Có thể nói rằng nền kinh tế Việt Nam đã chứng kiến những tín hiệu tích cực mặc dù bối cảnh kinh tế toàn cầu và khu vực không ổn định. Xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2019 đã có nhiều cải thiện và mang lại những thành tựu đáng kể cho nền kinh tế của chúng ta. Hiện tại, mặc dù đại dịch coronavirus đã gây ra nhiều khó khăn, Việt Nam đang cố gắng hết sức để dần phục hồi các hoạt động kinh tế nhằm thúc đẩy thương mại song phương. Bài viết này tập trung vào nhập khẩu tại Việt Nam, trình bày thống kê trong năm 2019 và cung cấp cho bạn các chính sách pháp lý về việc tiến hành nhập khẩu.
Tổng quan về xuất khẩu và nhập khẩu tại Việt Nam năm 2019
Trong năm 2019, xuất khẩu và nhập khẩu tại Việt Nam đã đạt được những thành tựu đánh dấu một điểm nhấn trong thương mại nhưng vẫn gặp phải những thách thức trong việc xác định sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Thành tựu
– Tăng trưởng cao của quy mô xuất khẩu đạt mục tiêu của Quốc hội.
– Xuất khẩu từ các doanh nghiệp trong nước đã trải qua sự gia tăng mạnh mẽ.
– Cơ cấu xuất khẩu đã chuyển dịch và hàng hóa xuất khẩu trở nên đa dạng hơn.
– Thị trường xuất khẩu đã được mở rộng và tập trung vào các thị trường của các đối tác FTA.
– Nhập khẩu đảm bảo sản xuất và chế tạo.
– Thặng dư thương mại được duy trì.
Thách thức
– Các sản phẩm nông sản và thủy sản xuất khẩu vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và an toàn thực phẩm.
– Các sản phẩm nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thị trường châu Á.
– Công nghệ vẫn còn lạc hậu để hỗ trợ chất lượng và quy mô sản xuất.
– Sự cạnh tranh và bất ổn của nền kinh tế toàn cầu và khu vực đã trở thành một thách thức.
Những hàng hóa nhập khẩu chủ yếu tại Việt Nam năm 2019
Theo báo cáo của Tổ chức Xuất khẩu hàng đầu thế giới, những hàng hóa nhập khẩu hàng đầu tại Việt Nam trong năm 2019 bao gồm:
– Máy móc và thiết bị điện
– Máy móc bao gồm cả máy tính
– Nhựa, sản phẩm nhựa
– Nhiên liệu khoáng bao gồm dầu
– Sắt và thép
– Thiết bị quang học, kỹ thuật, y tế
– Phương tiện giao thông
– Vải đan hoặc móc
– Bông
– Sợi nhân tạo
Theo báo cáo của Bộ Công Thương Việt Nam, hàng hóa nhập khẩu được chia thành các nhóm sản phẩm bao gồm sản phẩm nông sản và thủy sản, sản phẩm công nghiệp, nhiên liệu và khoáng sản.
Về sản phẩm nông sản và thủy sản, đậu nành, lúa mì, ngô, sản phẩm thức ăn chăn nuôi và rau củ là những hàng hóa nhập khẩu hàng đầu. Kim ngạch nhập khẩu đậu nành đạt 1,71 triệu tấn, tương đương 681 triệu USD mặc dù có sự giảm 12% trong năm 2018. Mỹ, Brazil và Canada là những thị trường nhập khẩu chính của đậu nành. Trong khi đó, nhập khẩu lúa mì giảm cả về trọng lượng và tổng giá trị nhập khẩu. Tổng giá trị nhập khẩu đạt 2,79 triệu tấn lúa mì. Ngược lại, có sự gia tăng về ngô trong nhập khẩu năm 2019 cả về trọng lượng và giá trị.
Xét về sản phẩm công nghiệp, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu dệt may trong năm 2019 tăng 0,4% so với năm 2018, đạt 21,8 tỷ USD. Mặc dù có sự gia tăng nhẹ trong nguyên liệu dệt may, nhưng nhập khẩu bông lại chứng kiến sự giảm đáng kể về trọng lượng và kim ngạch nhập khẩu, lần lượt là 7,4% và 17,4%.
Đối với nhựa và sản phẩm nhựa, nhập khẩu nhựa đạt 6,34 triệu tấn (899 tỷ USD). Mô hình nhập khẩu sản phẩm nhựa đã có xu hướng tăng trong năm 2019 với 6,54 tỷ USD, tăng 11% so với năm 2018. Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản là ba nhà nhập khẩu lớn nhất sản phẩm nhựa tại Việt Nam.
Nhập khẩu than đã tăng vọt, ghi nhận 43,9 triệu tấn và 3,79 tỷ USD giá trị nhập khẩu trong năm 2019. Bên cạnh đó, nhập khẩu xăng dầu cũng giảm đáng kể trong năm 2019 do lượng xăng dầu sản xuất tại Việt Nam tăng lên.
Các quy định về nhập khẩu tại Việt Nam
Phần này sẽ cung cấp cho bạn thông tin hữu ích về các chính sách nhập khẩu tại Việt Nam bao gồm thủ tục cấp phép, hàng hóa cấm nhập khẩu, thuế áp dụng cho nhập khẩu và thuế trên nhập khẩu.
Thủ tục cấp phép
Việt Nam không yêu cầu một công ty phải có giấy phép nhập khẩu để thành lập công ty thương mại. Tuy nhiên, để có thể tiến hành kinh doanh nhập khẩu, một nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký với Sở Kế hoạch và Đầu tư (DPI). Ngoài ra, các nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia vào các hoạt động nhập khẩu tại Việt Nam được yêu cầu phải có Giấy chứng nhận đầu tư. Các công ty muốn mở rộng hoạt động kinh doanh hiện tại để tham gia vào các hoạt động nhập khẩu phải tuân theo các thủ tục điều chỉnh Giấy chứng nhận đầu tư của họ.
Tất cả các hàng hóa nhập khẩu phải tuân thủ các quy định của chính phủ liên quan đến kiểm dịch, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn chất lượng, và phải được kiểm tra bởi các cơ quan chính phủ liên quan trước khi thông quan.
Các nhà nhập khẩu cũng được yêu cầu nộp hồ sơ hải quan bao gồm tờ khai hải quan theo Phụ lục II của Thông tư số 38/2015/TT-BTC. Tờ khai hải quan có thể được nộp điện tử tại đây.
Certain goods require the trading company to obtain import permits from the government, as per Appendix II of Nghị định 187/2013/ND-CP. These include:
- Hàng hóa thuộc diện kiểm soát nhập khẩu theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là bên ký kết; và
- Hóa chất, chất nổ và thuốc nổ công nghiệp.
Hàng hóa cấm nhập khẩu
Theo Thông tư 34/2013/TT-BCT, hàng hóa cấm nhập khẩu vào nước này bao gồm xì gà, thuốc lá, dầu mỏ và dầu thu được từ khoáng sản bitum, báo chí, tạp chí và ấn phẩm định kỳ; đĩa, băng và các phương tiện ghi âm khác; hàng hóa đã qua sử dụng (bao gồm điện tử và ô tô); máy bay, trực thăng, vệ tinh, tàu vũ trụ và các bộ phận của chúng.
Thuế áp dụng cho nhập khẩu
Hầu hết hàng hóa nhập khẩu qua biên giới Việt Nam, hoặc đi qua giữa thị trường trong nước và khu vực phi thuế quan, đều phải chịu thuế nhập khẩu. Các ngoại lệ bao gồm hàng hóa quá cảnh, hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào các khu vực phi thuế quan chỉ để sử dụng trong các khu vực phi thuế quan, và hàng hóa đi từ khu vực phi thuế quan này sang khu vực phi thuế quan khác.
Hàng hóa tiêu dùng, đặc biệt là hàng hóa xa xỉ, phải chịu thuế nhập khẩu cao, trong khi máy móc, thiết bị, vật liệu và nguyên liệu cần thiết cho sản xuất, đặc biệt là những mặt hàng không được sản xuất trong nước, được hưởng mức thuế nhập khẩu thấp hơn, hoặc thậm chí là mức thuế 0%.
Tùy thuộc vào điều kiện thương mại, Việt Nam áp dụng nhiều loại thuế khác nhau đối với hàng hóa nhập khẩu. Các công ty muốn tìm hiểu thông tin chi tiết về một loạt hàng hóa nên được khuyên nên truy cập trang web của Hải quan Việt Nam.
Các khai báo thuế nhập khẩu được yêu cầu khi đăng ký khai báo hải quan với các văn phòng hải quan. Đối với hàng hóa nhập khẩu, thuế nhập khẩu phải được thanh toán trước khi nhận hàng hóa tiêu dùng.
Thuế áp dụng cho hàng nhập khẩu
Việt Nam áp dụng thuế đối với hầu hết mọi loại sản phẩm nhập khẩu vào nước này. Mức thuế nhập khẩu dao động tùy thuộc vào loại sản phẩm, ví dụ, hàng tiêu dùng và hàng hóa xa xỉ bị đánh thuế cao trong khi máy móc, thiết bị và nguyên liệu thô thường nhận được mức thuế thấp hơn và thậm chí miễn thuế.
Hàng nhập khẩu phải chịu thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng (VAT) và, đối với một số hàng hóa, thuế tiêu thụ đặc biệt (SCT) và thuế bảo vệ môi trường (EPT). Về mặt SCT, một số hàng hóa tiêu dùng được phân loại là hàng hóa xa xỉ và thuế bổ sung sẽ được áp dụng cho những sản phẩm đó. Thuế tiêu thụ đặc biệt hay còn gọi là thuế xa xỉ áp dụng cho một số hàng hóa nhập khẩu, ví dụ như đồ uống có cồn, sản phẩm thuốc lá và sản phẩm dầu mỏ. Mức thuế SCT bắt đầu từ 7% và có thể hơn 100% cho một số sản phẩm như ô tô có dung tích động cơ lớn hơn. Bên cạnh đó, EPT là thuế áp dụng cho các sản phẩm có tác động xấu đến môi trường. Theo Luật số 57/2010/QH12, hàng hóa như túi nhựa, xăng dầu, than, v.v. phải chịu thuế bảo vệ môi trường. Mức thuế được tính dựa trên số tiền phải trả cho một đơn vị. Ví dụ, túi nhựa phải chịu 30.000-50.000 VND (~1,32-2,2 USD) thuế EPT mỗi kilogram.
Mức thuế áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu bao gồm mức thuế ưu đãi, mức thuế ưu đãi đặc biệt và mức thuế thông thường:
– Mức thuế ưu đãi áp dụng cho hàng hóa có nguồn gốc từ các quốc gia, nhóm quốc gia hoặc lãnh thổ, áp dụng chế độ đối xử tối huệ quốc trong quan hệ thương mại với Việt Nam.
– Mức thuế ưu đãi đặc biệt áp dụng cho hàng hóa có nguồn gốc từ các quốc gia, nhóm quốc gia hoặc lãnh thổ, áp dụng ưu đãi đặc biệt về thuế nhập khẩu cho Việt Nam. Hiện tại, điều này chủ yếu áp dụng cho các quốc gia ASEAN theo các biểu thuế ưu đãi chung (CEPT).
– Mức thuế thông thường áp dụng cho hàng hóa có nguồn gốc từ các quốc gia, nhóm quốc gia hoặc lãnh thổ, không áp dụng chế độ đối xử tối huệ quốc hoặc ưu đãi đặc biệt về thuế nhập khẩu cho Việt Nam. Mức thuế thông thường sẽ không cao hơn 70% so với mức thuế ưu đãi được quy định bởi chính phủ.
Mức thuế VAT dao động từ 0 đến 10%, với 10% là mức thuế phổ biến nhất. Thông tin chi tiết có thể được tìm thấy trong Thông tư số 83/2014/TT-BTC.
Ngoài ra, trong một số tình huống, hàng hóa nhập khẩu được miễn thuế, bao gồm các trường hợp sau:
– Hàng hóa tạm nhập để tái xuất.
– Hàng hóa nhập khẩu để gia công cho các đối tác nước ngoài rồi xuất khẩu.
– Hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định cho các dự án được hưởng ưu đãi đầu tư hoặc các dự án đầu tư được tài trợ bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA);
– Hàng hóa nhập khẩu phục vụ cho các hoạt động dầu khí; và
– Hàng hóa nhập khẩu để sử dụng trực tiếp trong các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
ĐỌC THÊM: Cách Thành Lập Một Thương Vụ Mua Bán Và Sáp Nhập Tại Việt Nam (Phần 1).
Tóm lại, bài viết tập trung vào nhập khẩu tại Việt Nam. Phần đầu tiên tập trung vào những thành tựu và thách thức của xuất khẩu và nhập khẩu tại Việt Nam trong năm 2019. Phần thứ hai liệt kê những hàng hóa nhập khẩu hàng đầu vào Việt Nam với ba nhóm chính bao gồm sản phẩm nông sản và thủy sản, hàng hóa công nghiệp và nhiên liệu và khoáng sản. Bài viết kết thúc với các chính sách nhập khẩu tại Việt Nam để các doanh nghiệp có thể tuân thủ các quy định trong trường hợp họ muốn nhập khẩu sản phẩm từ các công ty nước ngoài. Nếu bạn muốn được tư vấn về khung pháp lý khi đầu tư tại Việt Nam, Viettonkin luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn bất cứ lúc nào.
