Mặc dù COVID-19 đã ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động xuất khẩu và nuôi trồng thủy sản, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã vượt qua 8,9 tỷ USD vào năm 2021 (tăng 5,7% so với năm 2020). Các hiệp định thương mại tự do, đặc biệt là EVFTA và RCEP, sẽ tạo động lực cho việc mở rộng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đến các thị trường quan trọng.
Xuất khẩu thủy sản Việt Nam đang tăng trưởng, với một số sản phẩm ghi nhận mức tăng kỷ lục
Trong nửa đầu năm 2022, các sản phẩm xuất khẩu thủy sản đã chứng kiến sự phục hồi – giá trị đạt 5,7 tỷ USD, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm 2021. Trong số các sản phẩm xuất khẩu thủy sản của Việt Nam, xuất khẩu cá tra có sự phát triển ngoạn mục với doanh thu đạt 1,4 tỷ USD, tăng 82,4% so với cùng kỳ 6 tháng đầu năm 2021. Sự tăng trưởng của các sản phẩm xuất khẩu thủy sản Việt Nam được giải thích bởi sự phục hồi của chuỗi cung ứng tại các thị trường lớn như Trung Quốc – Hồng Kông, thị trường CPTPP và nguồn cung cá thịt trắng (whitefish) từ Nga bị gián đoạn.
Tôm cũng là một sản phẩm xuất khẩu quan trọng của Việt Nam, với giá trị xuất khẩu gần 955 triệu USD trong quý đầu năm 2022. Đặc biệt, thị trường Mỹ vẫn là thị trường hàng đầu cho xuất khẩu tôm Việt Nam với giá trị xuất khẩu đạt 195 triệu USD, tiếp theo là thị trường Nhật Bản (149 triệu USD).
Bà Lê Hằng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đào tạo (VASEP.PRO) thuộc Hiệp hội Xuất khẩu và Chế biến Thủy sản Việt Nam (VASEP), dự đoán rằng những biến động thị trường trong năm 2022, chẳng hạn như lạm phát và xung đột trong mối quan hệ Nga – Ukraine, sẽ là cơ hội cho các nhà xuất khẩu thủy sản Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm cá tra. Cá tra sẽ được chọn làm sự thay thế cho cá pollock và cá cod ở một số thị trường lớn.
Tăng cường xuất khẩu thủy sản sang Liên minh Châu Âu
Theo VASEP, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường EU đã vượt qua 1 tỷ USD (tăng 12%) vào năm 2021, với xuất khẩu sang hầu hết các quốc gia thành viên EU đều tăng. Đặc biệt, xuất khẩu động vật có vỏ sang thị trường EU đã tăng 37% trong năm qua, đạt 87 triệu USD, chủ yếu nhờ vào xuất khẩu ngao, tăng 42% lên 78 triệu USD.
Hơn nữa, sau chiến dịch tiêm chủng COVID-19 và gói kích thích kinh tế bắt đầu vào đầu năm 2021, nhu cầu về thủy sản tại thị trường EU đã phục hồi đáng kể. Một số ưu đãi thuế quan theo Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-EU (EVFTA) cũng tạo cơ hội để thúc đẩy xuất khẩu hầu hết các sản phẩm thủy sản Việt Nam sang thị trường này.
Việt Nam hiện không có đối thủ cạnh tranh trong lĩnh vực xuất khẩu cá tra sang khu vực Bắc Âu, nhưng doanh thu vẫn thấp do thị trường nhỏ và vị trí địa lý xa. Do đó, hầu hết các quốc gia Bắc Âu nhập khẩu từ Việt Nam qua các thị trường khác như Hà Lan, Đức, Bỉ và Pháp.
Theo Văn phòng Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển, các doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của thị trường, chẳng hạn như quy định về an toàn thực phẩm của Ủy ban Châu Âu, để mở rộng xuất khẩu thủy sản sang thị trường Bắc Âu. Các doanh nghiệp có thể tham khảo thông tin về quy định và yêu cầu bắt buộc của thị trường Bắc Âu trên các trang web chính thức của EU như Trade Help Desk và CBI.
Nhu cầu về các sản phẩm tiện lợi và thực phẩm chế biến sẵn đang tăng trưởng trong các siêu thị Bắc Âu. Các công ty chế biến thực phẩm tạo ra những sản phẩm này từ nguyên liệu thô. Khi ngày càng nhiều người mua các sản phẩm tiện lợi, các công ty chế biến sẽ cần mở rộng việc thu mua nguyên liệu thô.
“Điều này sẽ là cơ hội cho các nhà xuất khẩu nếu họ có thể cung cấp cho các nhà chế biến một sản phẩm tiêu chuẩn và dễ chế biến hoặc các sản phẩm có giá trị gia tăng lớn hơn cho thị trường,” bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, Tùy viên Thương mại tại Thụy Điển, đồng thời là Tùy viên Thương mại tại Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia, cho biết.
Tiềm năng xuất khẩu thủy sản sang thị trường RCEP
Hiệp định RCEP sẽ mở ra những cơ hội mới cho các nhà xuất khẩu thủy sản Việt Nam khi xuất khẩu sang các thị trường lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Các chính sách về mở cửa thị trường, đơn giản hóa thủ tục và giảm rào cản thương mại sẽ giúp các doanh nghiệp tăng cường xuất khẩu sang các thị trường RCEP, hiện đang chiếm 63% thị phần xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
Trung Quốc là một thị trường xuất khẩu thủy sản quan trọng của Việt Nam trong khối RCEP, với giá trị xuất khẩu đạt 925 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2022 (tăng 91% so với cùng kỳ năm ngoái). Cá tra (48%) và tôm (35%) là hai sản phẩm thủy sản chính xuất khẩu sang thị trường này.
Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành xuất khẩu thủy sản của Việt Nam là giá bán cao do chi phí thức ăn chăn nuôi tăng và chi phí sản phẩm cao. Do đó, các doanh nghiệp thủy sản trong nước được khuyến nghị giảm chi phí sản phẩm, cải thiện chất lượng để đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật và nâng cao vệ sinh an toàn thực phẩm để có thể an toàn và bền vững gia nhập thị trường khối RCEP.
Kết luận
Nói chung, nhờ vào các hiệp định thương mại tự do như EVFTA hoặc RECF, ngành xuất khẩu thủy sản của Việt Nam có nhiều cơ hội để tăng cường xuất khẩu sang các thị trường toàn cầu. Tận dụng cơ hội này để tăng cường đơn hàng xuất khẩu và thị phần tại các thị trường Mỹ, EU và Trung Quốc là những giải pháp quan trọng cho ngành thủy sản Việt Nam nhằm đạt mục tiêu giá trị xuất khẩu 10 tỷ USD vào năm 2022.
Nếu bạn là một nhà xuất khẩu và cần tư vấn thương mại, hãy liên hệ với Viettonkin để có thông tin cập nhật và đáng tin cậy nhất. Viettonkin và đội ngũ chuyên gia của chúng tôi có hơn 17 năm kinh nghiệm trong các lĩnh vực đầu tư và tư vấn doanh nghiệp. Liên hệ với chúng tôi ngay bây giờ.
