Có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026

Luật sửa đổi về Thuế thu nhập cá nhân (“Luật PIT sửa đổi”) đại diện cho một cuộc cải cách cơ bản trong khuôn khổ thuế thu nhập cá nhân của Việt Nam, nhằm giải quyết các vấn đề cấu trúc tồn tại lâu dài và những thách thức mới phát sinh từ sự số hóa, tăng trưởng thu nhập và chi phí sinh hoạt gia tăng. Có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, với một số quy định có hiệu lực sớm hơn từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, các sửa đổi điều chỉnh lại các bậc thuế, mở rộng các loại thu nhập chịu thuế và sửa đổi các nguyên tắc khấu trừ để nâng cao công bằng, minh bạch và hiệu quả hành chính.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, bao gồm cả các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FIEs), các sửa đổi này sẽ có những tác động thực tiễn đối với quản lý bảng lương, nghĩa vụ khấu trừ, kế hoạch thuế cho nhân viên và hệ thống tuân thủ nội bộ. Đối với cá nhân, đặc biệt là những người có thu nhập từ các nền tảng số hoặc nhiều nguồn thu nhập, các quy định mới báo hiệu một cơ sở thuế rộng hơn và kỳ vọng báo cáo tăng lên.

Bài viết này phác thảo những thay đổi chính theo Luật PIT sửa đổi, giải thích lý do chính sách của chúng và nêu bật các tác động thuế cũng như các cân nhắc thực tiễn cho các doanh nghiệp và cá nhân đăng ký tại Việt Nam.

Bối cảnh chính sách và lý do lập pháp

Khuôn khổ PIT hiện tại của Việt Nam đã chịu áp lực ngày càng tăng trong những năm gần đây. Trong khi mức thu nhập danh nghĩa đã tăng đáng kể, các khoản khấu trừ cá nhân và phụ thuộc không theo kịp với lạm phát hoặc chi phí sinh hoạt. Đồng thời, cấu trúc của các bậc thuế lũy tiến (với bảy bậc tương đối hẹp) đã góp phần vào sự phức tạp trong quản lý bảng lương và sự hiểu biết của người nộp thuế.

Song song với đó, sự mở rộng nhanh chóng của nền kinh tế số đã làm mờ đi những ranh giới truyền thống giữa thu nhập từ việc làm, thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ đầu tư. Doanh thu phát sinh từ các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và tài sản số đã tăng trưởng đáng kể, nhưng các cơ chế thực thi theo khuôn khổ PIT hiện tại vẫn còn hạn chế.

Trong bối cảnh này, Luật PIT sửa đổi theo đuổi ba mục tiêu cốt lõi: đơn giản hóa cấu trúc thuế suất, mở rộng cơ sở thuế để bao gồm các nguồn thu nhập mới nổi, và điều chỉnh các khoản khấu trừ để phản ánh tốt hơn thực tế kinh tế. Những thay đổi này phù hợp với chương trình cải cách thuế rộng lớn hơn của Việt Nam và nỗ lực hiện đại hóa quản lý thuế thông qua tích hợp dữ liệu và giám sát số hóa.

Đơn giản hóa cấu trúc thuế suất lũy tiến

Chuyển từ Bảy sang Năm Bậc Thuế

Một đặc điểm trung tâm của Luật PIT sửa đổi là việc đơn giản hóa cấu trúc thuế suất lũy tiến áp dụng cho thu nhập từ lương, tiền công và thu nhập kinh doanh. Số lượng bậc thuế giảm từ bảy xuống năm, trong khi vẫn duy trì tỷ lệ biên thấp nhất là 5 phần trăm và tỷ lệ biên cao nhất là 35 phần trăm.

Sự tái cấu trúc này nhằm cải thiện tính minh bạch và dễ dàng quản lý mà không làm thay đổi nguyên tắc đánh thuế lũy tiến của Việt Nam. Bằng cách mở rộng các băng thu nhập trong mỗi bậc, cấu trúc mới giảm thiểu những bước nhảy biên sắc nét và cung cấp sự dự đoán tốt hơn cho người nộp thuế.

Tăng ngưỡng bậc cao nhất

Ngoài việc giảm số lượng bậc thuế, Luật PIT sửa đổi nâng cao ngưỡng thu nhập mà tại đó tỷ lệ biên cao nhất được áp dụng. Theo chế độ sửa đổi, tỷ lệ 35 phần trăm chỉ áp dụng cho thu nhập chịu thuế hàng tháng vượt quá 100 triệu đồng, so với ngưỡng hiện tại là 80 triệu đồng.

Sự điều chỉnh này phản ánh sự tăng trưởng thu nhập theo thời gian và giảm thiểu “sự trượt bậc”, đặc biệt đối với các chuyên gia và nhân viên cấp cao có thu nhập tăng lên do lạm phát chứ không phải do tăng trưởng thu nhập thực tế.

So sánh minh họa các bậc PIT

Bảng dưới đây minh họa sự thay đổi cấu trúc theo Luật PIT sửa đổi:

Bậc	Thu nhập chịu thuế hàng năm (triệu đồng)	Thu nhập chịu thuế hàng tháng (triệu đồng)	Luật PIT sửa đổi (5 bậc)
1	Đến 120	Đến 10	5%
2	Trên 120 đến 360	Trên 10 đến 30	10%
3	Trên 360 đến 720	Trên 30 đến 60	20%
4	Trên 720 đến 1,200	Trên 60 đến 100	30%
5	Trên 1,200	Trên 100	35%

Mặc dù các tỷ lệ chính vẫn không thay đổi, việc hợp nhất các bậc thuế làm thay đổi gánh nặng thuế hiệu quả cho một số nhóm thu nhập và đơn giản hóa các phép tính bảng lương.

Mở rộng thu nhập chịu thuế cho nền kinh tế số

Thu nhập từ nền tảng số và thương mại điện tử

Luật PIT sửa đổi rõ ràng mở rộng phạm vi áp dụng PIT cho thu nhập phát sinh từ các nền tảng số và hoạt động thương mại điện tử. Điều này bao gồm thu nhập kiếm được thông qua các chợ trực tuyến, các nền tảng gọi xe và giao hàng, sáng tạo nội dung, quảng cáo trực tuyến và các hình thức kiếm tiền số khác.

Bằng cách chính thức công nhận những nguồn thu nhập này là chịu thuế, luật nhằm đảm bảo tính trung lập giữa các hoạt động kinh tế truyền thống và số. Sự mở rộng này cũng báo hiệu ý định của cơ quan thuế trong việc tăng cường giám sát thông qua việc chia sẻ dữ liệu với các nền tảng và trung gian thanh toán.

Đối với cá nhân, sự thay đổi này làm tăng khả năng thu nhập kiếm được trực tuyến, dù là nghề chính hay nguồn bổ sung, sẽ phải chịu PIT. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trên các nền tảng số, hướng dẫn thêm có thể đưa ra nghĩa vụ báo cáo hoặc khấu trừ ảnh hưởng đến mô hình hoạt động.

Giao dịch tài sản số và tiền điện tử

Luật PIT sửa đổi cũng mở rộng phạm vi áp dụng PIT cho một số giao dịch tài sản số, bao gồm giao dịch tiền điện tử. Mặc dù các quy định chi tiết dự kiến sẽ được ban hành trong các hướng dẫn tiếp theo, việc đưa tài sản số vào phạm vi áp dụng phản ánh xu hướng toàn cầu trong việc đánh thuế lợi nhuận từ tài sản ảo và giải quyết các rủi ro xói mòn cơ sở thuế.

Các cá nhân tham gia giao dịch tài sản số nên dự đoán sự giám sát tăng cường và các nghĩa vụ báo cáo tiềm năng. Các doanh nghiệp tham gia vào blockchain, fintech hoặc các dịch vụ liên quan nên đánh giá xem việc bồi thường hoặc các kế hoạch khuyến khích cho nhân viên liên quan đến tài sản số có thể dẫn đến việc phải chịu PIT hay không.

Sửa đổi các nguyên tắc khấu trừ cá nhân và phụ thuộc

Luật sửa đổi về Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi các khoản khấu trừ về hoàn cảnh gia đình để phản ánh tốt hơn chi phí sinh hoạt và mức thu nhập hiện tại, đồng thời giới thiệu một cơ chế phản ứng hơn cho các điều chỉnh trong tương lai.

Các thay đổi chính về mức khấu trừ

• Khấu trừ cá nhân: tăng từ 11 triệu đồng (US$418) lên 15.5 triệu đồng (US$589) mỗi tháng
• Khấu trừ phụ thuộc: tăng từ 4.4 triệu đồng (US$167) lên 6.2 triệu đồng (US$236) cho mỗi phụ thuộc mỗi tháng

Ngưỡng miễn thuế PIT kết quả

Tình trạng gia đình	Thu nhập hàng tháng không chịu PIT
Không có người phụ thuộc	Đến 17 triệu đồng
Một người phụ thuộc	Đến 24 triệu đồng
Hai người phụ thuộc	Đến 31 triệu đồng

Cơ chế điều chỉnh cập nhật

• Theo luật hiện hành, mức khấu trừ chỉ có thể được sửa đổi khi CPI tăng hơn 20%, một ngưỡng đã chứng tỏ không linh hoạt trong thực tế.

• Luật sửa đổi yêu cầu Chính phủ chủ động đề xuất các điều chỉnh lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi có sự thay đổi về giá cả và mức thu nhập cần sửa đổi.

• Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo rằng các khoản khấu trừ về hoàn cảnh gia đình vẫn kịp thời, thực tiễn và phù hợp với điều kiện kinh tế, thay vì chỉ được điều chỉnh sau những giai đoạn lạm phát kéo dài.

Ngày có hiệu lực và các vấn đề chuyển tiếp

Mặc dù Luật PIT sửa đổi chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, các quy định liên quan đến lương, tiền công và thu nhập kinh doanh sẽ áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Việc thực hiện theo từng giai đoạn này yêu cầu lập kế hoạch cẩn thận, đặc biệt là đối với các chu kỳ bảng lương và quyết toán thuế hàng năm.

Các doanh nghiệp nên đảm bảo rằng hệ thống bảng lương có khả năng áp dụng các quy tắc mới từ đầu năm dương lịch 2026, mặc dù luật sẽ có hiệu lực giữa năm.

Tác động đối với các doanh nghiệp và nhà tuyển dụng

Đối với các doanh nghiệp đăng ký tại Việt Nam, Luật PIT sửa đổi yêu cầu xem xét lại hệ thống bảng lương, các kiểm soát nội bộ và quy trình tuân thủ. Các nhà tuyển dụng có lực lượng lao động lớn có thể cần cập nhật phần mềm bảng lương, sửa đổi các phép tính khấu trừ và đào tạo lại nhân viên nhân sự và bảng lương.

Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng nên xem xét lại các thỏa thuận bình đẳng thuế và tăng cường cho nhân viên nước ngoài, vì những thay đổi trong các khoản khấu trừ và ngưỡng bậc có thể ảnh hưởng đến kết quả sau thuế.

Hơn nữa, các doanh nghiệp thuê freelancer, nhà thầu số hoặc nhà cung cấp dịch vụ dựa trên nền tảng nên theo dõi các hướng dẫn sắp tới để xác định xem có nghĩa vụ khấu trừ hoặc báo cáo mới nào áp dụng hay không.

Các cân nhắc thực tiễn và hành động khuyến nghị

Để chuẩn bị cho việc thực hiện Luật PIT sửa đổi, các doanh nghiệp và cá nhân có thể xem xét các bước sau:

• Xem xét hệ thống bảng lương và nhân sự để đảm bảo cập nhật kịp thời cho các bậc thuế và mức khấu trừ mới.
• Đánh giá mức độ tiếp xúc với PIT đối với thu nhập từ số và dựa trên nền tảng, đặc biệt là đối với nhân viên có nhiều nguồn thu nhập.
• Cập nhật chính sách thuế nội bộ và thông tin cho nhân viên để phản ánh khuôn khổ PIT đã sửa đổi.
• Theo dõi các quy định thực hiện để có hướng dẫn chi tiết về thuế thu nhập và tài sản số.
• Tìm kiếm tư vấn thuế chuyên nghiệp để quản lý các rủi ro chuyển tiếp và đảm bảo tuân thủ.

Kết luận – Tác động thuế và góc nhìn tư vấn

Luật sửa đổi về Thuế thu nhập cá nhân sẽ thay đổi đáng kể nghĩa vụ PIT tại Việt Nam, với các tác động mở rộng không chỉ đối với người nộp thuế cá nhân mà còn đối với các nhà tuyển dụng và doanh nghiệp hoạt động trong nước. Trong khi các khoản khấu trừ tăng lên và cấu trúc thuế suất đơn giản hóa mang lại sự nhẹ nhõm cho nhiều nhân viên, phạm vi mở rộng của thu nhập chịu thuế (đặc biệt trong nền kinh tế số) báo hiệu một cách tiếp cận toàn diện và dựa trên dữ liệu hơn đối với việc thực thi thuế.

Đối với các doanh nghiệp đăng ký tại Việt Nam, bao gồm cả các công ty nước ngoài hiện có, các sửa đổi yêu cầu lập kế hoạch chủ động. Hệ thống bảng lương phải được cập nhật trước ngày có hiệu lực, các thực tiễn khấu trừ cần được xem xét lại, và các kiểm soát nội bộ cần được củng cố để quản lý rủi ro tuân thủ. Các công ty thuê nhân viên số hoặc người nước ngoài nên đặc biệt chú ý đến việc phân loại thu nhập và nghĩa vụ báo cáo.

Chuẩn bị sớm và thông tin nội bộ rõ ràng sẽ là điều cần thiết để đảm bảo việc thực hiện suôn sẻ, giảm thiểu rủi ro thuế và duy trì tuân thủ theo khuôn khổ thuế thu nhập cá nhân đang phát triển của Việt Nam.