Mở rộng kinh doanh ở nước ngoài là một phần trong kế hoạch chiến lược của nhiều công ty lớn nhằm tạo ra một mạng lưới kinh doanh toàn cầu cũng như tìm kiếm nhân tài ở những quốc gia này. Về những thành tựu gần đây, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho nhiều nhà đầu tư nước ngoài để đầu tư và thành lập doanh nghiệp. Để thành lập một doanh nghiệp tại Việt Nam, điều quan trọng là phải hiểu các loại hình pháp lý có sẵn trong nước. Bài viết này cung cấp cho bạn thông tin hữu ích về hai loại hình pháp lý chính ở Việt Nam và giới thiệu cho bạn quy trình thành lập công ty tại Việt Nam.
Thực thể pháp lý là gì?
Trước hết, chúng ta cần biết khái niệm về một thực thể pháp lý. Theo Từ điển Cambridge, một thực thể pháp lý được định nghĩa là “một công ty hoặc tổ chức có quyền và trách nhiệm pháp lý, ví dụ, quyền ký hợp đồng và trách nhiệm thanh toán nợ”. Từ điển Kinh doanh cung cấp một định nghĩa sâu hơn, một thực thể pháp lý là “một hiệp hội, công ty, đối tác, sở hữu, quỹ tín thác hoặc cá nhân có tư cách pháp lý trong mắt pháp luật.
Một thực thể pháp lý có khả năng pháp lý để ký kết các thỏa thuận hoặc hợp đồng, đảm nhận nghĩa vụ, phát sinh và thanh toán nợ, kiện và bị kiện theo quyền của nó và phải chịu trách nhiệm về hành động của mình.” Do đó, nói chung, một thực thể pháp lý có trách nhiệm đối với các nghĩa vụ pháp lý của một công ty.
Hai loại hình pháp lý chính ở Việt Nam
Phần này tập trung vào hai loại hình pháp lý chính ở Việt Nam bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần và cung cấp những ưu điểm và nhược điểm của các loại công ty này.
Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn
Có hai loại công ty TNHH tùy thuộc vào số lượng thành viên. Một Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn (TNHH) với một thành viên được gọi là “Công ty TNHH Một Thành Viên“, và công ty có từ 2 đến 50 thành viên được gọi là “Công ty TNHH Nhiều Thành Viên.” Một công ty TNHH có điều lệ riêng và hội đồng thành viên (HĐTV). Các thành viên của công ty TNHH chịu trách nhiệm về nghĩa vụ của công ty trong phạm vi số vốn mà thành viên đã góp. Ngoài ra, công ty TNHH cũng được phép thành lập các đơn vị độc lập như chi nhánh và văn phòng đại diện trong nước hoặc nước ngoài. Thêm vào đó, công ty TNHH không phát hành cổ phiếu.
Trên thực tế, không có yêu cầu về vốn góp cho một công ty TNHH. Tuy nhiên, đối với một số lĩnh vực, chẳng hạn như ngân hàng 100% vốn nước ngoài, công ty phải có ít nhất 3000 tỷ đồng vốn đầu tư.
Về công ty TNHH Một Thành Viên, loại hình công ty này thuộc sở hữu của một tổ chức hoặc một cá nhân chịu trách nhiệm về nợ của công ty đến mức vốn điều lệ. Chủ sở hữu công ty có thể bổ nhiệm một đại diện hoặc thành lập một hội đồng quản lý (HĐQL) từ 3-7 người để thực hiện quyền của các chủ sở hữu. Hơn nữa, một giám đốc điều hành (CEO) sẽ được bổ nhiệm bởi chủ tịch để giám sát các hoạt động hàng ngày của công ty. Chủ sở hữu công ty có thể giảm hoặc tăng vốn điều lệ của mình. Trong trường hợp chuyển nhượng vốn, công ty phải đăng ký để chuyển đổi thành một công ty TNHH Nhiều Thành Viên hoặc một công ty cổ phần trong vòng 10 ngày.
Đối với công ty TNHH Nhiều Thành Viên, các thành viên có một số đặc quyền nhất định như tham dự các cuộc họp của HĐTV, quyền biểu quyết theo tỷ lệ góp vốn, được phân chia lợi nhuận theo tỷ lệ góp vốn, được ưu tiên trong việc góp thêm vốn. Khi các thành viên muốn chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần vốn của họ, họ phải đề nghị bán vốn của mình cho các thành viên khác trước.
HĐTV trong công ty TNHH Nhiều Thành Viên là cơ quan có quyền quyết định cao nhất. HĐTV có hơn 11 thành viên cũng phải thành lập một Ủy ban Kiểm soát. Các nghị quyết có thể được thông qua nếu được phê duyệt bởi số phiếu đại diện cho hơn 65% vốn góp của công ty. Tỷ lệ này là 75% nếu các nghị quyết liên quan đến quyết định bán tài sản hoặc tái tổ chức công ty hoặc sửa đổi điều lệ của công ty. Thêm vào đó, HĐTV phải bổ nhiệm một giám đốc chịu trách nhiệm về hoạt động của công ty.
Vậy ưu điểm và nhược điểm của công ty TNHH là gì?
Ưu điểm
– Loại hình doanh nghiệp này an toàn hơn vì quyền quyết định được tập trung trong tay ít người hơn và pháp luật hạn chế sự xâm nhập của bên ngoài vào công ty. Ngoài ra, cấu trúc quản lý hiệu quả hơn về chi phí và giúp người phụ trách dễ dàng kiểm soát các hoạt động kinh doanh.
– Cấu trúc phù hợp nhất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa với số lượng thành viên hạn chế, vốn đăng ký có giá trị thấp và trách nhiệm của các thành viên được giới hạn trong phần vốn góp.
– Tồn tại vĩnh viễn: việc chuyển nhượng quyền sở hữu không ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và do đó không ảnh hưởng đến khả năng tiếp tục các hoạt động tài chính và đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp.
– Công ty TNHH ổn định hơn về quản trị doanh nghiệp.
– Việt Nam xếp hạng thuận lợi về việc thành lập công ty TNHH so với các quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á.
Nhược điểm
– Theo luật Việt Nam, về việc mở rộng công ty TNHH bằng cách tăng vốn, chủ sở hữu công ty phải bán cho các thành viên trước khi bán cho các nhà đầu tư, do đó quy trình này khá phức tạp.
– Tạo ra mối lo ngại về năng lực của công ty trong mắt khách hàng, nhà đầu tư hoặc đối tác do vốn điều lệ thấp.
– Với phạm vi trách nhiệm hạn chế, công ty TNHH kém hấp dẫn hơn về khả năng tín dụng đối với các nhà đầu tư, khách hàng và đối tác trong các mối quan hệ thương mại.
Công ty Cổ Phần
Công ty Cổ Phần (CTCP) là một thực thể trách nhiệm hữu hạn được hình thành từ việc đăng ký cổ phần trong công ty. Đây là loại hình doanh nghiệp duy nhất có thể phát hành cổ phiếu theo quy định của pháp luật Việt Nam. Công ty phải có ít nhất ba cổ đông (không giới hạn số lượng cổ đông tối đa). Các cổ đông chịu trách nhiệm về nợ và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn mà họ đã góp.
CTCP có thể được quản lý theo hai cấu trúc. Cấu trúc đầu tiên bao gồm bốn bên. Đại hội Cổ đông (GSM), Hội đồng Quản trị, Ủy ban Kiểm soát và Giám đốc Điều hành (CEO). Khi có ít hơn 11 cổ đông sở hữu dưới 50% cổ phần của công ty, không có yêu cầu về ủy ban kiểm soát.
Cấu trúc thứ hai bao gồm GSM, Hội đồng Quản trị, Giám đốc Điều hành. Với cấu trúc này, ít nhất 20% thành viên hội đồng quản trị phải là độc lập và hội đồng quản trị phải tổ chức một ủy ban kiểm toán nội bộ.
Bất kể cấu trúc quản lý của CTCP, các bên này đều có trách nhiệm giống nhau:
– Trách nhiệm của Đại hội Cổ đông (GSM): thông qua chiến lược của công ty, quyết định về số cổ phần đang lưu hành và tỷ lệ cổ tức, bầu thành viên Hội đồng Quản trị và Ủy ban Kiểm soát, quyết định về đầu tư hoặc bán tài sản, sửa đổi điều lệ công ty, quyết định về tái tổ chức hoặc giải thể.
– Hội đồng quản trị: 3-11 thành viên, được bầu từ GSM. Có quyền quyết định về chiến lược của công ty và thực hiện quyền và nghĩa vụ của công ty mà GSM không đảm nhận.
– Giám đốc: được bổ nhiệm bởi hội đồng quản trị trong nhiệm kỳ tối đa 5 năm. Chịu trách nhiệm về các hoạt động hàng ngày của công ty.
– Ủy ban kiểm soát: khi CTCP có hơn 11 cổ đông. Ủy ban này được bổ nhiệm bởi GSM và phải là nhân viên toàn thời gian tại công ty trừ khi có quy định khác. Thêm vào đó, 3-5 thành viên phải thường trú tại lãnh thổ Việt Nam.
Vậy ưu điểm và nhược điểm của CTCP là gì?
Ưu điểm
– Khả năng huy động vốn lớn: phát hành cổ phiếu và trái phiếu cho phép CTCP thu hút đủ vốn cần thiết cho hoạt động của công ty trong thời gian ngắn.
– Trách nhiệm hữu hạn: trách nhiệm của cổ đông chỉ giới hạn trong phần vốn góp. Thêm vào đó, việc có nhiều cổ đông có nghĩa là rủi ro được phân tán giữa các bên khác nhau, do đó có ít rủi ro hơn cho các nhà đầu tư.
– Tồn tại vĩnh viễn: việc chuyển nhượng quyền sở hữu không ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và do đó không ảnh hưởng đến khả năng tiếp tục các hoạt động tài chính và đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp.
Nhược điểm
– Cấu trúc quản lý phức tạp khiến quy trình ra quyết định kéo dài. Các quyết định phải vượt qua nhiều bước thủ tục hành chính để được thông qua. Quy trình ra quyết định chậm cũng có nghĩa là công ty ít thích ứng và phản ứng với những thay đổi trong môi trường.
– Quá nhiều tính minh bạch: CTCP phải có tài liệu, tài khoản, báo cáo được kiểm toán và công khai. Điều này tạo ra sự tin tưởng cho khách hàng, nhà đầu tư, đối tác trong việc làm việc với công ty trong khi có thể gây ra mối đe dọa cho nội bộ của công ty.
– Sự không ổn định do việc tăng vốn và mua cổ phần dễ dàng và linh hoạt.
Cách đăng ký một thực thể pháp lý ở Việt Nam
Bước 1: Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)
Các nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án đầu tư và nhận được IRC bằng cách nộp hồ sơ cho Cơ quan Quản lý của khu công nghiệp/kinh tế tỉnh (đối với các dự án nằm trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao hoặc khu kinh tế) hoặc Sở kế hoạch và đầu tư tỉnh (đối với các dự án nằm ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao hoặc khu kinh tế). Quy trình này thường mất 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ.
Bước 2: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC)
Nếu một công ty đầu tư nước ngoài mới (FIC) được thành lập cùng với một dự án đầu tư, các nhà đầu tư nước ngoài cũng phải nộp đơn xin ERC tại Sở kế hoạch và đầu tư tỉnh. Thời gian thường mất 3 ngày hoặc có thể lâu hơn.
Bước 3: Đăng ký thuế
Việc đăng ký bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp (EIT)(20% từ năm 2016), thuế giá trị gia tăng, thuế nhà thầu nước ngoài, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu, ưu đãi thuế và thuế thu nhập cá nhân.
Đọc thêm: Cách sở hữu tài sản tại Việt Nam.
Tóm lại, có hai loại hình pháp lý ở Việt Nam bao gồm Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn và Công ty Cổ Phần. Mỗi loại hình pháp lý có những ưu điểm và nhược điểm riêng, do đó các nhà đầu tư nên cân nhắc kỹ lưỡng loại hình pháp lý mà bạn muốn thành lập tại Việt Nam.
Hơn nữa, bài viết cũng cung cấp cho bạn các bước chi tiết để đăng ký một công ty tại Việt Nam trong ba bước. Mỗi bước phải được thực hiện theo hướng dẫn pháp lý và nộp các tài liệu cần thiết cho cơ quan có thẩm quyền. Hy vọng rằng bài viết này hữu ích cho bạn và Viettonkin luôn sẵn sàng cung cấp cho bạn dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp nhất.
