Bốn phương pháp giải quyết tranh chấp kinh doanh phổ biến tại Việt Nam bao gồm Thương lượng, Hòa giải, Trọng tài và Tòa án, trong đó ba phương pháp đầu tiên thường được gọi là Giải quyết tranh chấp thay thế (ADR). Theo Bộ Tư pháp, Thương lượng và Tòa án là những phương pháp được lựa chọn nhiều nhất để giải quyết xung đột kinh doanh với tỷ lệ lần lượt là 57,8% và 46,8%, tiếp theo là Hòa giải (22,8%) và Trọng tài (16,9%). Trên thực tế, các doanh nghiệp vẫn chưa quen thuộc với Hòa giải và cũng ít tin tưởng vào phương pháp này. Do đó, họ có xu hướng chọn những cách thức chắc chắn và an tâm hơn, đặc biệt là Tòa án và Trọng tài.
Thương lượng
Thương lượng nên được xem xét đầu tiên để giải quyết bất kỳ tranh chấp thương mại nào giữa các bên trước khi liên quan đến thẩm quyền, do tính hiệu quả về nguồn lực. Tuy nhiên, phương pháp thương lượng không thường được các doanh nghiệp Việt Nam sử dụng vì không có cơ chế ràng buộc nào được thực thi sau khi đạt được thỏa thuận giữa các bên. Do đó, việc thương lượng khó đạt được. Vì vậy, tranh chấp sẽ được đưa lên tòa án hoặc trọng tài để giải quyết.
Hòa giải thương mại
Theo Bộ Tư pháp, Việt Nam có 10 Trung tâm Hòa giải thương mại. Hòa giải thương mại được thực hiện theo một trong các cách sau:
1. Các bên gửi yêu cầu hòa giải đến một trung tâm hòa giải, cụ thể là Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC)
2. Các bên gửi đơn yêu cầu đến trung tâm trọng tài, trong quá trình trọng tài, các bên có quyền yêu cầu hội đồng trọng tài tiến hành hòa giải.
Thực tế chứng minh rằng sự thành công hay thất bại của hòa giải phụ thuộc rất lớn vào chuyên môn ngành, kinh nghiệm, kỹ năng hòa giải cũng như khả năng thuyết phục của người hòa giải đối với các bên. Do đó, từ những bước đầu tiên trong hòa giải, các bên nên cẩn thận chọn người hòa giải phù hợp với chuyên môn đã được xác lập và kinh nghiệm dày dạn.
Trọng tài
Theo các nguyên tắc giải quyết tranh chấp của mình, Trọng tài mang lại một số lợi thế nổi bật cho các bên khi có tranh chấp trong hoạt động kinh doanh và thương mại. Cụ thể, phương pháp Trọng tài có
(i) thủ tục đơn giản,
(ii) tính minh bạch và công bằng khi các bên có thể chọn trọng tài của riêng mình,
(iii) tính bảo mật (bí mật thương mại),
(iv) dựa trên sự tự nguyện không phụ thuộc vào quyền lực nhà nước,
(v) phán quyết cuối cùng khi các bên có nghĩa vụ thực hiện.
Tòa án
Tại Việt Nam, các bên tranh chấp thường chọn giải quyết tranh chấp kinh tế bằng Tòa án như một biện pháp cuối cùng để bảo vệ quyền lợi và lợi ích của mình một cách hiệu quả khi họ không thể thương lượng hoặc hòa giải.
Lợi ích đáng kể nhất của phương pháp này nằm ở quyền lực nhà nước. Tòa án là cơ quan tư pháp có quyền hành động theo ý chí và quyền lực của nhà nước khi xét xử các tranh chấp. Các phán quyết và quyết định cuối cùng của Tòa án Nhân dân phải được tôn trọng và tuân thủ bởi các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế và xã hội, lực lượng vũ trang và tất cả công dân. Trong trường hợp phán quyết không được thi hành tự nguyện, nó sẽ bị cưỡng chế bởi quyền lực nhà nước.
Tuy nhiên, việc giải quyết tranh chấp thương mại bằng Tòa án có một số nhược điểm. Một trong những nguyên tắc trong xét xử của tòa án là phiên tòa công khai, điều này là mối quan tâm lớn nhất đối với các doanh nghiệp vì bí mật thương mại của họ sẽ bị lộ ra. Ngoài ra, thủ tục tòa án phức tạp và rườm rà, việc phân chia thủ tục xét xử tốn thời gian và không hiệu quả, kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp. Điều này dẫn đến thiệt hại kinh tế cho các doanh nghiệp trong các xung đột thương mại.
Đối với người nước ngoài tham gia vào các tranh chấp kinh doanh tại Việt Nam, sự không quen thuộc với hệ thống pháp luật Việt Nam sẽ gây ra cho họ những bất lợi nhất định. Do đó, để tránh những tình huống không thuận lợi và thiệt hại kinh tế đáng kể, các công ty nước ngoài nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia trong nước trong lĩnh vực này và tìm kiếm những giải pháp có lợi nhất. Viettonkin – một trong những công ty tư vấn hàng đầu với cái nhìn sâu sắc về thị trường và pháp luật Việt Nam – có thể giúp bạn và doanh nghiệp của bạn điều hướng qua quy trình pháp lý tại Việt Nam. Xin đừng ngần ngại liên hệ với đội ngũ tư vấn viên của Viettonkin qua email hoặc trang liên hệ.
