các KPI cụ thể, chẳng hạn như 80% dân số có tài khoản thanh toán điện tử. Một bài viết gần đây từ VietnamPlus nhấn mạnh rằng chiến lược toàn diện này đang tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp có thể phù hợp với những mục tiêu quốc gia này.
Tiến hóa Quy định và Quản trị Dữ liệu
Một chiến thắng lớn cho các nhà đầu tư nước ngoài là sự ra đời của Nghị định Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân (PDPD) vào năm 2023. Đây là luật toàn diện đầu tiên của Việt Nam về quyền riêng tư dữ liệu và là một bước tiến tới các tiêu chuẩn toàn cầu như GDPR. PDPD bao gồm dữ liệu vị trí cá nhân và áp đặt các quy tắc bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt hơn cho cả các công ty trong nước và nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
Đối với bất kỳ công ty nào xử lý dữ liệu khách hàng – từ các nhà cung cấp đám mây đến các nền tảng thương mại điện tử – việc hiểu và tuân thủ PDPD là một phần không thể thương lượng trong một chiến lược bảo vệ rủi ro. Luật yêu cầu các công ty nước ngoài phải giữ dữ liệu và các công ty phải giữ dữ liệu gốc trong quyền tài phán của Việt Nam để tạo điều kiện cho việc tuân thủ và kiểm toán.
An ninh quốc gia là động lực chính đứng sau việc định vị dữ liệu và các biện pháp quy định để đảm bảo dữ liệu số được bảo vệ và quản lý theo các ưu tiên của chính phủ cho chính phủ số và tăng trưởng kinh tế.
Cơ sở hạ tầng số
Bạn không thể có một nền kinh tế số mà không có cơ sở hạ tầng để vận hành nó. Như đã được nêu trong một cái nhìn tổng quan chiến lược bởi InCorp Asia, Việt Nam đang xây dựng cơ sở hạ tầng quan trọng này. Điều này bao gồm việc triển khai 5G, mở rộng mạng lưới băng thông rộng quốc gia đến các khu vực nông thôn và phát triển một thị trường trung tâm dữ liệu nội địa mạnh mẽ.
Điện toán đám mây, các dịch vụ điện toán đám mây và quy định về dịch vụ internet và doanh nghiệp viễn thông internet là những yếu tố chính trong chiến lược cơ sở hạ tầng số của Việt Nam. Các triển khai thành phố thông minh đang diễn ra tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các trung tâm đô thị khác, tạo ra cơ hội trong mọi thứ từ quản lý giao thông thông minh đến lưới điện số, nơi các nền tảng phân tích dữ liệu đang được sử dụng để tối ưu hóa và bảo trì dự đoán.
Các sáng kiến Chính phủ số thúc đẩy thay đổi
Các sáng kiến chính phủ số là trung tâm của hành trình chuyển đổi số của Việt Nam, thúc đẩy một kỷ nguyên mới về hiệu quả khu vực công và sự tham gia của công dân. Dưới Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia, chính phủ đã đặt ra những mục tiêu lớn để xử lý 90% hồ sơ hành chính trực tuyến và hoàn toàn kết nối tất cả các cơ sở dữ liệu quốc gia vào năm 2025.
Trung tâm của điều này là Cổng Dịch vụ Công Quốc gia, hiện cung cấp quyền truy cập vào hơn 2.200 dịch vụ chính phủ số, giúp công dân và doanh nghiệp dễ dàng tương tác với các cơ quan nhà nước. Bằng cách số hóa các quy trình hành chính cốt lõi và xây dựng các cơ sở dữ liệu toàn diện về công dân và doanh nghiệp, Việt Nam đang giảm bớt các rào cản hành chính và tạo ra một khu vực công minh bạch và phản hồi hơn.
Các sáng kiến chính phủ số này không chỉ cải thiện việc cung cấp dịch vụ mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế rộng lớn hơn bằng cách cho phép các tương tác nhanh hơn và đáng tin cậy hơn giữa chính phủ, doanh nghiệp và công chúng. Khi các công nghệ số phát triển, cam kết của Việt Nam đối với một chính phủ lấy công dân làm trung tâm, được trang bị kỹ thuật số sẽ là động lực chính cho công cuộc chuyển đổi số.
Xây dựng cơ sở hạ tầng số
Công cuộc chuyển đổi số của Việt Nam được xây dựng trên một cơ sở hạ tầng số mạnh mẽ và đang mở rộng nhanh chóng. Chính phủ đã ưu tiên đầu tư vào internet tốc độ cao, mạng 5G trên toàn quốc và các trung tâm dữ liệu hiện đại để đảm bảo nền kinh tế số của đất nước có một nền tảng vững chắc. Các thành phố lớn và khu công nghiệp đang chứng kiến việc triển khai các công viên CNTT và trung tâm đổi mới sáng tạo để nuôi dưỡng sự phát triển của các sản phẩm và dịch vụ công nghệ số tiên tiến.
Một cột mốc lớn trong hành trình này là kế hoạch chuyển đổi sang IPv6 vào năm 2025, điều này sẽ cho phép Việt Nam hỗ trợ sự tăng trưởng bùng nổ của các thiết bị kết nối internet và các ứng dụng số thế hệ tiếp theo. Bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng số toàn diện này, Việt Nam nhằm tạo ra một môi trường nơi đổi mới số có thể phát triển, hỗ trợ khởi nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế lâu dài. Điều này đang định vị Việt Nam như một nhà lãnh đạo khu vực trong sự chuẩn bị sẵn sàng để tận dụng các cơ hội của thời đại số.
Số hóa Doanh nghiệp tại Việt Nam. Điều gì đang hoạt động và điều gì không
Trong khi chiến lược quốc gia đặt ra tầm nhìn, việc áp dụng ở cấp doanh nghiệp là một bức tranh hỗn hợp.
Nơi áp dụng đang diễn ra nhanh chóng
Một số lĩnh vực đang chuyển động rất nhanh.
- Ngân hàng và Tài chính: eKYC (biết khách hàng điện tử) đã được áp dụng rộng rãi và các ngân hàng đang thử nghiệm các khung mở ngân hàng. Hệ sinh thái thanh toán số địa phương và ngành công nghiệp thanh toán số của Việt Nam đang phát triển nhanh chóng được hỗ trợ bởi các sáng kiến của chính phủ và các giải pháp đổi mới từ các bên tham gia chính, làm cho các giao dịch số trở nên liền mạch và dễ tiếp cận hơn.
- Bán lẻ: Các nhà cung cấp lớn đã áp dụng các chiến lược đa kênh, tích hợp trải nghiệm trực tuyến và ngoại tuyến với các chương trình khách hàng trung thành số.
- Sản xuất: Các công ty lớn, đặc biệt là những công ty trong lĩnh vực FDI, đang triển khai các hệ thống ERP, bảo trì dự đoán và tự động hóa quy trình bằng robot để nâng cao hiệu quả.
- Ngành CNTT: Ngành CNTT cũng là một lĩnh vực chính đang số hóa nhanh chóng và đóng góp đáng kể vào phát triển kinh tế số của Việt Nam.
Các nút thắt trong mức độ trưởng thành về chuyển đổi số
Nhưng vẫn còn những thách thức. Một báo cáo từ Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ-ASEAN lưu ý rằng trong khi cơ hội là rất lớn, lực lượng lao động cần được nâng cao kỹ năng và bối cảnh quy định đang phát triển. Khoảng cách nhân tài đặc biệt nghiêm trọng trong các lĩnh vực như an ninh mạng, kiến trúc đám mây và khoa học dữ liệu.
Đối với nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, các hệ thống cũ và rào cản văn hóa đối với hoạt động đầu tư vào các nền tảng tích hợp mới đang làm chậm quá trình số hóa của họ. Khoảng cách số là một thách thức đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ và các khu vực nông thôn, nơi chênh lệch trong cơ sở hạ tầng số và khả năng tiếp cận công nghệ đang cản trở việc áp dụng rộng rãi hơn.
Các sáng kiến trung tâm chuyển đổi số đang hỗ trợ việc áp dụng doanh nghiệp trong khi chuyển đổi số là một ưu tiên quốc gia thúc đẩy thay đổi trên các lĩnh vực.
Xây dựng xã hội số và thúc đẩy khả năng tiếp cận công nghệ cho tất cả mọi người
Quan điểm của Việt Nam về xã hội số nhấn mạnh tính bao trùm và cơ hội bình đẳng. Nhận thức rằng lợi ích của chuyển đổi số cần được lan tỏa đến mọi khu vực của đất nước, Chính phủ đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm thu hẹp khoảng cách về kỹ năng số và mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ số. Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia bao gồm các giải pháp nâng cao năng lực số, đặc biệt tại khu vực nông thôn và những nơi còn hạn chế tiếp cận dịch vụ, để mọi công dân đều có thể tham gia vào nền kinh tế số.
Các nỗ lực mở rộng hạ tầng băng thông rộng toàn quốc và thúc đẩy các giải pháp thanh toán số là những trụ cột quan trọng trong chiến lược này, giúp cá nhân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các dịch vụ số trong các lĩnh vực then chốt như giáo dục, y tế và tài chính. Thông qua việc ưu tiên tính bao trùm số, Việt Nam đang xây dựng một xã hội số kết nối và bền vững hơn, nơi mọi người đều có công cụ và cơ hội để phát triển trong kỷ nguyên số.
Việt Nam trong Chuỗi Cung ứng Số của ASEAN và Dòng Đầu tư
Việt Nam đang định vị mình như một nút quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ khu vực và toàn cầu. Chính phủ đang tích cực thu hút FDI công nghệ cao và điều này đang phát huy tác dụng. Các cơ quan chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho các dự án FDI và cơ sở hạ tầng số phù hợp với mục tiêu của chính phủ để biến Việt Nam thành một trung tâm chuỗi cung ứng số.
Xu hướng FDI Công nghệ và Vốn Đầu tư Mạo hiểm
Theo Reuters hồi tháng 9/2024, lãnh đạo cấp cao Việt Nam đã có cuộc làm việc với các tập đoàn lớn của Mỹ, bao gồm cả các gã khổng lồ công nghệ rằng đất nước sẽ cải thiện các khuôn khổ và chính sách thể chế để hỗ trợ các khoản đầu tư của họ. Đây là một tín hiệu mạnh mẽ cho thị trường. Chúng tôi đang thấy một dòng chảy ổn định của vốn đầu tư mạo hiểm và vốn tư nhân vào các công ty SaaS Việt Nam, các thị trường trực tuyến và các dự án cơ sở hạ tầng số. Những dự án này ngày càng tập trung vào các hệ thống thông tin quan trọng quốc gia và triển khai các giải pháp CNTT tiên tiến để nâng cao an ninh và hiệu quả hoạt động.
Đối với các dự án thành phố thông minh và dự án năng lượng, việc quản lý hạ tầng đô thị đang được chú trọng hơn, công nghệ lưới thông minh và quản lý phân phối điện.
Với tư cách là các tư vấn FDI, chúng tôi đang ở vị trí hàng đầu trong xu hướng này, giúp các công ty đám mây và SaaS thiết lập các thực thể pháp lý của họ, bảo vệ tài sản trí tuệ của họ trong các cấu trúc xuyên biên giới và lập kế hoạch cho phát triển và thoái vốn lâu dài, tất cả trong bối cảnh nền kinh tế số hiện tại đang thúc đẩy các xu hướng quy định và đầu tư.
Các biện pháp và rủi ro an ninh mạng trong hành trình số của Việt Nam
Khi nền kinh tế số của Việt Nam phát triển, tầm quan trọng của an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cũng tăng lên. Chính phủ đã phản ứng bằng cách thiết lập một trung tâm an ninh mạng quốc gia và ban hành Nghị định Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân, quy định rõ các nguyên tắc và yêu cầu bảo vệ dữ liệu cho tất cả các tổ chức xử lý dữ liệu cá nhân. Quy định này nhằm bảo vệ thông tin nhạy cảm và phù hợp với các tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu của Việt Nam với các thực tiễn tốt nhất quốc tế.
Các chiến dịch nâng cao nhận thức công cộng và dịch vụ an ninh thông tin mạng đang giáo dục công dân và doanh nghiệp về các vi phạm dữ liệu, tấn công mạng và gian lận trực tuyến. Nhưng khi chuyển đổi số tăng tốc, bối cảnh mối đe dọa đang phát triển. Các công ty hoạt động tại Việt Nam phải luôn cảnh giác, ưu tiên an ninh mạng và tuân thủ các quy định bảo vệ dữ liệu để đảm bảo việc trao đổi dữ liệu an toàn và bảo mật, điều này là nền tảng cho nền kinh tế số.
Đổi mới số và Khởi nghiệp
Cam kết của Việt Nam đối với đổi mới số và khởi nghiệp đang thúc đẩy làn sóng tăng trưởng tiếp theo. Thông qua các sáng kiến như Chương trình Đổi mới Công nghệ Quốc gia và Chiến lược AI Quốc gia, chính phủ đang hỗ trợ phát triển và áp dụng các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo, blockchain và Internet vạn vật. Những chương trình này cung cấp cho các startup và doanh nghiệp vừa và nhỏ nguồn vốn, hướng dẫn và các công cụ số, trong khi các trung tâm đổi mới và vườn ươm tạo ra một môi trường hợp tác cho các ý tưởng mới phát triển.
Bằng cách phát triển một hệ sinh thái khởi nghiệp, Việt Nam nhằm mục đích cho phép các công ty công nghệ số tạo ra các sản phẩm và dịch vụ có giá trị cao, tạo việc làm và tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu của đất nước. Sự tập trung của Việt Nam vào đổi mới số không chỉ đang biến đổi nền kinh tế số mà còn định vị đất nước như một người chơi trong ngành công nghệ số toàn cầu.
Cách tiến hóa công nghệ của Việt Nam phù hợp với các xu hướng toàn cầu
Chiến lược số của Việt Nam không diễn ra trong sự cô lập, mà được hoạch định để phù hợp với những chuyển biến lớn toàn cầu, đặc biệt là về tính bền vững và quản trị.
- ESG và hội tụ số: Công nghệ đang trở thành một yếu tố hỗ trợ cho các mục tiêu bền vững. Chúng ta thấy điều này trong các đồng hồ năng lượng thông minh, blockchain cho chuỗi cung ứng xanh và bảng điều khiển số cho các mục tiêu khí hậu.
- An ninh mạng và các vấn đề đạo đức trong AI: Khi nền kinh tế số trưởng thành, sự chú ý đến an ninh và đạo đức cũng tăng lên. Chính phủ và các cơ quan ngành đang phát triển các khung mới cho việc thử nghiệm AI và thúc đẩy hợp tác về an ninh mạng ở cấp độ ASEAN. Các khung quy định về các sản phẩm công nghệ số được tạo ra bởi AI và các công nghệ mới nổi khác được chú trọng hơn, bao gồm cả việc gán nhãn và phân loại rủi ro. Thực tế ảo và thực tế tăng cường đang được đề cập trong các dự thảo luật và khung chiến lược mới khi chúng trở nên quan trọng và rủi ro hơn. Các công ty vi phạm luật an ninh mạng của Việt Nam có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt, yêu cầu định vị dữ liệu và các hậu quả pháp lý khác từ các cơ quan chức năng.
Tăng trưởng số của Việt Nam và Cơ sở hạ tầng số phải mang tính toàn cầu
Động lực phía sau chuyển đổi số của Việt Nam là không thể ngăn cản. Đất nước có tầm nhìn, động lực dân số và ý chí chính trị để trở thành một cường quốc số. Nhưng thành công lâu dài sẽ phụ thuộc vào tính phù hợ với các tiêu chuẩn toàn cầu về quản trị dữ liệu, an ninh và cạnh tranh mở.
Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư, đây là một cơ hội lớn. Viettonkin ở đây để giúp bạn tham gia, mở rộng và giảm thiểu rủi ro cho các khoản đầu tư của bạn trong thị trường này. Từ các luật về dữ liệu đến các quan hệ đối tác công tư, chiến lược chuyển đổi số của bạn phải được quản lý theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt tương đương bất kỳ khoản đầu tư tăng trưởng cao nào. Đây là thời điểm phù hợp để đầu tư vào các công nghệ sẽ định hình tương lai.
Bạn cũng có thể thích: Cách thành lập Công ty TNHH tại Việt Nam
