(PetroTimes) – “Chúng ta cần hiểu các tiêu chí mà Việt Nam lựa chọn cho các nhà đầu tư dự án điện gió ngoài khơi (OWP). Các tiêu chí này bao gồm khả năng kỹ thuật, sức mạnh tài chính, kinh nghiệm, v.v. Ngoài ra, chúng tôi hy vọng có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm giữa các nhà đầu tư quốc tế và trong nước để phát triển chuỗi cung ứng cũng như ngành công nghiệp OWP tại Việt Nam.” Đây là một trong những đề xuất từ các nhà đầu tư nước ngoài đang tìm cách tham gia vào lĩnh vực OWP tại Việt Nam.
Cơ hội và Thách thức cho Các Nhà Đầu Tư Nước Ngoài
Theo Ngân hàng Thế giới, tổng tiềm năng kỹ thuật của điện gió ngoài khơi (OWP) ở nước ta đạt 600 GW. Với tiềm năng hấp dẫn này và các mục tiêu cụ thể được nêu trong Quy hoạch Phát triển Điện VIII, các nhà đầu tư nước ngoài đã bày tỏ mong muốn tham gia vào việc khởi xướng và phát triển lĩnh vực OWP tại Việt Nam.
Các nhà đầu tư nước ngoài đánh giá rằng Việt Nam có tiềm năng điện gió ngoài khơi tuyệt vời, đặc biệt là ở khu vực phía Nam. Họ cũng nhận thấy các điều kiện thuận lợi để phát triển điện gió ngoài khơi dựa trên các dịch vụ và chuỗi cung ứng hiện có. Quy hoạch Phát triển Điện VIII vừa được phê duyệt đã đặt ra các mục tiêu cụ thể cho điện gió ngoài khơi, nhằm đạt công suất 6 GW vào năm 2030, chiếm 4% tổng cơ cấu điện. Đến năm 2050, công suất có thể đạt 70 – 91,5 GW, chiếm 14,3 – 16% tổng cơ cấu điện. Ngoài ra, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển điện gió ngoài khơi kết hợp với các nguồn năng lượng tái tạo khác để sản xuất các dạng năng lượng mới như hydro và amoniac xanh, cũng như xuất khẩu điện gió ngoài khơi sang các nước khác. Những cơ hội này đang mở ra cho các nhà đầu tư quốc tế tham gia vào lĩnh vực này.
Để đạt được mục tiêu 6 GW điện gió ngoài khơi vào năm 2030, các nhà đầu tư nước ngoài tin rằng Việt Nam cần có các cơ chế để thúc đẩy phát triển điện gió ngoài khơi, và các cơ chế này cần phải cụ thể và minh bạch. Bởi vì việc thực hiện một dự án điện gió ngoài khơi mất từ 7 – 10 năm, nên có áp lực lớn lên Quy hoạch Phát triển Điện VIII. Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến cơ chế và chính sách trong lĩnh vực này vẫn đang được xem xét. Ví dụ, quy trình lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án điện gió ngoài khơi chưa được chuẩn hóa, các cơ quan phê duyệt quyết định đầu tư chưa được xác định rõ ràng, và không có cơ chế giá mua điện cho các dự án điện gió ngoài khơi.
Cần có cơ chế cho các dự án tiên phong.
Ông Stuart Livesey, Tổng Giám đốc COP Việt Nam & Dự án Điện Gió La Gan, đã chia sẻ quan điểm của mình: “Đối với một nhà phát triển quốc tế trong việc thực hiện các dự án điện gió ngoài khơi, chúng tôi cần thấy một lộ trình rõ ràng để tiếp cận thị trường. Lộ trình này bao gồm các cơ chế pháp lý, cơ chế thương mại, cũng như các cơ chế để đảm bảo rằng các dự án được thực hiện đúng tiến độ. Tương tự như các dự án năng lượng tái tạo khác, việc phát triển điện gió ngoài khơi cần có hợp đồng mua điện với một lộ trình rõ ràng và minh bạch, cùng với sự phát triển lưới điện để đảm bảo rằng sản xuất điện được hấp thụ. Khi nhìn vào thị trường Việt Nam và các thị trường khác trên toàn cầu, chúng tôi xem xét phương trình chi phí, cùng với các rủi ro. Để giảm thiểu chi phí và rủi ro, các nhà đầu tư nước ngoài cần sự hỗ trợ của chính phủ thông qua các cơ chế thực hiện.”
Ông Stuart Livesey cũng cho biết rằng các nhà đầu tư quốc tế cần biết các tiêu chí mà Việt Nam lựa chọn cho các nhà đầu tư trong các dự án điện gió ngoài khơi. Trong vấn đề này, Việt Nam cần thiết lập các tiêu chí rõ ràng để sàng lọc các nhà đầu tư nhằm đảm bảo rằng các dự án được thực hiện đúng thời hạn, với công nghệ phù hợp và chi phí cạnh tranh. Các tiêu chí này có thể bao gồm kế hoạch thực hiện dự án, khả năng kỹ thuật, điều kiện phát triển, đội ngũ chuyên gia, khả năng tài chính, kinh nghiệm, và có thể yêu cầu chứng minh các khả năng này cũng như kế hoạch thực hiện.
Ông Jacques – Etienne MICHEL: Việt Nam có chuỗi cung ứng dầu khí phát triển tốt, và điều này có thể được tận dụng cho sự phát triển của điện gió ngoài khơi. Giống như nhiều công ty khác và các tập đoàn dầu khí lớn trên toàn cầu, Equinox đã chuyển đổi từ dầu khí sang năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. Họ có thể tận dụng kinh nghiệm và các nguồn lực hiện có cho mục đích này.
Ông Jacques – Etienne MICHEL, Giám đốc Đại diện Quốc gia của Equinor tại Việt Nam, chia sẻ: “Khi chúng tôi đầu tư vào một quốc gia, chúng tôi xem xét triển vọng dài hạn. Trước hết, chúng tôi xem xét khung pháp lý và chính sách, và chúng tôi cần sự hỗ trợ chính trị mạnh mẽ. Ngoài ra, quy mô dự án phải đủ lớn để xứng đáng với đầu tư, và phải có chuỗi cung ứng và nhà cung cấp để đảm bảo tiến độ dự án. Sự phối hợp tốt với các cơ quan địa phương là rất quan trọng, và cần có một nhu cầu thị trường lớn sẵn sàng cho đầu tư.”
Equinor, giống như các nhà đầu tư nước ngoài khác, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm của mình trong các khoản đầu tư ngoài khơi, phát triển chuỗi cung ứng và các công nghệ điện gió đã được công nhận. Họ cũng sẵn sàng hợp tác với các công ty toàn cầu khác để phát triển ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi tại Việt Nam.
Về chuỗi cung ứng, ông Jacques – Etienne MICHEL tin rằng chuỗi cung ứng dầu khí phát triển tốt của Việt Nam có thể được tận dụng cho sự phát triển của điện gió ngoài khơi. Giống như nhiều công ty dầu khí lớn khác trên toàn cầu, Equinor đã chuyển đổi từ lĩnh vực dầu khí sang năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, và có thể tận dụng kinh nghiệm và các nguồn lực hiện có của mình.
Cơ chế cho các dự án thí điểm cũng là một chủ đề mà nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã đề xuất, với yêu cầu phải có một quy trình để các dự án đầu tiên được thực hiện nhanh chóng. Trong vấn đề này, các nhà đầu tư nước ngoài hy vọng có một cơ chế giá cho các dự án ban đầu vì doanh thu là một điều kiện quan trọng. Việc tiếp cận vốn quốc tế với lãi suất thấp đòi hỏi phải có hợp đồng mua điện (PPA) được thiết lập. Trong bối cảnh này, một cơ chế giá đặc biệt có thể được xem xét cho ngắn hạn, cùng với việc phát triển một cơ chế giá cho tương lai, chẳng hạn như chuyển sang hợp đồng mua điện trực tiếp.
Về việc thực hiện các dự án thí điểm, ông Stuart Livesey, Tổng Giám đốc COP Việt Nam & La Gan Wind Power, tin rằng các doanh nghiệp nhà nước có kinh nghiệm và năng lực trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và lĩnh vực điện, chẳng hạn như PetroVietnam và EVN, nên tham gia vào quá trình này để học hỏi và dẫn dắt ngành. Ngoài ra, việc khuyến khích các nhà đầu tư tư nhân có kinh nghiệm và các nhà phát triển dự án tham gia cung cấp kiến thức và vốn cho quá trình thực hiện là rất cần thiết.
Dựa trên kinh nghiệm toàn cầu của họ, các nhà đầu tư nước ngoài đã đưa ra bốn khuyến nghị chính: Cấp phép khảo sát ngoài khơi và cung cấp hướng dẫn cho các nhà phát triển dự án. Cân nhắc một cơ chế điện gió ngoài khơi thí điểm. Thiết lập các tiêu chí rõ ràng để lựa chọn nhà đầu tư. Đảm bảo có hợp đồng mua điện có thể huy động vốn quốc tế và đảm bảo tính khả thi của từng dự án. Những nỗ lực này sẽ mang lại sự tự tin cho các nhà đầu tư để đầu tư hàng tỷ đô la vào khảo sát và phát triển dự án.
Dựa trên kinh nghiệm toàn cầu của họ, các nhà đầu tư quốc tế đã đưa ra bốn khuyến nghị chính để tham gia vào lĩnh vực điện gió ngoài khơi:
Giao các khu vực khảo sát phát triển dự án: Quy hoạch không gian biển đang diễn ra sẽ là cơ sở để lựa chọn các khu vực dự án. Các dự án đầu tiên nên được gấp rút giao các khu vực khảo sát thông qua một cơ chế cụ thể. Cập nhật quy định và cấp giấy phép khảo sát (Nghị định 11).
Thực hiện một cơ chế thí điểm: Kết hợp các doanh nghiệp nhà nước và các nhà phát triển dự án tư nhân; mục tiêu đề xuất là thí điểm 3 GW (kết hợp các dự án 500 MW và 1 GW), trong khi 3 GW còn lại sẽ được triển khai thông qua đấu thầu cạnh tranh.
Quy trình lựa chọn nhà đầu tư rõ ràng: Thiết lập một quy trình mạnh mẽ hơn, minh bạch hơn để loại bỏ rào cản cho các nhà đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng cảng và hiểu rõ quyền hạn của các bộ liên quan. Một cơ chế hỗ trợ ổn định sẽ khuyến khích phát triển bền vững.
Các hợp đồng mua điện (PPA) có khả năng huy động vốn quốc tế với đảm bảo khả năng kết nối dự án: Mục tiêu là đảm bảo rằng các dự án có thể thu hút vốn và đảm bảo các khoản đầu tư lớn (2-3 tỷ USD cho một dự án 500 MW).
Tiến sĩ Hoàng Xuân Quốc, Giám đốc Năng lượng tại Tập đoàn VinaCapital và Thành viên độc lập Hội đồng Quản trị tại Tổng Công ty Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), nhấn mạnh tính độc đáo của các dự án điện gió ngoài khơi. Chúng yêu cầu các khoản đầu tư lớn để có hiệu quả, thường từ 1 GW trở lên. Do đó, vai trò của các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực này là rất quan trọng. Với số vốn lớn cần thiết cho các khoản đầu tư điện gió ngoài khơi, thường lên tới hàng tỷ USD, việc sắp xếp nguồn vốn lớn, đặc biệt là vốn nước ngoài với chi phí tài chính hợp lý, là rất cần thiết.
Thêm vào đó, các nhà đầu tư nước ngoài mang lại chuyên môn trong việc vận hành, bảo trì, sửa chữa các cụm điện gió, lựa chọn công nghệ phù hợp nhất và quản lý rủi ro trong quá trình thực hiện dự án. Do đó, tiến sĩ Hoàng Xuân Quốc tin rằng Việt Nam cần có các chính sách phù hợp để thu hút mạnh mẽ các khoản đầu tư nước ngoài vào điện gió ngoài khơi. Nhiều công ty lớn và quỹ đầu tư hiện đang rất quan tâm đến phát triển năng lượng tái tạo nói chung và điện gió ngoài khơi tại Việt Nam nói riêng.
Những suy nghĩ cuối cùng
Không còn nghi ngờ gì nữa, Việt Nam đang ở giai đoạn tốt nhất để các nhà đầu tư phát triển các dự án Điện Gió Ngoài Khơi. Vì vậy, đây là thời điểm lý tưởng để mọi nhà đầu tư tìm hiểu và nắm bắt cơ hội! Liên hệ với chúng tôi nếu bạn cũng đang háo hức về lĩnh vực này và cần hỗ trợ trong việc thành lập công ty tại Việt Nam. Với kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm của chúng tôi tại Việt Nam và các thị trường toàn cầu, cũng như các thủ tục pháp lý trong nhiều lĩnh vực khác nhau, chúng tôi sẽ đồng hành cùng bạn vượt qua những thách thức. Đừng bỏ lỡ cơ hội trở thành một phần của hành trình chuyển đổi này. Hãy hành động ngay bây giờ và khám phá những khả năng kinh doanh và đầu tư tại Việt Nam.
