Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài (FDI) từ lâu đã là động lực chính cho sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Việt Nam là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất Đông Nam Á, tiếp tục thu hút dòng FDI đáng kể, trong đó quý I/2023 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Bài viết này sẽ xem xét dữ liệu FDI gần đây nhất, thảo luận về những cơ hội và thách thức mà các nhà đầu tư nước ngoài phải đối mặt tại Việt Nam, và làm nổi bật một số biện pháp gần đây của chính phủ có thể ảnh hưởng đến dòng FDI.
Tình hình FDI trong quý đầu tiên của năm 2023
Kinh tế thế giới dự báo sẽ đối mặt với năm 2023 với những thách thức do tác động kéo dài của các biến động tiêu cực trong năm 2022. Theo IMF (2022), tăng trưởng kinh tế toàn cầu đã giảm từ 3.19% trong năm 2022 xuống còn 2.66% trong năm 2023, chủ yếu do sự chậm lại ở các nền kinh tế phát triển trong khi không có sự thay đổi lớn về tăng trưởng ở các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển.
Dòng FDI đã bị ảnh hưởng bởi sự suy thoái kinh tế toàn cầu. Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ! Theo đó, trong quý đầu tiên của năm 2023, việc thu hút FDI đã giảm 38.8% so với cùng kỳ năm trước (Bộ Kế hoạch và Đầu tư – MPI, 2022). Tuy nhiên, các tổ chức tài chính quốc tế, các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài và các nhà đầu tư đã nhìn nhận Việt Nam như một điểm đến đầu tư an toàn và hấp dẫn và có niềm tin vào triển vọng kinh tế của Việt Nam.
Tỷ lệ góp vốn và mua cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài đã tăng nhẹ 22.3% trong 3 tháng đầu năm 2023, so với cùng kỳ năm trước. Các tỉnh và thành phố lớn như Bắc Giang, Đồng Nai, Bắc Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng là những địa phương thu hút nhiều dự án đầu tư mới. Đặc biệt, 522 dự án mới đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong quý 1 năm 2023, với tổng vốn đăng ký lên tới hơn 3 tỷ USD, tăng 62.1% về số lượng dự án.
Thêm vào đó, các lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu – Phòng Thương mại Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) đã xác định rằng nền kinh tế Việt Nam đã có những cải thiện nhất định và đang cho thấy những dấu hiệu hứa hẹn trong triển vọng môi trường kinh doanh cho năm 2023. Trong quý đầu tiên của năm 2023, FDI trong lĩnh vực chế biến, chế tạo vẫn giữ vững, đóng góp 47.8% tổng vốn đăng ký. Ngành bất động sản đứng thứ ba với 18.4%, trong khi phần vốn còn lại được phân bổ cho các ngành khác (MPI, 2023).
Singapore dẫn đầu trong top 10 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam với 3.18 tỷ USD, chiếm 41.6% tổng FDI. Nhật Bản đứng thứ hai với 1.34 tỷ USD, chiếm 17.5% tổng FDI, tiếp theo là Hàn Quốc với 1.28 tỷ USD, chiếm 16.7% tổng FDI.
Triển vọng và Xu hướng FDI
Nền kinh tế Việt Nam dự báo sẽ duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2023, với GDP tăng từ 6.5% đến 7.5%. Điều này, kết hợp với dân số trẻ, am hiểu công nghệ và vị trí địa lý thuận lợi của đất nước, mở ra những cơ hội to lớn cho đầu tư nước ngoài.
Thương mại điện tử đã trải qua sự mở rộng nhanh chóng trong những năm gần đây. Việt Nam là một thị trường hứa hẹn cho các doanh nghiệp thương mại điện tử, với dân số hơn 97 triệu người và độ phủ internet cao (trên 98%). Ngành thương mại điện tử của Việt Nam dự báo sẽ đạt 32 tỷ USD vào năm 2025, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 37% (Google, Temasek và Bain & Company, 2022).
Một lĩnh vực khác đang thu hút sự chú ý là năng lượng tái tạo. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất 10% điện năng từ các nguồn tái tạo. Để đạt được điều này, chính phủ đang thực hiện nhiều chính sách khác nhau để thu hút FDI vào lĩnh vực này, chẳng hạn như giá điện cố định và ưu đãi thuế. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Việt Nam có tiềm năng xây dựng hơn 160 GW năng lượng mặt trời và gió vào năm 2045, qua đó đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường năng lượng tái tạo hấp dẫn nhất ở Đông Nam Á.
Chính sách của Chính phủ hỗ trợ FDI
Chính phủ Việt Nam đã thực hiện các chính sách để thu hút và hỗ trợ đầu tư, tập trung vào cơ sở hạ tầng, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chính phủ đã công bố thành lập Quỹ Đổi mới Công nghệ Quốc gia vào năm 2022, quỹ này sẽ cung cấp hỗ trợ tài chính cho các startup dựa trên công nghệ và các dự án đổi mới sáng tạo. Quỹ này nhằm kích thích sự mở rộng của hệ sinh thái khởi nghiệp và thu hút thêm FDI vào lĩnh vực công nghệ.
Hơn nữa, chính phủ đã có những hành động để cải thiện môi trường kinh doanh và đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Việt Nam đã đứng thứ 65 trong số 190 quốc gia về mức độ thuận lợi trong kinh doanh trong báo cáo Doing Business 2022 của Ngân hàng Thế giới, tăng hai bậc so với năm trước. Chính phủ dự định cải thiện môi trường kinh doanh hơn nữa bằng cách cắt giảm thủ tục hành chính và đơn giản hóa hoạt động của các công ty.
Những thách thức phía trước
Cuộc khủng hoảng toàn cầu kéo dài do đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng đến cả nền kinh tế Việt Nam và toàn cầu. Đại dịch đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng, nhu cầu thị trường biến động mạnh, và hạn chế đi lại quốc tế, ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa và hành khách quốc tế. Do đó, các nhà đầu tư quốc tế có thể gặp phải sự gián đoạn trong nhu cầu thị trường và chuỗi cung ứng, dẫn đến trì hoãn sản xuất và tăng chi phí.
Thêm vào đó, lạm phát là một thách thức vĩ mô khác mà các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam cần phải đối mặt. Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), tỷ lệ lạm phát của nước này trong quý đầu tiên của năm 2023 là 4.47%, cao hơn so với cùng kỳ năm trước. Áp lực lạm phát này có thể làm tăng chi phí đầu vào kinh doanh, giảm lợi nhuận. Hơn nữa, sự gia tăng hiện tại của giá dầu do cuộc xung đột Ukraine – Nga có thể làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát tại Việt Nam.
Cuộc xung đột cũng đã dấy lên những lo ngại cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Những tác động có thể của cuộc xung đột đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là đối với giá dầu, có thể ảnh hưởng dây chuyền đến nền kinh tế Việt Nam, chẳng hạn như có thể góp phần vào tỷ lệ lạm phát cao hơn và chi phí cao hơn cho các doanh nghiệp hiện tại.
Hơn nữa, cơ sở hạ tầng của Việt Nam vẫn còn nhiều điều cần cải thiện, đặc biệt là về cơ sở hạ tầng giao thông và năng lượng, điều này có thể dẫn đến chi phí tăng cao và thời gian thực hiện lâu hơn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp hoạt động ở các khu vực xa xôi.
Dù phải đối mặt với những thách thức này, nền kinh tế Việt Nam vẫn vẫn duy trì được khả năng chống chịu và thu hút đầu tư nước ngoài. Để vượt qua những thách thức và thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào đất nước, chính phủ Việt Nam đã ban hành một số quy định và sáng kiến. Ví dụ, chính phủ đã thực hiện các biện pháp kiểm soát lạm phát như tăng lãi suất và thắt chặt chính sách tiền tệ thông qua Chỉ thị số 15/CT-TTg, Nghị định số 31/2022/ND-CP, trong số những biện pháp khác. Những biện pháp này có thể giảm áp lực lạm phát và đảm bảo sự ổn định vĩ mô lâu dài.
Đồng thời, chính phủ đã tích cực thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo để hỗ trợ các doanh nghiệp thích ứng với tình hình kinh tế đang thay đổi. Ví dụ, chính phủ đã khởi động “Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030”, nhằm thúc đẩy việc tích hợp và sử dụng công nghệ số trong các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế. Do đó, đến năm 2025, kinh tế số của Việt Nam chiếm 20% GDP, và đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên 30%.
Gần đây, Thủ tướng – ông Phạm Minh Chính – đã phê duyệt Công văn số 238/CD-TTg về việc thúc đẩy kinh doanh, sản xuất, đầu tư và xuất nhập khẩu trong thời gian tới. Cụ thể, các cơ quan chính phủ đang tập trung hoàn toàn vào việc hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thanh lý nợ và tuân thủ thuế, tiếp cận vốn, trong số những vấn đề khác, đồng thời thúc đẩy việc thực hiện các dự án đầu tư.
Tóm tắt…
Nhìn chung, Việt Nam vẫn là một điểm đến hấp dẫn cho đầu tư nước ngoài. Mặc dù có một số thách thức vi mô và vĩ mô, các nhà đầu tư quốc tế có thể tránh được những rủi ro này bằng cách thực hiện nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng và xây dựng một chiến lược kinh doanh hợp lý, xem xét những cơ hội và thách thức đặc thù của đất nước. Trong khi đó, các chính sách và hoạt động của chính phủ nhằm giải quyết các thách thức vĩ mô và khuyến khích chuyển đổi số tạo ra một môi trường thuận lợi cho đầu tư quốc tế tại Việt Nam.
Tại Viettonkin Consulting, chúng tôi cam kết giúp các nhà đầu tư nước ngoài điều hướng bối cảnh kinh doanh phức tạp tại Việt Nam. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi cung cấp một loạt dịch vụ để hỗ trợ các nhà đầu tư ở mọi giai đoạn của hành trình, từ nghiên cứu thị trường và chiến lược gia nhập đến tư vấn pháp lý và tài chính. Liên hệ với chúng tôi hôm nay để tìm hiểu thêm về cách chúng tôi có thể hỗ trợ doanh nghiệp triển khai hoạt động hiệu quả tại Việt Nam.
