Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 19 tháng 6 năm 1975, Việt Nam và New Zealand đã thúc đẩy một mối quan hệ song phương tích cực và bền vững. Vào năm 1995, New Zealand đã mở một đại sứ quán tại Hà Nội và một tổng lãnh sự quán tại TP.HCM, trong khi Việt Nam mở một đại sứ quán tại New Zealand vào năm 2003 và một văn phòng thương mại tại Auckland vào năm 2005, sau đó được chuyển đến Wellington vào năm 2007.
Đối tác lâu dài giữa Việt Nam – New Zealand
Mối quan hệ song phương đã tiến triển nhanh chóng qua các năm, đạt được đỉnh cao với việc thiết lập một quan hệ đối tác toàn diện vào tháng 9 năm 2009, đây là cột mốc quan trọng giúp thúc đẩy quan hệ song phương đi vào chiều sâu và thực chất hơn trên nhiều lĩnh vực một cách toàn diện, thực tiễn và hiệu quả hơn.
Trong những năm qua, hai bên đã đạt được một số cột mốc quan trọng, bao gồm việc phát triển một chương trình hành động cho giai đoạn 2013-2016 nhằm thực hiện quan hệ đối tác toàn diện, và việc ban hành một tuyên bố chung vào tháng 3 năm 2015, trong đó họ đã đồng ý thúc đẩy và làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác toàn diện hướng tới một quan hệ đối tác chiến lược. Một chương trình hành động khác cho giai đoạn 2017-2020 đã được ký kết bên lề APEC 2017. Hai nước đã chính thức nâng cấp quan hệ lên thành Quan hệ Đối tác Chiến lược trong cuộc đàm phán trực tuyến cấp cao giữa Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern (22/7/2020). Sau đó, cả hai nước đã ký Chương trình Hành động để thực hiện Quan hệ Đối tác Chiến lược cho giai đoạn 2021-2024 (12/2021).
Các cuộc trao đổi cấp cao và các cuộc họp đoàn đã được tổ chức thường xuyên giữa hai nước, với các chuyến thăm Việt Nam của Toàn quyền Jerry Mateparae vào tháng 8 năm 2013, Thủ tướng John Key vào tháng 7 năm 2010 và tháng 11 năm 2015, và Thủ tướng Jacinda Ardern trong cuộc họp các nhà lãnh đạo kinh tế APEC năm 2017. Các chuyến thăm New Zealand đã được thực hiện bởi Tổng Bí thư Đảng Nông Đức Mạnh vào tháng 9 năm 2009, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vào tháng 3 năm 2015, và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vào tháng 3 năm 2018. Gần đây, tại cuộc họp bên lề Hội nghị thường niên lần thứ 14 của các Nhà lãnh đạo mới (AMNC) của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Thiên Tân, Trung Quốc, vào ngày 27 tháng 6 năm 2023, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gặp gỡ người đồng cấp New Zealand Chris Hipkins.
Quan hệ thương mại, kinh tế và đầu tư giữa Việt Nam và New Zealand
Quan hệ thương mại & kinh tế
Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 13 (thứ 5 trong ASEAN) của New Zealand. Kim ngạch thương mại hàng hóa song phương năm 2022 đạt 1,2 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2021. Nếu tính cả dịch vụ, tổng thương mại hai chiều đạt 1,4 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng bình quân 14,2%/năm trong giai đoạn gần đây. Sự trao đổi thương mại giữa Việt Nam và New Zealand đã cho thấy sự tăng trưởng tích cực với tỷ lệ tăng trưởng trung bình 14,2% mỗi năm, đạt 1,4 tỷ USD trong năm 2022.
Thương mại giữa New Zealand và Việt Nam được điều chỉnh bởi ba hiệp định khu vực chính:
- Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)
- ASEAN – Australia – New Zealand (AANZFTA)
- Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)
Nhờ vào các hiệp định khu vực quan trọng này, thương mại Việt Nam – New Zealand đã tăng tốc đáng kể trong vài thập kỷ qua. Trong quý 3 năm 2023, New Zealand đã xuất khẩu 332,35 triệu USD hàng hóa và dịch vụ sang Việt Nam và nhập khẩu 381,81 triệu USD, tương ứng với cán cân thương mại là -49,47 triệu USD và tổng giá trị thương mại là 714,16 triệu USD. Đối với thương mại tổng thể hàng hóa và dịch vụ, Việt Nam đứng thứ 15 trong 232 về giá trị xuất khẩu cao nhất, thứ 16 trong 240 về giá trị nhập khẩu cao nhất, và thứ 14 trong 245 về tổng giá trị thương mại cao nhất.
Các mặt hàng xuất khẩu hàng đầu từ Việt Nam sang New Zealand là máy móc và thiết bị điện, giày dép, máy móc cơ khí, vải và các sản phẩm dệt, đồ nội thất. Trong khi đó, các mặt hàng nhập khẩu hàng đầu từ New Zealand sang Việt Nam là sản phẩm từ sữa, thịt và nội tạng ăn được, gỗ và sản phẩm từ gỗ, rau và trái cây, và cá và hải sản.
Quan hệ đầu tư
Về đầu tư, tính đến tháng 5 năm 2023, New Zealand có 39 dự án đầu tư trực tiếp hợp lệ tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký là 209,75 triệu USD. Điều này đưa New Zealand đứng ở vị trí thứ 39 trong số 143 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam có 11 dự án đầu tư tại New Zealand với tổng vốn đăng ký là 38,4 triệu USD, tập trung vào các ngành chế biến và sản xuất, bán buôn và bán lẻ, dịch vụ sửa chữa ô tô, và dịch vụ lưu trú.
Về hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), New Zealand đã cung cấp ODA ổn định và tăng dần cho Việt Nam, từ 3,2 triệu NZD (tương đương 2,3 triệu USD) trong năm tài chính 2003-2004 đến 10,5 triệu NZD (khoảng 7,4 triệu USD) trong năm tài chính 2012-2013, và 26,66 triệu NZD (tương đương 18,6 triệu USD) trong giai đoạn 2015-2018, tập trung vào phát triển nguồn nhân lực, giáo dục và đào tạo, và nông nghiệp bền vững và phát triển nông thôn. New Zealand đã cam kết cung cấp cho Việt Nam 26,7 triệu NZD ODA không hoàn lại cho giai đoạn từ ngày 1 tháng 7 năm 2017 đến ngày 30 tháng 6 năm 2024.
Phát triển mối quan hệ thương mại mạnh mẽ hơn giữa Việt Nam – New Zealand
Vào ngày 23 tháng 5 năm 2023, phiên họp thứ 8 của Ủy ban Thương mại và Kinh tế Việt Nam – New Zealand (JTEC) đã được tổ chức tại Bộ Công Thương. Trong phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh tiềm năng của hai nước trong việc tăng cường hợp tác trong thương mại, công nghiệp và đầu tư. Cả hai bên đã đồng ý tiếp tục nâng cao các hoạt động hợp tác và phấn đấu đạt kim ngạch thương mại song phương là 2 tỷ USD. Tại phiên họp, cả hai bên cũng hoan nghênh việc hoàn thành quá trình mở cửa thị trường cho chanh và bưởi Việt Nam, và việt quất và dâu tây New Zealand vào cuối năm 2022.
Để thực hiện các bước tiếp theo trong việc thúc đẩy xuất khẩu chanh và bưởi Việt Nam, Việt Nam đã đề xuất hai cơ quan (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam và Bộ Công nghiệp Sơ cấp New Zealand) phối hợp chặt chẽ và phổ biến thông tin rộng rãi đến cộng đồng doanh nghiệp của cả hai nước về cơ hội xuất nhập khẩu này, đồng thời cung cấp hướng dẫn chi tiết về các thủ tục và biện pháp tạo điều kiện cho doanh nghiệp của cả hai nước khai thác những cơ hội mới này.
Vào ngày 16 tháng 7 năm 2023, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã có cuộc họp với ông Damien O’Connor, Bộ trưởng Thương mại và Tăng trưởng Xuất khẩu của New Zealand, để thảo luận về việc tăng cường xuất khẩu giữa hai nước. Trong cuộc họp, Bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc loại bỏ các thủ tục nhập khẩu không cần thiết và các rào cản kỹ thuật đối với thương mại, và tiếp tục đàm phán để mở cửa thị trường cho các sản phẩm nông nghiệp mới, điều này sẽ giúp tăng quy mô thương mại song phương.
Gần đây, trong cuộc họp mới nhất của Ủy ban Kinh tế và Thương mại Việt Nam – New Zealand vào tháng 6 năm 2023, Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Phan Thị Thắng và Vangelis Vitalis – Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại New Zealand đã tập trung vào những điều thực tiễn sẽ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp của cả hai nước, hứa hẹn sẽ thúc đẩy hợp tác trong thương mại và giảm rào cản thương mại. Vangelis Vitalis cho biết: “Chúng tôi đã đẩy nhanh thủ tục hải quan để các sản phẩm đến Việt Nam sẽ được thông quan trong vòng sáu giờ. Đối với Việt Nam, chúng tôi cũng có thêm các yêu cầu chứng nhận nhanh, có nghĩa là các nhà sản xuất Việt Nam có thể bán nhanh hơn vào thị trường của chúng tôi.” Điều này rõ ràng cho thấy cả hai nước đang hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch thương mại song phương là 2 tỷ USD vào năm 2024.
Kết luận
Tóm lại, quan hệ song phương Việt Nam – New Zealand đã có những bước phát triển tích cực và toàn diện trong 5 thập kỷ qua, đặc biệt trên các lĩnh vực thương mại, kinh tế và đầu tư.. Hai nước có tiềm năng lớn để tăng cường hợp tác trong nhiều lĩnh vực, bao gồm nông nghiệp, giáo dục, và cơ sở hạ tầng. Với cam kết của cả hai bên tiếp tục nâng cao các hoạt động hợp tác, Việt Nam và New Zealand đang phấn đấu đạt kim ngạch thương mại song phương là 2 tỷ USD vào năm 2024. Như vậy, triển vọng hợp tác giữa hai nước tiếp tục tích cực, được hỗ trợ bởi ba hiệp định thương mại đa phương (CPTPP, AANZFTA, RCEP) và cam kết chính trị từ cả hai phía.
Nếu bạn là một nhà đầu tư New Zealand đang tìm cách mở rộng kinh doanh vào Việt Nam, Viettonkin Consulting có thể giúp bạn. Chúng tôi có kinh nghiệm phong phú trên thị trường Việt Nam và cung cấp tư vấn chuyên sâu về đăng ký doanh nghiệp, pháp lý và chiến lược gia nhập thị trường Việt Nam. Liên hệ với chúng tôi hôm nay để tìm hiểu thêm. Với sự giúp đỡ của chúng tôi, bạn có thể tận dụng các cơ hội đầu tư đang mở ra tại Việt Nam và triển khai hiệu quả chiến lược mở rộng kinh doanh của bạn. Liên hệ với Viettonkin ngay hôm nay để được tư vấn cụ thể.
