Ban hành: 15 tháng 12 năm 2025
Có hiệu lực: 15 tháng 12 năm 2025 (đối với kỳ đánh giá thuế TNDN năm 2025)
Vào ngày 15 tháng 12 năm 2025, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 320/2025/ND-CP, cung cấp hướng dẫn chi tiết về việc thực hiện Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) năm 2025. Nghị định này đánh dấu một sự hiện đại hóa toàn diện khung pháp lý về thuế TNDN của Việt Nam, làm rõ các quy định về chi phí được khấu trừ, ưu đãi nghiên cứu và phát triển, thuế suất doanh nghiệp, nghĩa vụ của doanh nghiệp nước ngoài, chuyển nhượng vốn và các quy định chuyển tiếp. Nó cũng giải quyết các thách thức về tuân thủ trong một môi trường kinh doanh đang số hóa nhanh chóng và hội nhập toàn cầu. Các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, bao gồm cả các công ty trong nước và có vốn đầu tư nước ngoài, cần xem xét kỹ lưỡng các quy định này để đảm bảo tuân thủ, tối ưu hóa kế hoạch thuế và tránh các hình phạt tiềm ẩn.
Các điều kiện để chi phí được khấu trừ (Điều 9)
Một điểm tập trung chính của Nghị định 320 là làm rõ các điều kiện mà theo đó chi phí được khấu trừ cho mục đích thuế TNDN. Để đủ điều kiện, một chi phí phải đáp ứng tất cả ba tiêu chí sau:
- Liên quan đến kinh doanh: Chi phí phải được phát sinh một cách thực sự và trực tiếp liên quan đến hoạt động sản xuất hoặc kinh doanh của doanh nghiệp. Chỉ những chi phí cần thiết và phù hợp cho việc tiến hành kinh doanh mới đủ điều kiện.
- Tài liệu hợp lệ: Chi phí phải được hỗ trợ bởi hóa đơn hợp lệ và các tài liệu hỗ trợ khác theo yêu cầu của quy định kế toán và thuế Việt Nam.
- Thanh toán không bằng tiền mặt cho các giao dịch có giá trị cao: Đối với bất kỳ giao dịch đơn lẻ nào có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, tài liệu thanh toán không bằng tiền mặt là bắt buộc. Điều này bao gồm các khoản thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng, thẻ tín dụng hoặc các phương thức không dùng tiền mặt khác được pháp luật công nhận.
Lưu ý quan trọng: Điều này đại diện cho một sự giảm đáng kể so với ngưỡng trước đây là 20 triệu đồng theo Nghị định 218, phản ánh nỗ lực của chính phủ trong việc khuyến khích tính minh bạch và điều chỉnh thuế với các phương thức thanh toán hiện đại.
Nghị định cũng làm rõ cách xử lý các giao dịch chưa thanh toán vượt quá 5 triệu đồng. Các doanh nghiệp có thể bao gồm các chi phí như vậy là chi phí được khấu trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, ngay cả khi thanh toán chưa xảy ra, với điều kiện tất cả các điều kiện khác được đáp ứng. Tuy nhiên, nếu thanh toán sau đó được thực hiện mà không có tài liệu không dùng tiền mặt, chi phí phải được điều chỉnh giảm trong kỳ thuế mà thanh toán xảy ra. Đáng chú ý, các quy định này áp dụng ngay cả trong trường hợp đã có quyết định kiểm tra hoặc thanh tra thuế, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tài liệu thanh toán hợp lệ và hồ sơ kế toán.
Chi phí Nghiên cứu và Phát triển (R&D)
Nghị định 320 cũng duy trì các ưu đãi mạnh mẽ cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển, phản ánh sự tập trung của chính phủ vào tăng trưởng dựa trên đổi mới. Các chi phí R&D đủ điều kiện được khấu trừ cho mục đích thuế TNDN lên đến 200% chi phí thực tế, tùy thuộc vào các điều kiện sau:
- Các hoạt động R&D phải nằm trong phạm vi được xác định bởi các luật của Việt Nam về khoa học, công nghệ và đổi mới.
- Tài liệu hóa đơn và tài liệu hỗ trợ hợp lệ phải được duy trì.
- Việc khấu trừ bổ sung không được dẫn đến thua lỗ thuế cho doanh nghiệp, đảm bảo rằng các khoản khấu trừ được yêu cầu là bền vững và không làm suy yếu vị thế tài chính của doanh nghiệp.
Bằng cách cung cấp một sự gia tăng đáng kể cho các khoản khấu trừ R&D, nghị định khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới và phát triển công nghệ trong khi bảo vệ tính toàn vẹn tài chính.
Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (Điều 11)
Nghị định 320 quy định các thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp khác nhau dựa trên tổng doanh thu hàng năm, tạo ra các ưu đãi cho các doanh nghiệp nhỏ hơn trong khi duy trì một mức thuế suất tiêu chuẩn cho các doanh nghiệp lớn hơn. Tổng doanh thu bao gồm doanh thu từ bán hàng (không bao gồm các khoản giảm trừ doanh thu), doanh thu dịch vụ (không bao gồm các khoản giảm trừ doanh thu), doanh thu tài chính và các khoản thu nhập khác như đã báo cáo trong phụ lục kết quả hoạt động kinh doanh.
| Tổng doanh thu hàng năm | Thuế suất TNDN |
| ≤ 3 tỷ đồng | 15% |
| > 3 tỷ đồng đến ≤ 50 tỷ đồng | 17% |
| > 50 tỷ đồng | 20% |
Lưu ý: Các mức thuế suất ưu đãi 15% và 17% không áp dụng cho các công ty con hoặc công ty liên kết nếu thực thể không đáp ứng các điều kiện đủ điều kiện, nhấn mạnh việc đánh giá và lập kế hoạch doanh thu cẩn thận.
Nghị định cũng cung cấp hướng dẫn về cách xác định tổng doanh thu, bao gồm doanh thu từ bán hàng, dịch vụ, hoạt động tài chính và các nguồn thu nhập khác. Việc báo cáo doanh thu chính xác là rất quan trọng để đảm bảo áp dụng đúng các mức thuế suất TNDN và tránh việc thanh toán thiếu hoặc tranh chấp với cơ quan thuế.
Các doanh nghiệp nước ngoài và trách nhiệm khấu trừ mở rộng
Nghị định 320 giới thiệu các quy định cụ thể cho các doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam. Các công ty được thành lập theo luật nước ngoài phải chịu thuế TNDN của Việt Nam, bất kể có cơ sở thường trú (PE) hay không. Thu nhập chịu thuế của các doanh nghiệp nước ngoài có PE bao gồm:
- Thu nhập kiếm được cả trong và ngoài Việt Nam liên quan đến hoạt động của PE.
- Thu nhập phát sinh tại Việt Nam không liên quan đến PE.
- Thu nhập phát sinh từ việc cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ tại Việt Nam qua thương mại điện tử hoặc các nền tảng kỹ thuật số.
Các doanh nghiệp nước ngoài không có PE chỉ phải chịu thuế TNDN đối với thu nhập phát sinh tại Việt Nam, điều chỉnh nghĩa vụ thuế theo các hoạt động tạo ra thu nhập. Ngoài ra, nghị định mở rộng phạm vi các thực thể chịu trách nhiệm khấu trừ thuế TNDN thay mặt cho các doanh nghiệp nước ngoài. Các thực thể đăng ký tại Việt Nam mua hàng hóa hoặc dịch vụ, tham gia thương mại điện tử hoặc nhận chuyển nhượng vốn từ các doanh nghiệp nước ngoài phải thực hiện việc khấu trừ và nộp thuế, đảm bảo tuân thủ trong các giao dịch nội địa và xuyên biên giới.
Các công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán cũng được coi là đại lý khấu trừ cho các nhà đầu tư, đặc biệt liên quan đến lợi nhuận phân phối cho các nhà đầu tư và thu nhập phát sinh từ việc chuyển nhượng hoặc cho thuê bất động sản.
Thuế chuyển nhượng vốn và các khoản miễn trừ
Các giao dịch chuyển nhượng vốn tại Việt Nam hiện được đánh thuế với mức 2% theo Nghị định 320. Tuy nhiên, các giao dịch tái cấu trúc sở hữu trong nhóm có thể được miễn thuế nếu không thay đổi công ty mẹ cuối cùng và không tạo ra thu nhập chịu thuế. Nghị định cũng rõ ràng loại trừ một số khoản thu nhập khỏi việc đánh thuế, bao gồm:
- Thu nhập từ phát hành cổ phiếu và cổ tức (không bao gồm cổ tức trên cổ phiếu phân loại nợ).
- Thu nhập từ việc bán cổ phiếu quỹ hoặc cổ phiếu đã mua lại.
- Các khoản thu nhập khác trực tiếp liên quan đến sự thay đổi trong vốn chủ sở hữu.
Các quy định này làm rõ những điểm không rõ ràng từ các quy định trước đây theo Nghị định 218 và cung cấp sự chắc chắn cho việc tái cấu trúc doanh nghiệp và lập kế hoạch đầu tư.
Thu nhập từ hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC)
Nghị định 320 mở rộng thu nhập chịu thuế để bao gồm doanh thu phát sinh từ các hợp đồng hợp tác kinh doanh. Thu nhập chịu thuế theo BCC được tính là tổng doanh thu theo hợp đồng trừ đi chi phí trực tiếp. Cơ chế chia sẻ lợi nhuận có thể bao gồm:
- Chia sẻ dựa trên doanh thu: Mỗi bên khai báo doanh thu dựa trên phần được phân bổ của mình.
- Chia sẻ dựa trên sản phẩm: Doanh thu được xác định dựa trên giá trị của sản phẩm được phân bổ cho mỗi bên.
- Chia sẻ lợi nhuận trước thuế: Một đại diện được chỉ định phát hành hóa đơn, ghi nhận doanh thu và chi phí, và phân bổ lợi nhuận trước thuế, với mỗi bên tự thực hiện nghĩa vụ thuế TNDN độc lập.
- Chia sẻ lợi nhuận sau thuế: Một đại diện được chỉ định khai báo và nộp thuế TNDN thay mặt cho tất cả các bên tham gia.
Thu nhập miễn thuế TNDN và ưu đãi
Nghị định 320 mở rộng các khoản miễn thuế TNDN để bao gồm thu nhập phát sinh từ các dịch vụ kỹ thuật trực tiếp hỗ trợ các hoạt động nông nghiệp, chẳng hạn như thoát nước lũ, kiểm soát thủy triều và độ mặn, khử muối và xử lý đất phèn. Ngoài ra, thu nhập từ các sản phẩm sử dụng công nghệ áp dụng lần đầu tiên tại Việt Nam đủ điều kiện miễn thuế TNDN trong ba năm, giảm từ mức tối đa trước đây là năm năm. Cần có chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền để xác nhận rằng công nghệ thực sự mới đối với Việt Nam.
Ngưỡng thanh toán không bằng tiền mặt và các biện pháp tuân thủ
Một biện pháp thực tiễn quan trọng là ngưỡng thanh toán không bằng tiền mặt được giảm xuống còn 5 triệu đồng cho các chi phí được khấu trừ. Các doanh nghiệp cần lưu ý rằng:
- Nhiều giao dịch mua từ cùng một nhà cung cấp tổng cộng từ 5 triệu đồng trở lên trong một ngày yêu cầu tài liệu thanh toán không bằng tiền mặt để được khấu trừ.
- Các chi phí phát sinh bởi nhân viên và được hoàn trả qua các phương thức không dùng tiền mặt được khấu trừ nếu có hóa đơn hợp lệ và sự ủy quyền nội bộ.
Các chi phí được ghi nhận trước khi thanh toán có thể được khấu trừ tạm thời, nhưng cần phải điều chỉnh nếu thanh toán bằng tiền mặt xảy ra sau đó, ngay cả sau các cuộc kiểm toán thuế.
Các quy định chuyển tiếp
Nghị định 320 cung cấp các quy tắc chuyển tiếp để tạo điều kiện tuân thủ. Các ưu đãi thuế hiện có cho các dự án được phê duyệt có thể tiếp tục trong thời gian còn lại, và các quy định thuận lợi hơn theo Nghị định 320 có thể được áp dụng. Các khoản lỗ thuế phát sinh trước ngày có hiệu lực của nghị định có thể được chuyển tiếp, với các ngoại lệ cho các khoản lỗ từ bất động sản và dự án đầu tư. Các nguồn thu nhập không còn đủ điều kiện cho ưu đãi sẽ ngừng được hưởng lợi từ ngày có hiệu lực.
Ý nghĩa thực tiễn cho các doanh nghiệp
Các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các nhà điều hành nền tảng kỹ thuật số và các nhóm tham gia vào chuyển nhượng vốn, nên có các biện pháp chủ động để tuân thủ và tối ưu hóa vị thế thuế:
- Xem xét vị trí người nộp thuế và khấu trừ: Đánh giá xem thực thể của bạn hiện có được coi là người nộp thuế hay đại lý khấu trừ hay không.
- Cập nhật hệ thống kế toán và thanh toán: Đảm bảo tuân thủ ngưỡng thanh toán không bằng tiền mặt 5 triệu đồng.
- Đánh giá cơ hội R&D và ưu đãi: Xác minh tính đủ điều kiện cho các khoản khấu trừ và miễn thuế TNDN.
- Lập kế hoạch chuyển nhượng vốn và tái cấu trúc: Đánh giá mức độ tiếp xúc với thuế 2% và đảm bảo tài liệu cho các khoản miễn trừ.
Kết luận
Nghị định 320/2025/ND-CP đại diện cho một sự hiện đại hóa toàn diện hệ thống thuế thu nhập doanh nghiệp của Việt Nam. Bằng cách làm rõ các chi phí được khấu trừ, giảm ngưỡng thanh toán không bằng tiền mặt, chi tiết các ưu đãi R&D, xác định các thuế suất doanh nghiệp và mở rộng quy định cho các doanh nghiệp nước ngoài và chuyển nhượng vốn, nghị định này điều chỉnh các quy định thuế phù hợp với thực tế của một nền kinh tế số, hội nhập và dựa trên đổi mới. Các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam cần xem xét kỹ lưỡng các quy trình nội bộ, cập nhật hệ thống tài liệu và lập kế hoạch chiến lược cho các giao dịch và đầu tư để đảm bảo tuân thủ đầy đủ và tận dụng các ưu đãi có sẵn.
