Theo Tổng cục Thuế, hiện có 15 tập đoàn công nghệ lớn và tổng công ty toàn cầu đang hoạt động xuyên biên giới, thu về những khoản lợi nhuận khổng lồ tại Việt Nam. Trong đó, doanh thu quảng cáo trực tuyến riêng của Việt Nam đạt khoảng 1 tỷ USD, riêng bộ đôi Google và Facebook chiếm hơn 80%, tương đương hơn 800 triệu USD, theo báo cáo của Vietnam Digital Marketing Trends 2021.
Mặc dù đạt doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm, số tiền thuế thu được từ 15 tập đoàn này lại rất khiêm tốn, chỉ khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm. Đáng chú ý, số tiền này không phải do chính các tập đoàn trực tiếp nộp, mà được thực hiện thông qua các nhà thầu và đại lý kê khai, nộp thuế nhà thầu qua một tổ chức chi trả tại Việt Nam.
Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân (Tổng cục Thuế) cho biết: “Số liệu thống kê cho thấy, từ năm 2018 đến hết tháng 10 năm 2021, các đơn vị này đã kê khai và nộp thuế tổng số tiền hơn 4.263 tỷ đồng, trong đó Facebook nộp hơn 1.641 tỷ đồng; Google nộp hơn 1.573 tỷ đồng; Microsoft nộp hơn 560 tỷ đồng… Năm 2020, số thu thuế từ hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới đạt hơn 1.143 tỷ đồng”.
Riêng trong năm 2021, số thuế thu được từ các tổ chức Việt Nam ký hợp đồng quảng cáo trực tuyến với các chủ thể nước ngoài không có tư cách pháp nhân tại Việt Nam như Google, YouTube, Facebook đạt 1.314 tỷ đồng, trong đó Facebook đóng góp 521 tỷ đồng, Google 490 tỷ đồng, Microsoft 164 tỷ đồng…
Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, “số thu thuế này chưa tương xứng với doanh thu và tiềm năng của thương mại điện tử”. Với mô hình hoạt động xuyên biên giới và không có pháp nhân quản lý tại Việt Nam, công tác quản lý, giám sát, thu thập thông tin và dữ liệu gặp nhiều khó khăn; việc kê khai, tính toán và nộp thuế không chính xác, và thực tế đây chính là hành vi trốn thuế…
Ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết, dữ liệu về hành vi của người đọc thông tin và người mua sắm hiện đang nằm trong tay các nền tảng công nghệ xuyên biên giới, khiến phần lớn chi phí quảng cáo bị chảy vào các công ty công nghệ nước ngoài.
Do đó, sự thống trị về kinh tế quảng cáo của các mạng xã hội nước ngoài hoặc các mạng lưới quảng cáo xuyên biên giới không chỉ làm mất đi nguồn lực lớn để phát triển ngành quảng cáo nội địa, mà còn khiến quảng cáo của doanh nghiệp Việt Nam đôi khi xuất hiện cạnh các nội dung kém chất lượng, phản cảm, chưa kể đến việc các nội dung quảng cáo trái phép có thể xuất hiện trên các trang web chính thống.
Làm Thế Nào Để Thu Đúng Và Thu Đủ?
Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, cần phải làm chủ công nghệ để dữ liệu người dùng không bị kiểm soát bởi các doanh nghiệp nước ngoài, từ đó điều tiết nguồn lực quảng cáo hướng đến các nội dung lành mạnh, chất lượng nhằm phục vụ người dùng. Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan triển khai đồng bộ các giải pháp về kinh tế và kỹ thuật nhằm yêu cầu các mạng xã hội xuyên biên giới tuân thủ pháp luật Việt Nam trong việc xử lý các vi phạm thông tin và thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.
Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số của các nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.
Theo đó, Tổng cục Thuế sẽ tiếp tục yêu cầu các cục thuế địa phương chủ động rà soát dữ liệu về các tổ chức, cá nhân có thu nhập từ các trang mạng xã hội như Google, Facebook, YouTube… để đôn đốc việc kê khai và nộp thuế. Trong trường hợp các tổ chức, cá nhân cố tình không kê khai và nộp thuế, cơ quan thuế sẽ phối hợp với các ngân hàng thương mại để truy xuất dòng tiền, thanh tra và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Bà Lan Anh chia sẻ thêm: “Bộ Tài chính đã ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Công Thương, trong đó có nội dung phối hợp xây dựng và hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực thương mại điện tử. Trên cơ sở thỏa thuận hợp tác này, Bộ Tài chính (Tổng cục Thuế) và Bộ Công Thương sẽ tiến hành kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu nhằm khai thác thông tin phục vụ công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử trong nước”.
Tổng cục Thuế cũng đề xuất Bộ Tài chính xây dựng các chương trình hợp tác, phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về cơ chế kết nối và chia sẻ cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý thuế. Cơ quan thuế sẽ tiếp tục nâng cấp, phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu kết nối và tích hợp giữa hệ thống ngân hàng với các nhà cung cấp nền tảng số để quản lý các đối tượng nộp thuế, số lượng giao dịch, doanh số và số thuế phải nộp, đặc biệt đối với các giao dịch xuyên biên giới, giao dịch thương mại trên nền tảng số và kinh doanh trực tuyến.
Một lãnh đạo cấp bộ ngành từng tiết lộ rằng các “gã khổng lồ” xuyên biên giới liên tục gây áp lực qua các kênh ngoại giao và kinh tế để không phải mở văn phòng đại diện và đặt máy chủ tại Việt Nam. Việt Nam đã áp dụng các giải pháp linh hoạt, phù hợp với thông lệ và luật pháp quốc tế, nhưng đồng thời cũng sẽ có những “cây gậy” cứng rắn hơn để buộc các “ông lớn” xuyên biên giới này phải tuân thủ luật chơi.
Nguồn: Báo Đầu Tư
