Mặc dù đại dịch COVID-19, FDI Nhật Bản tại Việt Nam vẫn tăng trưởng mạnh mẽ, đạt tổng vốn đăng ký lũy kế là 63,94 tỷ USD tính đến cuối quý 4 năm 2021. Quy mô dự án trung bình của Nhật Bản tại Việt Nam là 13 triệu USD mỗi dự án, cao hơn so với quy mô trung bình quốc gia là 11,7 triệu USD mỗi dự án.
Tính đến năm 2022, các dự án đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam tập trung vào 19 ngành và lĩnh vực, với sự tập trung lớn nhất vào ngành chế biến và chế tạo. Chỉ riêng lĩnh vực này đã có 1.842 dự án với tổng vốn đăng ký là 41,79 tỷ USD, chiếm 65,3% tổng vốn đầu tư. Tiếp theo là lĩnh vực sản xuất và phân phối điện với 19 dự án và 7,4 tỷ USD đầu tư, chiếm 11,5% tổng số vốn đầu tư. Ngành bất động sản đứng thứ ba, chiếm 10,9% tổng vốn đầu tư. Theo thống kê, Việt Nam rõ ràng là điểm đến đầu tư chiến lược cho các nhà đầu tư Nhật Bản.
Xu hướng FDI Nhật Bản tại Việt Nam
Kể từ khi thiết lập quan hệ vào năm 1973, Việt Nam và Nhật Bản luôn duy trì mối quan hệ thân thiện. Qua đó, làn sóng đầu tư Nhật Bản vào Việt Nam cũng đã không ngừng tăng lên kể từ đó, hỗ trợ Việt Nam trong nhu cầu phát triển và đổi mới của đất nước.
Ông Shinji Hirai, Đại diện trưởng của Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Việt Nam, gần đây đã chia sẻ những điểm đáng chú ý về xu hướng đầu tư mới của các công ty Nhật Bản. Theo tuyên bố của Hirai, dòng vốn đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam sẽ có sự thay đổi về vị trí khi các nhà đầu tư Nhật Bản đang tìm kiếm những khu vực mới có khả năng bên cạnh các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Điểm khác mà ông đề cập là về sự gia tăng dự kiến trong các lĩnh vực phi sản xuất. Ngành sản xuất tại Việt Nam đã là điểm thu hút chính của đầu tư cho các công ty Nhật Bản nhờ vào lợi thế về vận chuyển và lao động. Tuy nhiên, trong tương lai, các lĩnh vực phi sản xuất có tiềm năng lớn như thương mại và dịch vụ sẽ bắt đầu nhận được nhiều đầu tư hơn.
Cuối cùng, về mối quan hệ đối tác giữa Nhật Bản và Việt Nam, Đại diện trưởng của JETRO dự đoán sẽ có những thay đổi dần dần trong ưu tiên của các công ty Nhật Bản. Một trong số đó là việc thúc đẩy quan hệ đối tác với các công ty Việt Nam. Để làm rõ, các doanh nghiệp từ Nhật Bản và tại Việt Nam sẽ xây dựng một sự hợp tác mạnh mẽ với nhau. Trong khi các công ty Việt Nam có thể giúp các đối tác Nhật Bản hiểu thị trường địa phương, các công ty Nhật Bản có thể cung cấp cho các đối tác Việt Nam công nghệ và kênh phân phối.
Thêm vào đó, một xu hướng đáng chú ý trong FDI Nhật Bản là xu hướng đầu tư của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) Nhật Bản tại Việt Nam. Các SMEs từ Nhật Bản là những công ty công nghệ cao với cơ khí chất lượng cao. Họ là những mắt xích quan trọng giữa Việt Nam và chuỗi sản xuất toàn cầu và là những đối tác đáng tin cậy giúp Việt Nam trong việc chuyển đổi công nghệ. Do đó, sự hiện diện của các SMEs Nhật Bản tại Việt Nam là rất quan trọng. Với sự giúp đỡ của họ, Việt Nam có thể dần nâng cấp khu vực tư nhân và tiếp cận chuỗi cung ứng toàn cầu cao hơn.
Giống như Hirai, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính cũng bày tỏ sự quan tâm lớn đến những thay đổi tích cực và kịp thời trong hướng đầu tư của Nhật Bản. Đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng đến xu hướng đầu tư ở hầu hết các quốc gia. Do đó, nhờ vào những nỗ lực lớn của chính phủ Việt Nam trong việc kiểm soát và khống chế dịch bệnh, các công ty Nhật Bản hoạt động tại Việt Nam có thể tiếp tục mở rộng kinh doanh với sự đảm bảo. Theo khảo sát của JETRO về tình hình hiện tại, khoảng 65% doanh nghiệp Nhật Bản đang kinh doanh tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng thị phần. Có thể thấy rằng, những thay đổi gần đây trong xu hướng đầu tư Nhật Bản đã phù hợp với định hướng của Việt Nam nhằm thu hút FDI chất lượng cao.
Tiềm năng hợp tác trong tương lai
Một nghiên cứu của JETRO cho thấy rằng trong số các quốc gia trong khu vực, Việt Nam có tỷ lệ cao nhất về các công ty Nhật Bản có kế hoạch tiếp tục mở rộng kinh doanh. Cuộc khảo sát diễn ra trong bối cảnh thực hiện các biện pháp xã hội nghiêm ngặt với nhiều yếu tố tiêu cực ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh Việt Nam. Tuy nhiên, kết quả cho thấy nền kinh tế Việt Nam vẫn nhận được sự quan tâm lớn từ các nhà đầu tư Nhật Bản. Các công ty tại Việt Nam có nhiều hy vọng về việc tăng doanh thu xuất khẩu và doanh thu tại quốc gia tiếp nhận.
Trong lĩnh vực thương mại và sản xuất, trong 10 tháng đầu năm 2021, Hải quan Việt Nam báo cáo rằng thương mại song phương đã tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước, đạt 34,4 tỷ USD. Kết quả này là thành tựu của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), hiệp định thương mại lớn nhất thế giới giữa 10 thành viên ASEAN và 5 đối tác khác trên lục địa châu Á. Theo thỏa thuận, thuế sẽ được loại bỏ trên 91% hàng hóa. Ngoài ra, các quy tắc chung sẽ được thiết lập về đầu tư và sở hữu trí tuệ để khuyến khích thương mại.
Với thỏa thuận mới này, trao đổi kinh doanh giữa Nhật Bản và Việt Nam đã được nâng lên một tầm cao mới. Các thương hiệu Nhật Bản, bao gồm Toyota và Mitsubishi, là những nhà bán hàng lớn nhất trong số các xe ô tô nhập khẩu trong quý 1 năm 2022. Toyota đã bán 11.661 xe nguyên chiếc nhập khẩu (CBU — Completely Built Unit), trong khi Mitsubishi nhập khẩu 7.797. Tiếp theo là Honda, Mazda và Suzuki. Đặc biệt trong năm 2021, doanh số bán hàng của Toyota đạt hơn 69.000, dẫn đầu thị trường ô tô chở khách tại Việt Nam. Hơn nữa, xuất khẩu linh kiện và phụ kiện cũng đạt 70,8 triệu USD, tăng 38% so với năm 2020. Toyota Việt Nam trong năm qua đã đóng góp hơn 1 tỷ USD vào ngân sách nhà nước.
Bên cạnh những thành tựu đã đề cập, các ngành phi sản xuất của Việt Nam như bán lẻ, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, năng lượng, tài chính, bảo hiểm, vận tải và nhiều lĩnh vực khác đã chứng kiến sự gia tăng đầu tư từ Nhật Bản. Trong khi chi phí đầu vào và chi phí lao động đã tăng lên ở Việt Nam trong vài năm qua, chúng vẫn tương đối thấp so với Nhật Bản. Do đó, nhiều công ty Nhật Bản trong các lĩnh vực CNTT và bán lẻ, thường có chi phí lao động cao hơn, đang phát triển và có ý định mở rộng kinh doanh tại Việt Nam. Hơn nữa, dân số đang tăng nhanh của Việt Nam, nền kinh tế mạnh mẽ và mức sống được cải thiện khiến các ngành dịch vụ, thiết bị và hàng tiêu dùng có tiềm năng phát triển lớn.
Để đáp ứng những thay đổi tích cực trong hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio đã đồng ý rằng cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản là vô hạn. Hai nền kinh tế rất bổ sung và tương thích với nhau trong nhiều khía cạnh, đặc biệt là trong đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Theo đó, trong thời gian tới, chính phủ Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ và thu hút các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng đầu tư tại Việt Nam.
Mặc dù môi trường kinh doanh Việt Nam năng động và màu mỡ, các SMEs Nhật Bản khi gia nhập thị trường Việt Nam đôi khi gặp khó khăn do không thể tiếp cận tài sản đầu tư hoặc dự đoán các sửa đổi chính sách trong tương lai. Hiểu được những thách thức này, Viettonkin Consulting đã được thành lập với mục tiêu hướng dẫn các doanh nghiệp nước ngoài vượt qua quá trình kiểm tra và thích ứng này. Nếu bạn là một nhà đầu tư đang tìm kiếm cơ hội mới trong nền kinh tế toàn cầu của Việt Nam, hãy liên hệ với chúng tôi ngay để nhận sự hỗ trợ từ đội ngũ chuyên gia trong lĩnh vực này.
