Việt Nam và Hoa Kỳ có một lịch sử hợp tác thương mại – kinh tế thú vị. Hai quốc gia có mối quan hệ thương mại mang lại lợi ích cho cả hai bên, và họ cam kết làm việc cùng nhau để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thịnh vượng trong khu vực. Tương lai của hợp tác thương mại – kinh tế giữa Việt Nam và Hoa Kỳ rất sáng sủa, và có khả năng sẽ tiếp tục phát triển trong những năm tới.
Sự phát triển của quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ
Hoa Kỳ là một trong những nguồn vốn FDI lớn nhất tại Việt Nam. Trong 30 năm qua, tình hình FDI từ Hoa Kỳ vào Việt Nam đã trải qua những thay đổi đáng kể, có thể được phân loại thành 4 giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Từ 1994 đến 1999: Khởi đầu quan hệ thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ
Vào tháng 2 năm 1994, Tổng thống Bill Clinton đã công bố việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận đối với Việt Nam. Từ đó, nền tảng cho thương mại giữa hai nước bắt đầu được thiết lập và phát triển. Vào ngày 11 tháng 7 năm 1995, Việt Nam và Hoa Kỳ đã bình thường hóa quan hệ. Thủ tướng Võ Văn Kiệt nhấn mạnh rằng quyết định này phù hợp với xu hướng phát triển quốc tế và sẽ đóng góp tích cực vào sự nghiệp hòa bình, ổn định và phát triển ở Đông Nam Á cũng như trên thế giới. Việt Nam và Hoa Kỳ đã mở đại sứ quán tại nước của nhau vào tháng 8 năm 1995 và trao đổi đại sứ vào tháng 5 năm 1997. Tính đến năm 1995, tổng số vốn FDI của Hoa Kỳ vào Việt Nam đạt 759,92 triệu USD.
- Giai đoạn 2: Từ 2000 đến 2006: Bước ngoặt trong quan hệ song phương Việt Nam – Hoa Kỳ
Năm 2001, Hiệp định Thương mại Song phương Việt Nam – Hoa Kỳ có hiệu lực, đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ và sự trở lại của thương mại giữa hai nước. Hiệp định có hiệu lực vào tháng 12 năm 2001. Tất cả hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Hoa Kỳ được hưởng chế độ thuế quan tối huệ quốc (MFN), còn được gọi là quan hệ thương mại bình thường vô điều kiện (NTR). Nhờ những tác động tích cực mà hiệp định này mang lại, FDI của Hoa Kỳ vào Việt Nam từ năm 2001 đến 2006 đã thay đổi đáng kể, đạt 1.826,18 triệu USD.
- Giai đoạn 3: Từ 2007 đến 2014: Tăng cường hợp tác kinh tế Việt Nam – Hoa Kỳ
Giai đoạn tiếp theo, từ 2007 đến 2010, FDI đã tăng trưởng với tốc độ đáng kinh ngạc, đạt 9.625,6 triệu USD, mặc dù cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã tác động tiêu cực đáng kể đến nền kinh tế thế giới. Sự kiện nổi bật mở đầu giai đoạn này là Việt Nam gia nhập WTO vào đầu năm 2007, đánh dấu một bước ngoặt trong dòng chảy đầu tư từ Hoa Kỳ với vốn đầu tư tập trung vào các lĩnh vực sản xuất và ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại.
Đáng chú ý, vào tháng 7 năm 2013, trong chuyến thăm Hoa Kỳ của Chủ tịch Trương Tấn Sang theo lời mời của người đồng cấp Barack Obama, hai bên đã thiết lập quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ, tạo ra một khuôn khổ cho quan hệ song phương trong giai đoạn mới cũng như định hướng phát triển mối quan hệ trong những năm tới.
- Giai đoạn 4: Từ 2015 đến nay: Tận dụng hợp tác song phương giữa các chính phủ Việt Nam – Hoa Kỳ
Quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã bước vào một giai đoạn phát triển mới trong những năm gần đây. Điều này được chứng minh bởi thực tế rằng các chuyến thăm cấp cao giữa hai nước đã trở nên thường xuyên hơn. Đáng chú ý là các chuyến thăm của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng vào năm 2015, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama vào năm 2016, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc vào năm 2017. Sau đó, vào năm 2017, Tổng thống Trump đã thăm Việt Nam và tham dự diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Đà Nẵng. Gần đây, Phó Tổng thống Hoa Kỳ Kamala Harris đã thăm Việt Nam vào năm 2021, và Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Đặc biệt Hoa Kỳ – ASEAN vào tháng 5 năm 2022. Những chuyến thăm này đã giúp làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ, thúc đẩy sự phát triển của mối quan hệ trên cơ sở lợi ích chung, bình đẳng và tôn trọng độc lập, chủ quyền và thể chế chính trị của nhau.
Đặc điểm của FDI Hoa Kỳ tại Việt Nam
Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Hoa Kỳ đã đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Trong những năm gần đây, FDI của Hoa Kỳ ngày càng trở nên quan trọng, với Hoa Kỳ trở thành nguồn FDI lớn thứ hai tại Việt Nam. Có một số đặc điểm phân biệt FDI của Hoa Kỳ tại Việt Nam với FDI từ các quốc gia khác.
Thứ nhất, FDI của Hoa Kỳ có mức đầu tư cao vào nghiên cứu và phát triển (R&D). Điều này có nghĩa là các nhà đầu tư Hoa Kỳ có xu hướng đầu tư vào các dự án liên quan đến phát triển công nghệ mới. Điều này trái ngược với FDI từ các quốc gia khác, thường tập trung vào các ngành công nghiệp truyền thống hơn. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Hoa Kỳ chủ yếu nhằm sản xuất các sản phẩm tinh vi dựa trên công nghệ cao, độc quyền và công nghệ sử dụng nhiều vốn phục vụ cho thị trường của nước tiếp nhận.
Thứ hai, các nhà đầu tư Hoa Kỳ có mục tiêu và động lực khác với các nhà đầu tư từ các quốc gia khác. Các nhà đầu tư Hoa Kỳ có xu hướng quan tâm đến tiềm năng lâu dài của Việt Nam, thay vì chỉ tìm kiếm cơ hội ngắn hạn. Họ cũng có xu hướng quan tâm đến việc chuyển giao công nghệ và kiến thức cho Việt Nam. Một nghiên cứu của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy các nhà đầu tư Hoa Kỳ có xu hướng đầu tư vào các dự án liên quan đến việc chuyển giao công nghệ và kiến thức cho Việt Nam, so với các nhà đầu tư từ các quốc gia khác.
Thứ ba, mức độ hấp thụ công nghệ và sự sẵn sàng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam là những yếu tố quan trọng thu hút FDI của Hoa Kỳ. Theo đánh giá của Political and Economic Risk Consultancy (PERC), mức độ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam ở mức trung bình khu vực. Hệ thống pháp luật về xác lập và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam vẫn còn thiếu nhất quán và cần tiếp tục hoàn thiện; vẫn còn những trường hợp vi phạm bản quyền, hàng giả và hàng nhái. Tuy nhiên, Việt Nam đã có những tiến bộ đáng kể trong việc cải thiện môi trường kinh doanh trong những năm gần đây, và điều này đã giúp thu hút nhiều FDI của Hoa Kỳ hơn. Những cải tiến này có khả năng sẽ tiếp tục trong tương lai, khi Việt Nam tìm cách thu hút nhiều đầu tư nước ngoài hơn nữa.
Các xu hướng nổi bật của FDI Hoa Kỳ tại Việt Nam
Năm 2023 là một cột mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ khi đánh dấu 10 năm thành lập quan hệ đối tác toàn diện của họ (2013-2023). Hai mươi tám năm sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao, và 10 năm kể từ khi thành lập quan hệ đối tác toàn diện, mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã có sự phát triển vượt bậc, góp phần vào hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển trong khu vực và trên thế giới.
Trong thập kỷ qua, Việt Nam đã nổi lên như một trung tâm sản xuất lớn và đã trở thành một trong 10 đối tác thương mại hàng đầu của Hoa Kỳ. Dựa trên dữ liệu của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thương mại hàng hóa song phương gần đạt 139 tỷ USD vào năm 2022, tăng 22% so với năm 2021. Thâm hụt thương mại hàng hóa song phương của Hoa Kỳ với Việt Nam vào năm 2022 (116 tỷ USD) là thâm hụt lớn thứ ba của Hoa Kỳ. Việt Nam là nguồn cung cấp lớn cho hàng điện tử tiêu dùng, đồ nội thất, thiết bị cơ khí, quần áo và giày dép nhập khẩu. Đáng chú ý, Việt Nam là nguồn cung cấp lớn thứ hai cho hàng nhập khẩu quần áo của Hoa Kỳ, sau Trung Quốc. Các mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Hoa Kỳ sang Việt Nam là bông, máy bay dân dụng và linh kiện, bán dẫn, đậu nành và các hàng hóa nông sản khác. Hoa Kỳ duy trì thặng dư trong thương mại dịch vụ song phương, mà vào năm 2022 khoảng 1,6 tỷ USD.
Các nhà phân tích dự đoán rằng Hoa Kỳ sẽ sớm trở thành nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam. Đặc biệt, tại Hội nghị Thượng đỉnh Việt Nam – Hoa Kỳ, Thứ trưởng Thương mại về Thương mại Quốc tế Marisa Lago cho biết chăm sóc sức khỏe, thương mại kỹ thuật số, năng lượng và biến đổi khí hậu sẽ là bốn lĩnh vực ưu tiên cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ hợp tác với Việt Nam vào năm 2023. Điều này cũng phù hợp với chiến lược thu hút FDI mới của Việt Nam, đó là đặt ưu tiên cao hơn vào việc thu hút các dự án công nghệ cao, chuyển đổi số và đặc biệt là các dự án đầu tư năng lượng sạch.
Kết luận
Việt Nam và Hoa Kỳ đang tiếp tục củng cố Quan hệ Đối tác Toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ. Có thể khẳng định rằng quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đang ở giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất kể từ khi bình thường hóa năm 1995. Việt Nam là quốc gia Đông Nam Á duy nhất trong top 10 đối tác thương mại của Hoa Kỳ, và các nhà sản xuất Mỹ ngày càng coi Việt Nam là điểm đến thay thế cho Trung Quốc.
Vì vậy, đây là giai đoạn thuận lợi để các nhà đầu tư Hoa Kỳ cân nhắc và triển khai chiến lược tham gia thị trường Việt Nam. Hãy liên hệ với chúng tôi nếu bạn cần hỗ trợ trong việc thành lập công ty tại Việt Nam. Với kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm của chúng tôi về Việt Nam và thị trường toàn cầu, cũng như các thủ tục pháp lý trong nhiều lĩnh vực khác nhau, chúng tôi sẽ đồng hành cùng bạn vượt qua những thách thức. Đừng bỏ lỡ cơ hội để đồng hành cùng quá trình chuyển đổi kinh tế đang diễn ra tại Việt Nam. Liên hệ với Viettonkin để được tư vấn chi tiết về lộ trình đầu tư và thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam.
