Nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các dịch vụ tài chính số, đồng thời phát triển ngân hàng số, Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt và ban hành một số chính sách hỗ trợ.
Các chính sách phát triển 5G
Ông Huỳnh Quang Liêm, Tổng Giám đốc Tập đoàn VNPT đánh giá rằng Việt Nam có vị trí cao trong bảng xếp hạng kết nối khi mạng di động phủ sóng 99,8% dân số. Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam đã xác định hạ tầng số là một trong những trụ cột của nền kinh tế số, và việc triển khai mạng 5G sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi số.
Vào ngày 31 tháng 12 năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2289/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược Quốc gia về Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đến năm 2030. Các mục tiêu cụ thể đến năm 2025 như sau:
- Cơ sở hạ tầng mạng băng thông rộng cáp quang phủ hơn 80% hộ gia đình và 100% xã
- Phổ cập dịch vụ mạng di động 4G/5G và điện thoại thông minh;
- 80% dân số sử dụng Internet
- 80% dịch vụ công trực tuyến đạt cấp độ 4 được cung cấp trên nhiều phương tiện truy cập, bao gồm cả thiết bị di động
- Tỷ lệ dân số có tài khoản thanh toán điện tử trên 50%;
- Có ít nhất 3 thành phố thông minh tại 3 vùng kinh tế trọng điểm (Bắc, Trung, Nam) với mạng 5G phủ sóng tại các khu vực đô thị này.
- Đến năm 2030, dịch vụ Internet băng thông rộng cáp quang và dịch vụ mạng di động 5G sẽ được phổ cập
Theo tầm nhìn, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của mạng 5G. Ngoài ra, các doanh nghiệp điện tử và viễn thông Việt Nam đã chủ động sản xuất nhiều thiết bị thông tin và hạ tầng viễn thông, trong khi trước đây họ phải mua và phụ thuộc vào các nhà sản xuất nước ngoài. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những vấn đề chung liên quan đến chi phí vốn (CAPEX), phổ tần được cấp phép, và thiếu người dùng để sử dụng 5G. Đặc biệt, vấn đề CAPEX cho 5G là mối quan tâm hàng đầu. Doanh thu trung bình trên mỗi thuê bao di động (APRU) trên thị trường Việt Nam thấp (khoảng 3 USD), do đó, việc tăng doanh thu 5G trong giai đoạn triển khai ban đầu không đủ để bù đắp cho CAPEX. Tuy nhiên, việc chia sẻ hạ tầng xây dựng một cách chủ động được coi là giải pháp hiệu quả cho các nhà mạng trên toàn thế giới để triển khai 5G.
Mặt khác, hạ tầng 5G còn chưa phát triển. Khi bắt đầu xây dựng mạng 5G, hầu hết các hoạt động hiện tại đều được lắp đặt hoàn toàn với thiết bị 2G, 3G và 4G. Do đó, không đủ không gian để xây dựng 5G và các hạ tầng hỗ trợ khác. Vì vậy, việc nâng cấp lên 5G sẽ phát sinh chi phí lớn cho các doanh nghiệp viễn thông, do đó các công ty cần chuẩn bị tốt về cả vốn và năng lực. Không thể không nói rằng, Việt Nam có hạ tầng viễn thông phát triển tốt với mạng 4G phủ sóng toàn quốc, và 95% dân số đang sử dụng. Hơn nữa, tài nguyên băng tần và thiết bị đầu cuối đã sẵn sàng cho việc xây dựng mạng 5G.
Theo đánh giá của các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam, phải đến năm 2023 – 2025, 5G mới phổ biến như 4G, do phạm vi phủ sóng của 5G còn hạn chế. Do đó, nhiều trạm phát sóng đang được xây dựng để đảm bảo kết nối. Theo cách này, 5G sẽ được triển khai ban đầu ở các khu vực phát triển, có mật độ dân số cao như các thành phố lớn, hoặc trong các khu công nghiệp công nghệ cao. Khi chuyển sang mạng 5G, người dùng yêu cầu tốc độ cao với chi phí thấp, điều này là một thách thức cho các nhà mạng trong việc cung cấp trải nghiệm người dùng tốt nhất và tăng tính cạnh tranh.
Ông Nguyễn Phong Nhã, Phó Giám đốc Sở Viễn thông (Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết sau khi các doanh nghiệp hoàn thành thử nghiệm thương mại, các nhà mạng sẽ phải gửi báo cáo đánh giá về các tính năng kỹ thuật, khả năng thương mại, nhu cầu thị trường và khả năng kinh doanh đến các cơ quan quản lý nhà nước, cụ thể là Bộ Thông tin và Truyền thông, để hoàn thiện cơ sở pháp lý. Do đó, một khung pháp lý điều chỉnh việc thành lập và quản lý các nhà mạng 5G vẫn đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện.
Các chính sách phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.
Về thanh toán không dùng tiền mặt, nhiều chính sách và quy định quan trọng nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và chuyển đổi số trong ngành ngân hàng đã được NHTW nghiên cứu, phát triển, từ đầu năm 2021. Vào ngày 9 tháng 3 năm 2021, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 316/QĐ-TTg phê duyệt thí điểm việc sử dụng tài khoản viễn thông để thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ có giá trị nhỏ (mobile-money). Tương tự, vào ngày 28 tháng 10 năm 2021, Phó Thủ tướng đã ký Quyết định 1813 phê duyệt dự án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt cho giai đoạn 2021-2025. Kế hoạch đưa ra một loạt các mục tiêu, cụ thể là, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 25 lần GDP, tăng trưởng sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đạt 20-25% hàng năm, tỷ lệ tăng trưởng trung bình về số lượng và giá trị giao dịch qua các kênh Internet đạt 35-40% mỗi năm.
Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam đã có các hướng dẫn và chính sách để phát triển các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.
- Quyết định số 316/QĐ-TTg về việc phê duyệt thí điểm ứng dụng sử dụng tài khoản viễn thông để thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ có giá trị nhỏ.
- Quyết định số 1813/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam cho giai đoạn 2021 – 2025
- Quyết định số 2545/QĐ-TTg, về việc phê duyệt dự án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam cho giai đoạn 2016 – 2020
- Quyết định số 241/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án thúc đẩy thanh toán qua ngân hàng với các dịch vụ công: Thuế, điện, nước, học phí, viện phí và thanh toán các chương trình an sinh xã hội…
- Chỉ thị số 22/CT-TTg về việc tăng tốc thực hiện các giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam
Nhờ các chính sách, nền tảng công nghệ cho thanh toán trực tuyến đang được cải thiện, điều này dự kiến sẽ tăng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt. Hơn nữa, mạng lưới ngân hàng và cổng thanh toán điện tử đã phát triển đáng kể trong thời gian gần đây. Cụ thể, mạng lưới và các chi nhánh của các tổ chức tín dụng tại Hà Nội hiện bao gồm 112 chi nhánh của các ngân hàng thương mại nhà nước, 175 chi nhánh của các ngân hàng thương mại cổ phần, 5 chi nhánh của các ngân hàng liên doanh, 16 chi nhánh ngân hàng 100% vốn nước ngoài, và 7 chi nhánh của các công ty cho thuê tài chính. Ở khía cạnh khác, các ngân hàng thương mại hiện cũng đang triển khai nhiều hệ thống thanh toán điện tử khác, ví dụ, qua internet và điện thoại di động. Hai phương thức này đang có sự tăng trưởng tương đối nhanh khi đã có 78 tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán qua internet và 45 công ty cung cấp qua điện thoại, với số lượng giao dịch lên đến hàng trăm triệu tỷ đồng. Với xu hướng chuyển đổi số, nhiều ngân hàng trong nước cũng đang áp dụng các công nghệ tiên tiến mới trong thanh toán điện tử, nhận diện khuôn mặt, vân tay, sinh trắc học để kể tên một vài.
Tuy nhiên, khi nói đến mobile money, ông Dương Trọng Châu, Giám đốc Khối Ngân hàng số của Ngân hàng Liên Việt Post chỉ ra những thách thức mà các ngân hàng số đang phải đối mặt do thói quen sử dụng tiền mặt của người Việt, sự tin tưởng của người dùng vào ngân hàng vật lý hơn là ngân hàng số, và các chính sách lỏng lẻo trong việc thực hiện chuyển đổi số trong ngân hàng. Do đó, cần có các phương thức thanh toán tích hợp mới thuận tiện hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Thêm vào đó, truyền thông và marketing thương mại chưa được chú trọng cùng với các mục tiêu chiến lược, định hướng, và các chính sách lớn cho sự phát triển của các hoạt động thanh toán chưa được công chúng nhận thức đầy đủ và đúng mức. Do đó, không chỉ người dân mà cả doanh nghiệp cũng có ít hoặc mơ hồ về các dịch vụ thanh toán và các cơ sở thanh toán điện tử.
Khuyến nghị từ Viettonkin:
Các thách thức trong quá trình chuyển đổi số vẫn còn tồn tại và cần được giải quyết bởi các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, Viettonkin có một số khuyến nghị cho các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực ngân hàng số tại Việt Nam.
Đây là thời điểm thích hợp để đầu tư vào Việt Nam!
Trong suốt thập kỷ qua, Việt Nam đã trải qua sự tăng trưởng nhanh nhất về số lượng người có thu nhập trung bình trên thế giới (World Data Lab, 2021). Cụ thể, Việt Nam sẽ có thêm 23,2 triệu người gia nhập tầng lớp trung lưu vào năm 2030. Năm 2000, chưa đến 10% dân số Việt Nam thuộc về nhóm này, nhưng con số này đã tăng lên 40% vào năm 2021. Tổng thống Việt Nam – ông Nguyễn Xuân Phúc – đánh giá rằng tầng lớp trung lưu có thể chiếm 50% tổng dân số vào cuối năm 2045. Ngoài ra, khi Việt Nam đang ở trong cấu trúc dân số vàng, trong đó gần 56% dân số dưới 35 tuổi, tỷ lệ cao nhất so với các quốc gia có mức thu nhập tương tự trong khu vực, có nghĩa là thế hệ X và thế hệ Y đang hình thành phần lớn lực lượng lao động và thị trường tiêu dùng của Việt Nam. Sự tăng trưởng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu trẻ tại Việt Nam sẽ tạo cơ sở cho tiêu dùng dịch vụ và sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Điều này sẽ có khả năng mang lại cơ hội đầu tư mới trong các dịch vụ tài chính và sản phẩm bền vững.
Sự thay đổi tư duy hướng tới chuyển đổi số đã thúc đẩy nền kinh tế số. Đặc biệt, hệ thống chính trị của Việt Nam, từ Chính phủ, Quốc hội đến tất cả các Bộ, đều quyết tâm chuyển đổi số thông qua các chính sách sáng kiến, và cơ chế thử nghiệm gần đây. Do đó, ngân hàng số và các tổ chức tài chính là những phần không thể thiếu và có tác động tích cực đến các bên liên quan của nền kinh tế số, và ngược lại có thể hưởng lợi từ những bên liên quan đó.
Thị trường ngân hàng số tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn sơ khai. Các hoạt động chuyển đổi số của các ngân hàng Việt Nam chủ yếu tập trung vào các kênh phân phối bán lẻ, phần còn lại như cho vay chỉ mới ở mức bán tự động. Hệ sinh thái đã được thiết lập nhưng vẫn chưa phát triển. Đến nay, chưa có ngân hàng nào có thể cho phép toàn bộ quy trình cho vay trong môi trường số. Điều này có nghĩa là thị trường chưa bão hòa và còn nhiều không gian cho các nhà đầu tư nước ngoài.
Việt Nam mang đến cơ hội lớn cho các nhà đầu tư trong phân khúc khách hàng doanh nghiệp!
Khi Việt Nam tham gia vào các hiệp định thương mại tự do năng động khác nhau, đất nước muốn tận dụng nguồn lực từ tất cả các thành viên. Do đó, các tổ chức tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các hiệp định thương mại tự do, điều này làm tăng nhu cầu cho thị trường Việt Nam, hướng dòng thương mại về phía quốc gia này. Vì vậy, các ngân hàng số phải đi trước một bước để phục vụ phân khúc khách hàng này. Ngoài ra, trong bối cảnh đại dịch Covid-19, việc di chuyển bị hạn chế, vì vậy các khách hàng doanh nghiệp ưa chuộng ngân hàng số để đảm bảo giao dịch an toàn và tối ưu.
Khung pháp lý được cải thiện đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư
Với sự tham gia tích cực vào các hiệp định thương mại tự do, Chính phủ Việt Nam kiên quyết thực hiện cải cách thể chế và hành chính, đặc biệt là phát triển hệ thống pháp luật để thực thi hiệu lực của các hiệp định thương mại tự do. Do đó, Chính phủ và NHTW đã xây dựng, triển khai, và học hỏi từ cơ chế thử nghiệm cho các ngân hàng số. Trong những năm tới, Việt Nam đang cố gắng dần dần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng cho các hoạt động và quản lý ngân hàng số. Điều này có thể thúc đẩy thêm đầu tư vào Việt Nam.
Có nhiều phương thức gia nhập thị trường vào thị trường ngân hàng số tại Việt Nam!
Các ngân hàng và nhà đầu tư có thể chọn ngân hàng số như một cách thay thế để thâm nhập vào Việt Nam và thâm nhập vào các dịch vụ tài chính. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc thành lập các ngân hàng số, hợp tác với ngân hàng VN và các bên liên quan.
Chuyển đổi số là một phong trào mạnh mẽ tại Việt Nam!
Chính phủ đã khởi động xu hướng này thông qua một số nghị quyết về Cách mạng Công nghiệp 4.0. Cùng với đó, Thủ tướng đã ban hành các kế hoạch và chiến lược cho toàn quốc để chuyển đổi số. Bầu không khí này đã tạo ra nguồn lực tốt và một hệ sinh thái cho các ngân hàng số phát triển
Kết luận
Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng cơ hội dồi dào đang chờ đợi những ai dám mạo hiểm. Là một tư vấn FDI, Viettonkin đang làm việc với các bên liên quan từ nhiều quốc gia để tận dụng nguồn lực từ các quốc gia phát triển bao gồm Mỹ, EU phương Tây. Và, Viettonkin sẵn sàng hỗ trợ và cung cấp sự trợ giúp kỹ thuật và chuyên môn cho sự phát triển của các dịch vụ ngân hàng số, và chuyển đổi số của các lĩnh vực dịch vụ tài chính tại Việt Nam. Đây là một sáng kiến mà chúng tôi đã tham gia và hy vọng sẽ hợp tác với các bên liên quan liên quan.
Nếu bạn quan tâm đến việc đầu tư vào lĩnh vực Fintech tại Việt Nam, đừng ngần ngại liên hệ với đội ngũ tư vấn viên Viettonkin qua email hoặc trang liên hệ. Các chuyên gia của chúng tôi, những người am hiểu về thị trường và pháp luật Việt Nam, có thể cung cấp tư vấn chi tiết về việc thâm nhập vào thị trường tiềm năng này.
