(BDT) Trong báo cáo “Triển vọng ASEAN – Dòng vốn FDI: Kiên định trước những thách thức”, HSBC cho biết, trong khi triển vọng thương mại toàn cầu ảm đạm, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vẫn đang được đổ vào ASEAN. Thị phần của khu vực này trong tổng FDI toàn cầu đã tăng vọt sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và gia tăng trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ-Trung. Năm 2022, ASEAN đã thu hút một mức kỷ lục gần 17% tổng vốn FDI toàn cầu, gần gấp đôi so với 4 năm trước.
Bùng nổ FDI – Một câu chuyện dài
Kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát, thương mại toàn cầu đã gặp nhiều trở ngại. Một sự chuyển dịch cấu trúc với người tiêu dùng ngày càng sử dụng dịch vụ thay vì hàng hóa và lạm phát gia tăng đã gây áp lực lên tiêu dùng của các nước phương Tây, điều này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các nhà xuất khẩu ASEAN. Tuy nhiên, FDI – phản ánh sự tự tin của các nhà đầu tư vào triển vọng dài hạn của một nền kinh tế – vẫn là một trong những điểm sáng hiếm hoi trong khu vực. Mặc dù thương mại ngắn hạn giảm sút, sự gia tăng liên tục của FDI là rất quan trọng để ASEAN nâng cao chuỗi giá trị và củng cố vị trí của mình trong thương mại toàn cầu.
Trong 30 năm qua, ASEAN đã chứng kiến một lượng lớn FDI, nhờ vào tiềm năng tăng trưởng khổng lồ của khu vực, hiệu quả chi phí ngày càng tăng, vô số hiệp định thương mại và quá trình chuyển đổi cấu trúc đang diễn ra, cùng nhiều hoạt động khác. Trong khi cuộc Khủng hoảng Tài chính Châu Á (AFC) đã làm suy giảm môi trường đầu tư của ASEAN, cuộc Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu (GFC) năm 2008-2009 đã trở thành một chất xúc tác quan trọng cho sự bùng nổ FDI của khu vực, khi các công ty đa quốc gia tìm kiếm cơ hội đầu tư ở những nền kinh tế đang phát triển nhanh và có chi phí cạnh tranh.
Dòng vốn FDI vào ASEAN đạt mức kỷ lục
Tổng FDI vào ASEAN-6 đạt trung bình gần 128 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2010-2019, khoảng gấp ba lần so với mức trung bình của thập kỷ trước. Tương tự, FDI ròng trung bình gần 53 tỷ USD mỗi năm trong cùng giai đoạn, gần gấp bốn lần so với mức trung bình của thập kỷ trước. Đặc biệt, xu hướng này đã gia tăng mạnh mẽ trong thời kỳ hậu COVID-19. Tổng FDI bất ngờ tăng 45% lên khoảng 185 tỷ USD trung bình, với FDI ròng tăng gấp đôi lên 105 tỷ USD trong giai đoạn 2020-2022.
Thị phần FDI vào ASEAN-6 rõ ràng phản ánh xu hướng này. Trong khi ASEAN-6 chỉ thu hút không quá 6% tổng vốn FDI toàn cầu sau AFC, dòng vốn này đã quay trở lại khu vực với quy mô lớn hơn sau GFC, tăng lên khoảng 8% (trừ năm 2011 và 2015 – 2016). Đặc biệt, FDI đã đạt mức kỷ lục mới kể từ khi đại dịch toàn cầu bắt đầu. Năm 2022, ASEAN-6 thu hút gần 17% tổng FDI toàn cầu, một mức cao lịch sử cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của ASEAN đối với các nhà đầu tư.
“Sau tất cả, căng thẳng thương mại Mỹ-Trung đã thúc đẩy các nhà đầu tư tăng tốc di dời chuỗi cung ứng đến nơi khác, trong đó ASEAN, nhờ vào vị trí địa lý lân cận và tiêu chuẩn cơ sở hạ tầng được cải thiện, đã rõ ràng nổi lên như một điểm đến thay thế,” báo cáo của HSBC nhận định.
Các nhà đầu tư đến từ đâu?
ASEAN đã chứng kiến một nhóm nhà đầu tư rất đa dạng từ Mỹ, EU và châu Á trong các lĩnh vực khác nhau. “Các quốc gia Đông Bắc Á từ lâu đã chiếm 1/3 dòng vốn FDI vào ASEAN, nhưng đầu tư nội khối ASEAN đã lâu trở thành nguồn FDI hàng đầu nếu chúng ta có ý định đầu tư từ Đông Bắc Á theo nền kinh tế,” báo cáo của HSBC cho biết. Điều này phản ánh mạnh mẽ sự hội nhập kinh tế ngày càng tăng giữa các quốc gia thành viên ASEAN trong những năm qua, khi nhiều quốc gia đã công nghiệp hóa trước đây (Singapore, Malaysia và Thái Lan) đầu tư vào các quốc gia đi sau có tiềm năng tăng trưởng, bao gồm Việt Nam và Indonesia.
Tỷ trọng dòng vốn FDI vào ASEAN theo năm (trung bình)
Theo HSBC, trong 3 năm qua, Mỹ (17% thị phần) đã thay thế khu vực nội khối ASEAN (14% thị phần) để trở thành quốc gia đầu tư FDI lớn nhất trong khu vực. Sự thay đổi này phản ánh sự chuyển dịch chuỗi cung ứng của các nhà đầu tư Mỹ kể từ khi xảy ra căng thẳng thương mại Mỹ-Trung, và mặc dù tạm thời bị gián đoạn bởi đại dịch, nó đã nhanh chóng trở lại và tăng lên mức kỷ lục.
Mỹ là nhà đầu tư hàng đầu trong các lĩnh vực sản xuất và tài chính của ASEAN, với mỗi lĩnh vực chiếm gần 30% FDI. Những lợi thế của khoản đầu tư này càng rõ ràng hơn trong lĩnh vực sản xuất, lĩnh vực cũng là “xương sống” thu hút đầu tư nước ngoài vào ASEAN. Mỹ đã rót trung bình 12 tỷ USD trong 5 năm qua, tương đương với tổng dòng vốn FDI từ EU và ASEAN. Điều đó cho thấy, một tỷ lệ lớn FDI của Mỹ đã chảy vào sản xuất tiên tiến, như sản xuất chip bán dẫn cao cấp ở Singapore và Malaysia. Trong khi đó, Singapore cũng đã chiếm lĩnh thị phần FDI lớn nhất trong khu vực cho các hoạt động tài chính.
Bên cạnh Mỹ, các nhà đầu tư nội khối ASEAN cũng chú ý đến hai trụ cột chính này. Trong khi đó, dòng vốn FDI từ châu Âu được hướng tới “bán buôn, bán lẻ và sửa chữa xe máy”, trong khi các nhà đầu tư Nhật Bản tập trung nhiều hơn vào “vận tải và kho bãi”. Sản xuất đứng thứ hai về FDI cho mỗi thị trường này.
Tầm quan trọng của các nhà đầu tư Trung Quốc
Trung Quốc, một quốc gia tập trung vào việc đầu tư vào bất động sản ASEAN, hiện đang cố gắng thúc đẩy đầu tư vào lĩnh vực sản xuất của khu vực. Trong đó, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan đã chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong tỷ trọng FDI của Trung Quốc.
Tại Indonesia, đầu tư của Trung Quốc bao gồm nhà sản xuất pin EV hàng đầu, CATL, và nhà sản xuất thép không gỉ Tsingshan đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự bùng nổ của các nhà máy luyện nickel, một nguyên liệu đầu vào chính để sản xuất pin EV. Tuy nhiên, Indonesia không phải là ứng viên duy nhất thu hút FDI của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng xe điện. Các nhà sản xuất xe điện hàng đầu của Trung Quốc, BYD, Great Wall Motor (GWM) và SAIC, đều đã thiết lập dây chuyền sản xuất tại Thái Lan, nhờ vào vị trí chiến lược trong chuỗi cung ứng ô tô và các khoản trợ cấp hào phóng của quốc gia này.
Mặt khác, Malaysia cũng đang cạnh tranh trong lĩnh vực sản xuất xe điện. Không chỉ thu hút ba nhà đầu tư Trung Quốc, BYD, Great Wall Motor và Chery trong năm nay, Tesla cũng gần đây đã chọn Malaysia làm điểm đến để mở rộng sản xuất. Trong khi đó, đầu tư của Trung Quốc cũng mở rộng vào lĩnh vực năng lượng mặt trời đang phát triển của Malaysia, với Risen Energy công bố khoản đầu tư ban đầu đầu tiên tại Đông Nam Á trị giá hơn 10 tỷ USD trong 15 năm tới.
“Trong trường hợp của Việt Nam, các nhà đầu tư Trung Quốc đại lục cũng đang chú ý đến ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng, với hai trong số ba nhà cung cấp lớn của Apple đã đổ vốn vào Việt Nam để mở rộng năng lực,” báo cáo của HSBC cho biết.
Trong khi Trung Quốc không phải là nhà đầu tư FDI lớn tại Singapore, các nhà đầu tư Trung Quốc cũng đã có những động thái trong lĩnh vực dược phẩm chiến lược có giá trị gia tăng cao. Ngoại lệ duy nhất là Philippines, nơi FDI của Trung Quốc gần như không đáng kể.
“Tổng thể, cuộc đua thu hút FDI đã bắt đầu. Mặc dù triển vọng thương mại ngắn hạn vẫn ảm đạm, dòng FDI ổn định sẽ giúp ASEAN tiếp tục nâng cao chuỗi giá trị và củng cố vị trí quan trọng của họ trong thương mại toàn cầu,” báo cáo của HSBC cho biết.
Kết luận
Cuộc cạnh tranh thu hút Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài (FDI) trong khu vực ASEAN rõ ràng đang diễn ra, được đánh dấu bởi các ưu đãi và phát triển lạc quan mà các chính phủ trong khu vực đưa ra. Rõ ràng rằng các nhà đầu tư sẽ thu được những lợi ích đáng kể từ sáng kiến đang diễn ra này. Khám phá thị trường đầy hứa hẹn của Việt Nam ngay bây giờ để có được những lợi thế đáng kể trong cuộc đua đầu tư! Liên hệ với chúng tôi nếu bạn cần hỗ trợ trong việc thành lập công ty tại Việt Nam. Với kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm của chúng tôi về thị trường Việt Nam và toàn cầu, cũng như các thủ tục pháp lý trong nhiều lĩnh vực và ngành nghề khác nhau, chúng tôi sẽ đồng hành cùng bạn vượt qua những thách thức. Đừng bỏ lỡ cơ hội trở thành một phần của hành trình chuyển mình này. Hãy hành động ngay bây giờ và khám phá những khả năng kinh doanh và đầu tư tại Việt Nam.
Nguồn: Baodauthau
