Gần đây, Thủ tướng Chính phủ đã công bố Quyết định 667/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược Hợp tác Đầu tư Nước ngoài (FICS) cho giai đoạn 2021-2030. Kế hoạch này được coi là đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho các nhà đầu tư nước ngoài.
Dòng vốn FDI hiện tại vào Việt Nam
Theo đánh giá của IMF, Việt Nam là một nền kinh tế có và sẽ có tăng trưởng tích cực vào cuối năm 2022, so với các quốc gia khác ở châu Á. Lạm phát thấp của Việt Nam cũng là một ngoại lệ so với quy luật chung của toàn khu vực.
Trong nghiên cứu gần đây nhất của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ tăng trưởng GDP của Việt Nam đã tăng từ khoảng 2,6% vào năm 2021 lên 7,5% vào năm 2022. Và trong 9 tháng đầu năm 2022, tỷ lệ này đạt 8,83%, cao nhất kể từ năm 2011. Trong khi đó, lạm phát trung bình hàng năm được kiểm soát dưới 3,8%. Tăng trưởng đầy hứa hẹn mà Việt Nam trải qua một phần được cho là nhờ vào FDI mạnh mẽ mà đất nước nhận được.
Với việc FDI chiếm hơn 20,17% GDP của Việt Nam và 70% khối lượng xuất khẩu, nó đã trở thành một trong những trụ cột chính góp phần vào tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Tổng thư ký của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) – ông Mathias Cormann cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của dòng vốn FDI trong tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong chuyến thăm gần đây của ông đến đất nước.
Cơ quan Đầu tư Nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) vừa thông báo rằng tổng vốn đầu tư nước ngoài đã đạt trên 25,1 tỷ USD, tương đương 95% so với cùng kỳ năm ngoái, và tăng 0,4% so với 10 tháng trước.
Đồng thời, 994 dự án đã đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư, tăng 13,3% so với năm 2021. Tổng vốn đăng ký bổ sung đạt gần 9,54 tỷ USD, tăng 23,3% so với cùng kỳ năm 2021. Đà tăng trưởng ổn định của vốn điều chỉnh cho thấy tín hiệu về sự tự tin của các nhà đầu tư nước ngoài vào nền kinh tế và môi trường đầu tư của Việt Nam.
Trong số 21 ngành kinh tế quốc dân, các nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào 19 ngành trong 11 tháng đầu năm 2022. Ngành chế biến và chế tạo duy trì vị trí dẫn đầu với tổng vốn đầu tư hơn 14,96 tỷ USD, chiếm 59,5% tổng vốn đầu tư đăng ký. Với khoản đầu tư 4,19 tỷ USD, lĩnh vực bất động sản đứng thứ hai, chiếm 16,7% tổng vốn đăng ký. Như vậy, những con số này đã cung cấp bằng chứng mạnh mẽ nhất cho sức hấp dẫn và hiệu quả của dòng vốn FDI vào Việt Nam.
Cơ hội đầu tư từ chiến lược FICS của Chính phủ
FICS phản ánh ưu tiên của chính phủ trong việc thu hút các dự án đầu tư nước ngoài có ứng dụng công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo ở mức cao, phù hợp với các kế hoạch quốc gia nhằm thúc đẩy, hỗ trợ và tiến tới Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư. Mục tiêu này được xem là phù hợp với xu hướng phát triển mới so với các chiến thuật trước đây vì chính phủ chú trọng hơn đến sự phát triển và tăng trưởng của các lĩnh vực công nghệ cao. Với sự nhấn mạnh vào công nghệ và đổi mới, Việt Nam đang kêu gọi đầu tư mới vào các dự án FDI công nghệ cao và ban hành nhiều ưu đãi cho các nhà đầu tư tham gia lĩnh vực này. Trước chiến lược đầu tư mới, nhiều công ty công nghệ cao đã chọn Việt Nam làm cơ sở sản xuất toàn cầu của họ. Các nhà đầu tư Nhật Bản đang tiên phong trong hoạt động này, với sự tham gia của các nhà sản xuất hàng đầu toàn cầu như Sanyo, Matsushita, Sony, Fujitsu, Toshiba, Panasonic và Nidec, trong số những công ty khác. Những công ty này đã thiết lập các cơ sở sản xuất, sử dụng công nghệ tiên tiến cho sản xuất và phân phối, và tiếp tục mở rộng quy mô đầu tư của họ.
Samsung là một ví dụ tiêu biểu – một trong những nhà sản xuất điện thoại thông minh và thiết bị điện tử hàng đầu thế giới. Vốn đầu tư tích lũy của Tập đoàn Samsung tại Việt Nam dự kiến sẽ vượt 21,5 tỷ USD vào cuối năm 2022. Trong năm 2022, tập đoàn này đặt mục tiêu đạt 69 tỷ USD doanh thu xuất khẩu trong khi đầu tư thêm 3,3 tỷ USD. Theo ông Roh Tae-moon, Tổng Giám đốc của Samsung, tập đoàn sẽ tiếp tục đầu tư thêm vào Việt Nam.
Thêm vào đó, Jabil đã cam kết đầu tư thêm 500 triệu USD vào TP.HCM. Cả Microsoft và LG cũng đang di dời các cơ sở sản xuất đến Việt Nam.
Tập đoàn Lego (Đan Mạch) gần đây đã đồng ý đầu tư 1 tỷ USD vào việc xây dựng một cơ sở tại Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) 3 (Bình Dương) sau khi xem xét kỹ lưỡng. Điều này chứng tỏ nghiên cứu sâu rộng và nguồn lực chuẩn bị tốt của công ty trước quyết định cuối cùng đặt nhà máy thứ sáu tại Việt Nam. Đáng chú ý, đây là nhà máy đầu tiên của Lego đạt tiêu chuẩn trung hòa carbon, với năng lượng mặt trời được sử dụng cho các hoạt động liên quan.
Ngoài các nhà đầu tư nước ngoài, các nhà sản xuất trong nước có sản phẩm công nghiệp công nghệ cao cũng đủ điều kiện nhận ưu đãi đầu tư theo Quyết định số 2457/QD-TTg của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chương trình Phát triển Công nghệ cao Quốc gia đến năm 2020. Các doanh nghiệp này được hỗ trợ, chẳng hạn được hỗ trợ nghiên cứu công nghệ cao và sản xuất thử nghiệm, cũng như được đầu tư vào các chi phí liên quan đến việc tạo ra cơ sở kỹ thuật, đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực công nghệ cao. Theo Luật Công nghệ cao 2019, Chính phủ sẽ ưu tiên đầu tư vào phát triển công nghệ cao trong các lĩnh vực công nghệ sau: Công nghệ thông tin; Công nghệ sinh học; Công nghệ vật liệu mới; Công nghệ tự động hóa.
Hơn nữa, Chiến lược Hợp tác Đầu tư Nước ngoài cũng tăng tỷ lệ vốn đăng ký trên tổng vốn đầu tư nước ngoài từ các quốc gia và vùng lãnh thổ cụ thể lên hơn 70% trong giai đoạn 2021-2025 và 75% trong giai đoạn 2026-2030.
Các quốc gia cụ thể bao gồm:
(i) Châu Á: Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Malaysia, Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia và Philippines;
(ii) Châu Âu: Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Nga và Vương quốc Anh; và
(iii) Châu Mỹ: Hoa Kỳ.
Đồng thời, Chính phủ đặt mục tiêu tăng số lượng các tập đoàn đa quốc gia trong danh sách Global Fortune 500 có mặt và hoạt động tại Việt Nam lên 50%. Sự gia tăng vốn đầu tư từ những quốc gia này vào Việt Nam sẽ tạo cơ hội để tăng cường kết nối kinh tế song phương đồng thời mở ra cơ hội phát triển cho các ngành khác. Do đó, các nhà đầu tư có thêm lựa chọn và hỗ trợ trong quá trình đầu tư. Các quốc gia lớn trong danh sách trước đó cũng sẽ hưởng lợi từ các chính sách của Việt Nam khuyến khích hợp tác, tận dụng nguồn nhân lực phong phú và thuận lợi trong vị trí địa lý của họ.
Các FTA đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được mục tiêu này. Khi các FTA thế hệ mới có hiệu lực, việc loại bỏ các hạn chế về đầu tư và dịch vụ, mở cửa thị trường mua sắm của chính phủ, dịch vụ tài chính và các lĩnh vực khác sẽ tạo ra những cơ hội đáng kể cho đầu tư vào Việt Nam. Đến nay, Việt Nam đã tham gia và ký kết 17 FTA ở cả cấp độ song phương và đa phương, tạo điều kiện cho quan hệ thương mại tự do với nhiều đối tác thương mại trên thế giới. Trong các FTA này, việc giảm thuế nhập khẩu và xuất khẩu đối với hàng hóa và dịch vụ và hạn chế các rào cản phi thuế quan được coi là những yếu tố quan trọng. Các nhà đầu tư có thể coi đây là một dấu hiệu tốt để đầu tư vào Việt Nam khi có những lợi thế về thuế và thuế quan được cải thiện.
Chiến lược cũng đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 3 quốc gia dẫn đầu ASEAN và nhóm 60 quốc gia hàng đầu thế giới theo xếp hạng môi trường kinh doanh của Ngân hàng Thế giới. Chính phủ ưu tiên phát triển hệ sinh thái đổi mới trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ gắn liền với chuỗi giá trị và cụm liên kết ngành trong nước và toàn cầu. Các doanh nghiệp lớn đóng vai trò trung tâm trong việc dẫn dắt các hoạt động đổi mới, trong khi các cơ quan quản lý nhà nước đảm nhận vai trò tạo ra các chính sách thuận lợi, và thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học. Kế hoạch này nhằm củng cố vị thế toàn cầu của Việt Nam, từ đó thu hút các cơ hội đầu tư mới cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.
Thách thức cho các nhà đầu tư
Mặc dù môi trường đầu tư và khả năng cạnh tranh của Việt Nam đã được cải thiện, nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài. Một số vấn đề nổi bật hiện tại bao gồm thủ tục hành chính rườm rà, hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp còn thiếu đồng bộ. Hiện tại, Luật Đầu tư 2020 đã trải qua những sửa đổi lớn nhằm giải quyết một số thách thức mà các nhà đầu tư gặp phải.
Về mặt pháp lý, Việt Nam có nhiều tài liệu hỗ trợ cho các sáng kiến đổi mới và công nghệ cao, nhưng chúng thiếu rõ ràng và khó áp dụng trên thực tế. Vẫn còn thiếu kiến thức về các chính sách và loại hình hỗ trợ của nhà nước cho đổi mới. Do đó, các nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn khi đối mặt với các vấn đề pháp lý mà không có sự hỗ trợ của các chuyên gia trong lĩnh vực này.
Hiện tại, Việt Nam phải chọn lựa nhiều dự án đầu tư chất lượng cao có giá trị gia tăng cao và thiệt hại môi trường tối thiểu, điều này có nghĩa là dòng vốn FDI có thể suy giảm.
Đồng thời, trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, công nghệ đóng vai trò quan trọng trong cả phát triển kinh tế và thu hút đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, những hạn chế trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tạo ra một trở ngại lớn cho Việt Nam trong việc đạt được các mục tiêu hấp dẫn FDI. Việt Nam vẫn thiếu một số cơ sở công nghệ để hỗ trợ tăng trưởng công nghiệp và mở rộng hợp tác quốc tế. Hơn nữa, nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn chưa được khai thác hiệu quả để đạt được hiệu suất cao trong quá trình này. Do đó, các nhà đầu tư Việt Nam cần sự hỗ trợ của đối tác trong quá trình đầu tư.
Chiến lược Hợp tác Đầu tư Nước ngoài 2021-2030 thể hiện mục tiêu của lãnh đạo Việt Nam trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Các nhà đầu tư phải phân tích kỹ lưỡng cả cơ hội và thách thức để đưa ra quyết định đầu tư thông minh trong tương lai. Viettonkin sẵn sàng cung cấp cho các nhà đầu tư thông tin đáng tin cậy và cập nhật nhất về các chính sách của chính phủ Việt Nam. Liên hệ với chúng tôi ngay bây giờ để nâng cao cơ hội của bạn!
