Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Ý vào ngày 23 tháng 3 năm 1973, mối quan hệ chính trị giữa hai nước đã được củng cố và phát triển nhanh chóng.
Quan hệ chính trị – ngoại giao Việt Nam – Ý đang phát triển
Ngày 21 tháng 1 năm 2013, đánh dấu một cột mốc quan trọng khi hai nước ký tuyên bố chung về việc thiết lập quan hệ đối tác chiến lược nhân dịp chuyến thăm chính thức tới Ý của Tổng Bí thư Đảng Nguyễn Phú Trọng. Kể từ đó, hai nước đã tích cực thúc đẩy hợp tác thực chất và hiệu quả trong tất cả các lĩnh vực, bao gồm chính trị, ngoại giao, kinh tế, khoa học, giáo dục, quốc phòng và an ninh, bảo vệ môi trường, và kết nối địa phương. Trong suốt năm thập kỷ qua, quan hệ song phương đã phát triển mạnh mẽ và rộng rãi trên nhiều lĩnh vực.
Hai bên đã duy trì các cơ chế hiệu quả cho hợp tác song phương, bao gồm Đối thoại Chiến lược hàng năm cấp Thứ trưởng Ngoại giao (vòng thứ 4 vào tháng 6 năm 2022), Đối thoại Chính sách Quốc phòng cấp Thứ trưởng (vòng thứ 3 vào năm 2019), Ủy ban Liên Chính phủ về Hợp tác Kinh tế (vòng thứ 7 vào tháng 6 năm 2022), và Ủy ban Liên Chính phủ về Hợp tác Khoa học và Công nghệ (vòng thứ 7 vào tháng 7 năm 2020).
Gần đây, nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 10 năm quan hệ đối tác chiến lược, Chủ tịch nước Việt Nam Võ Văn Thưởng và người đồng cấp Ý Sergio Mattarella đã thảo luận và thống nhất các định hướng và biện pháp lớn nhằm tăng cường quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Ý tại cuộc hội đàm của họ ở Rome (ngày 26 tháng 7 năm 2023).
Quan hệ kinh tế – thương mại – đầu tư Việt Nam & Ý
Việt Nam là một trong 10 thị trường mới nổi được Ý ưu tiên phát triển thương mại và đầu tư đến năm 2030. Hai bên tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp của hai nước tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực mà Ý có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu, như cơ khí, xây dựng hạ tầng, dệt may, giày da, chế biến gỗ, ngành công nghiệp hỗ trợ, vật liệu xây dựng, dầu khí, năng lượng tái tạo, chế biến thực phẩm, và nhiều lĩnh vực khác.
- Hợp tác kinh tế – thương mại
Năm 2022, kim ngạch thương mại song phương đạt trên 6,2 tỷ USD, tăng 11% so với năm 2021, với kỳ vọng đạt 7-8 tỷ USD mỗi năm. Ý là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam trong EU (sau Đức và Hà Lan), và Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Ý trong ASEAN.
Xuất khẩu của Việt Nam sang Ý khá đa dạng, với nhiều mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn, bao gồm điện thoại và linh kiện, máy móc và thiết bị, phụ tùng vận tải, sắt thép, dệt may, giày dép, cà phê, trong đó, điện thoại và linh kiện là nhóm hàng xuất khẩu hàng đầu, chiếm khoảng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Ý. Một số mặt hàng xuất khẩu như thép sang thị trường Ý đã tăng mạnh nhờ tận dụng lợi ích từ Hiệp định EVFTA. Tổng thể, thương mại song phương giữa Việt Nam và Ý đã phát triển nhờ những tác động tích cực của Hiệp định Thương mại Tự do EU – Việt Nam (EVFTA)
- Hợp tác đầu tư
Vềđầu tư, tính đến tháng 6 năm 2023, Ý đã thực hiện 147 dự án hợp pháp trị giá 472,83 triệu USD tại Việt Nam, xếp thứ 36 trong số 141 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào nước này, và đứng thứ chín trong số 25 nhà đầu tư EU tại Việt Nam. Các dự án chủ yếu tập trung vào các ngành như giày da, xây dựng, thiết bị vệ sinh, bình nước nóng, chế biến thép. Nhiều tập đoàn lớn của Ý đang hoạt động tích cực tại Việt Nam trong ngành sản xuất, như Bonfiglioli (sản xuất động cơ), Piaggio (sản xuất và lắp ráp xe máy, động cơ), Danieli Officina (sản xuất thép), Fiat Iveco (liên doanh ô tô Mekong), Datalogic, Ariston (sản xuất bình nước nóng). Nhiều nhà máy chế biến gỗ và chế biến đá tại Việt Nam đang sử dụng máy móc và công nghệ của Ý. Thiết bị tinh chế thép của Danieli đã có mặt trong hơn 10 dự án tại Việt Nam, bao gồm nhà máy thép Việt – Ý và nhà máy thép Phú Mỹ.
Bình Dương và Vĩnh Phúc là những ví dụ điển hình về hợp tác thương mại và hoạt động đầu tư với Ý. Các hoạt động xúc tiến đầu tư được thực hiện thường xuyên hàng năm. Bình Dương (xếp thứ ba cả nước về thu hút FDI sau Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội) hiện có 8 dự án đầu tư với các doanh nghiệp Ý với tổng vốn gần 64 triệu USD trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, phụ kiện thời trang, hàng tiêu dùng, và sản xuất thực phẩm. Trong số 17/63 tỉnh thành có đầu tư của Ý, Vĩnh Phúc đứng đầu với các dự án lớn từ Piaggio với tổng vốn đăng ký 165 triệu USD.
- Hợp tác phát triển
Về hợp tác phát triển, Ý cũng đã duy trì hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) cho Việt Nam, tập trung vào đào tạo nghề, phát triển nhân lực, bảo vệ môi trường, và quản lý tài nguyên nước, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, chăm sóc sức khỏe, và nghiên cứu khoa học.
Ý hiện đang tiếp tục cung cấp ODA cho Việt Nam với 7 dự án đang triển khai và 3 dự án khác đang trong giai đoạn chuẩn bị, với tổng vốn cam kết trên 117 triệu euro, tập trung vào đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên nước, hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, chương trình chăm sóc sức khỏe, và nghiên cứu khoa học. Ý đã phê duyệt đề xuất của Bộ Tài chính không gia hạn Thỏa thuận hỗ trợ chương trình ngành nước (tháng 9 năm 2022).
Theo Báo cáo Quốc gia về Biến đổi khí hậu và Phát triển của WB cho Việt Nam (tháng 7 năm 2022), Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD đầu tư bổ sung cho các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu đến năm 2040, do đó có nhu cầu lớn về hỗ trợ tài chính từ các nước phát triển trong EU, bao gồm Ý. Ngoài ra, Ý xác nhận sẽ tài trợ 250 triệu euro cho Việt Nam từ Quỹ Khí hậu Xanh theo khuôn khổ JETP để chống lại biến đổi khí hậu.
Triển vọng và xu hướng trong quan hệ song phương tương lai
Việt Nam và Ý đã ban hành Tuyên bố chung về việc tăng cường quan hệ đối tác chiến lược song phương nhân dịp chuyến thăm Nhà nước của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng tới Ý (từ 26 đến 27 tháng 7 năm 2023). Chuyến thăm có ý nghĩa lớn trong việc thúc đẩy lòng tin chính trị và tăng cường quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam – Ý. Chuyến thăm cũng đặc biệt có ý nghĩa khi diễn ra vào thời điểm hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1973-2023) và 10 năm quan hệ Đối tác Chiến lược. Dưới đây là các điểm chính của tuyên bố chung về việc tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và phát triển:
- Hai bên bày tỏ sự đánh giá cao về việc là đối tác thương mại và đầu tư quan trọng của nhau, và nhấn mạnh tiềm năng và nhu cầu hợp tác bền vững trong nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là trong phát triển hạ tầng, kinh tế số, công nghệ cao, tăng trưởng xanh, năng lượng tái tạo, ngành công nghiệp sáng tạo và nông nghiệp thông minh. Họ nhấn mạnh sự cần thiết tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho các bên liên quan của nhau tham gia vào các hoạt động đầu tư và kinh doanh.
- Hai bên cam kết tiếp tục thực hiện đầy đủ và hiệu quả Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường của mỗi bên, bằng cách loại bỏ các rào cản thương mại không cần thiết và không hợp lý. Họ cũng đồng ý duy trì việc thực hiện hiệu quả Ủy ban Liên Chính phủ về Hợp tác Kinh tế và nỗ lực sớm đưa giá trị thương mại hai chiều lên 7 tỷ USD.
- Việt Nam hoan nghênh việc Quốc hội Ý thông qua luật về việc phê chuẩn Hiệp định Bảo vệ Đầu tư EU – Việt Nam (EVIPA), điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư từ cả hai bên, trên cơ sở bình đẳng và lợi ích chung. Bên Ý ghi nhận những nỗ lực gần đây của Việt Nam trong việc thực hiện nghiêm túc và triệt để các khuyến nghị của EC trong cuộc chiến chống đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
- Hai bên hoan nghênh việc Ý tiếp tục ODA cho Việt Nam trong những năm qua và chào đón việc mở rộng Văn phòng Cơ quan Phát triển Hợp tác Ý tại Hà Nội phụ trách khu vực, cũng như chiến lược mới của Ý nhằm thúc đẩy hợp tác phát triển với ASEAN và Việt Nam.
Kết luận
Tóm lại, tiềm năng kinh tế – thương mại giữa Việt Nam và Ý là hứa hẹn và tiếp tục phát triển. Hai nước đã thiết lập mối quan hệ đối tác mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực, bao gồm thương mại, đầu tư, và hợp tác phát triển. Vị trí chiến lược của Việt Nam ở Đông Nam Á, kết hợp với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và lực lượng lao động trẻ, có tay nghề, mang lại nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Ý đang tìm kiếm mở rộng thị trường.
Năm 2023 có ý nghĩa quan trọng khi đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao song phương, và 10 năm kể từ khi thiết lập quan hệ đối tác chiến lược. Với những nỗ lực không ngừng để tăng cường hợp tác và liên kết đầu tư, cả hai nước có thể tận dụng những thế mạnh của mình và tạo ra những mối quan hệ đối tác có lợi cho nhau nhằm phát triển kinh tế bền vững trong những năm tới.
Nếu bạn là một nhà đầu tư Ý đang tìm kiếm mở rộng kinh doanh vào Việt Nam, Viettonkin Consulting có thể giúp bạn. Chúng tôi có kinh nghiệm phong phú trên thị trường Việt Nam và có thể cung cấp cho bạn sự hỗ trợ cần thiết để thành công. Liên hệ với chúng tôi hôm nay để tìm hiểu thêm. Với sự giúp đỡ của chúng tôi, bạn có thể tận dụng nhiều cơ hội có sẵn tại Việt Nam và xây dựng một doanh nghiệp thành công. Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi!
