Cuộc xung đột Nga-Ukraine đã làm sâu sắc thêm cuộc khủng hoảng toàn cầu mà thế giới đã phải đối mặt kể từ khi bùng phát đại dịch COVID-19. Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Cuộc xung đột đã có những tác động tiêu cực nhất định đến nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam đã dẫn dắt đất nước vượt qua những bối cảnh biến động, không chắc chắn, phức tạp và mơ hồ bằng cách đa dạng hóa thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp và cải thiện môi trường kinh doanh.
Tác động dễ nhận thấy nhất của xung đột Nga-Ukraine là đối với nhập khẩu và xuất khẩu.
Với tư cách là đối tác thương mại lớn nhất của Nga trong ASEAN và là đối tác lớn thứ năm trong APEC, Việt Nam đã ghi nhận khối lượng thương mại 7,14 tỷ USD với Nga vào năm 2021, tăng 25,9% so với năm 2020. Cụ thể, xuất khẩu của Nga sang Việt Nam đạt 2,24 tỷ USD, tăng 38,3% so với năm 2020. Trong khi đó, khối lượng nhập khẩu từ Việt Nam tăng 20,9% so với năm 2020, đạt 4,89 tỷ USD, giữ vị trí thứ 21 trong số các đối tác nhập khẩu chính của Nga.
Tuy nhiên, xung đột Nga-Ukraine đã gây ra tác động rộng rãi đến các hoạt động nhập khẩu và xuất khẩu của Việt Nam. Ví dụ, nhiều nhà xuất khẩu Việt Nam đã ngừng nhận đơn hàng do căng thẳng giữa Nga và Ukraine. Hơn nữa, cuộc xung đột đã gây ra sự sụt giảm đột ngột và kéo dài trong xuất khẩu thực phẩm của Ukraine và Nga, từ đó làm tăng gánh nặng lên giá hàng hóa quốc tế và gây thiệt hại cho các nền kinh tế dễ bị tổn thương.
Thêm vào đó, Hoa Kỳ và một số quốc gia EU đã loại trừ một số ngân hàng Nga khỏi SWIFT – một hệ thống thanh toán quốc tế. Kết quả là, sự hợp tác giữa Nga và các quốc gia khác đã gặp khó khăn. Đặc biệt, việc Nga bị chặn khỏi SWIFT đã ảnh hưởng tiêu cực đến các dự án đầu tư của Nga tại Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng điện, dầu khí, và ảnh hưởng đến việc thanh toán hợp đồng bằng đồng Euro.
Xuất khẩu nông sản đã gặp phải nhiều thách thức do xung đột Nga-Ukraine
Tại Việt Nam, giá phân bón sản xuất trong nước và nhập khẩu đã tăng khoảng 60-80% vào năm 2021. Giá thức ăn chăn nuôi cũng đã tăng mạnh trong khi giá đầu ra có sự biến động đáng kể, gánh nặng tài chính trên nông dân đã tăng gấp đôi. Thêm vào đó, khi xung đột Nga-Ukraine leo thang, không chỉ Việt Nam mà nhiều quốc gia trên thế giới cũng đã phải chịu đựng sự gia tăng giá nông sản. Nguyên nhân nằm ở tầm quan trọng của Nga trong thương mại phân bón toàn cầu.
Cụ thể, Nga là nhà xuất khẩu phân bón lớn nhất thế giới, với nguồn tài nguyên phong phú về urê và kali. Do đó, sự thiếu hụt nguồn cung phân bón từ Nga đã đẩy giá đầu vào trong sản xuất thực phẩm trên toàn cầu. Đối với Việt Nam, giá nguyên liệu đầu vào, chẳng hạn như lúa mì, ngô, đã tăng từ 10–20%, trong khi giá phân bón đã tăng hơn 20% (tính đến tháng 2 năm 2022), ảnh hưởng tiêu cực đến ngành chăn nuôi và nông nghiệp của Việt Nam.
Vì Nga là một thị trường xuất khẩu và nhập khẩu tiềm năng cho các sản phẩm nông sản của Việt Nam, xung đột Nga-Ukraine đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến số lượng xuất khẩu và nhập khẩu các sản phẩm này giữa Nga và Việt Nam. Trước khi xảy ra xung đột, doanh thu xuất khẩu hàng năm của các sản phẩm nông sản Việt Nam sang Nga đạt 550 triệu USD (năm 2021). Khi cuộc xung đột bùng nổ, các giao dịch xuất khẩu sang Nga đã bị ngừng lại do rủi ro trong giao dịch ngân hàng, thiếu tàu vận chuyển và chi phí cao.
Trong gần một tháng qua, theo một số nhà xuất khẩu rau quả Việt Nam sang Nga, các đơn hàng của họ sang Nga đã bị đình chỉ do khó khăn trong vận chuyển. Nhiều lô hàng xuất khẩu của Việt Nam đang bị cản trở tại Nga, Ukraine và một số quốc gia Đông Âu. Hơn nữa, các ngân hàng quốc tế cũng đã từ chối và chặn các tài liệu xuất khẩu của họ sang Nga khi việc thanh toán đã bị ngăn cản từ mạng lưới SWIFT.
Tóm lại, cuộc xung đột đã khiến giá thực phẩm tăng vọt ở nhiều nơi trên thế giới. Khả năng gián đoạn nông nghiệp ở hai nhà xuất khẩu hàng hóa thiết yếu này có thể dẫn đến một sự leo thang nghiêm trọng của tình trạng mất an ninh lương thực toàn cầu. Trong tình huống này, ngành chăn nuôi và nông nghiệp của Việt Nam sẽ phải chịu một cú sốc đột ngột, gây ra lạm phát cao đối với các sản phẩm nông nghiệp.
Chuỗi cung ứng đã rơi vào tình trạng gián đoạn sâu hơn.
Xung đột Nga-Ukraine đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng vận chuyển và chuỗi cung ứng. Cụ thể, các nút thắt trong logistics và sự mất cân bằng cung-cầu đã làm chậm đáng kể thời gian vận chuyển trung bình, dẫn đến tình trạng thiếu hụt container vận chuyển nghiêm trọng. Thêm vào đó, sự cạnh tranh khốc liệt giữa các công ty logistics trong việc thuê hoặc mua container đã đẩy chi phí vận chuyển lên mức không thể tin được. Kết quả là, điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến các công ty xuất khẩu tại Việt Nam đến thị trường EU, Ukraine và Nga.
Hơn nữa, cả Nga và Ukraine đều giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng và năng lượng toàn cầu. Hai quốc gia này là một trong những nhà cung cấp lớn nhất về niken, neon, krypton, nhôm và palladium. Những tài nguyên thiên nhiên này đóng góp quan trọng vào sản xuất thiết bị điện tử. Do đó, bất kỳ sự hạn chế hoặc đình trệ nào trong nguồn cung nguyên liệu thô từ Nga có thể làm gián đoạn chuỗi sản xuất thiết bị điện tử, ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam. Điều này sẽ dẫn đến sự gia tăng giá nhiên liệu, dẫn đến việc giá sản phẩm cuối tăng vọt.
Cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu đã nhấn mạnh sự cần thiết cho các công ty phải đa dạng hóa chuỗi cung ứng của họ để giảm thiểu rủi ro. Xung đột Nga-Ukraine chỉ là ví dụ mới nhất. Sự gián đoạn do đại dịch COVID-19 là một ví dụ gần đây khác. Do đó, việc xác định các nhà cung cấp và nguồn cung thay thế ngoài việc chỉ phụ thuộc vào một quốc gia có thể giúp bảo vệ doanh nghiệp của bạn trước sự không chắc chắn trong tương lai. Vì vậy, Việt Nam là một ứng viên lý tưởng cho việc tìm kiếm và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.
Chính phủ Việt Nam
Việt Nam sẽ sớm trải qua lạm phát, nhưng bằng cách ổn định giá cả và ngăn chặn tình trạng thiếu hụt nguyên liệu đầu vào, lạm phát sẽ được kiểm soát. Theo cách này, Chính phủ hy vọng sẽ chú ý hơn đến việc sớm triển khai các chương trình phục hồi kinh tế xã hội sắp tới.
Trong ngắn hạn, Chính phủ sẽ đảm bảo cung cấp đủ sản phẩm dầu mỏ. Nhưng trong dài hạn, chính phủ Việt Nam nên thiết kế một chiến lược để thúc đẩy sự tự chủ kinh tế, đặc biệt là phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao khả năng phân tích dữ liệu để ứng phó với các cú sốc kinh tế. Bộ Công Thương cũng đã cảnh báo các doanh nghiệp về khả năng xảy ra chậm trễ trong giao hàng do sự gián đoạn trong giao dịch thanh toán. Do đó, các thương nhân địa phương nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tránh rủi ro khi hợp tác với các đối tác nước ngoài.
Tóm lại
Xung đột Nga-Ukraine đã gây ra sự hỗn loạn to lớn, có thể đưa nền kinh tế toàn cầu vào cuộc Đại suy thoái lần thứ hai. Không ngoại lệ, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng từ điều này. Tuy nhiên, bất chấp những rủi ro, các chuyên gia toàn cầu vẫn có cái nhìn tích cực về nền kinh tế Việt Nam. Tiềm năng tăng trưởng có thể được tính toán từ sự ổn định của kinh tế vĩ mô và vi mô, khả năng kiểm soát Covid-19 tốt, các chính sách tài khóa và tiền tệ kịp thời, cùng với sự phục hồi của tiêu dùng và sản xuất.
Do đó, bây giờ là thời điểm cho cả doanh nghiệp nước ngoài và trong nước đa dạng hóa nguồn cung của họ và tìm kiếm các thị trường tiềm năng mới. Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, nếu bạn muốn tìm kiếm những vùng đất hứa mới nhưng lo ngại về tình hình hiện tại, hãy để Viettonkin giúp bạn. Với sự hiểu biết sâu sắc và kiến thức thực tiễn, chúng tôi có thể hỗ trợ bạn trong toàn bộ quá trình. Đối với các nhà đầu tư Nga, nếu bạn đang tìm kiếm cơ hội đầu tư, Việt Nam là quốc gia hoàn hảo cho bạn. Vì chúng tôi hiểu môi trường Việt Nam như lòng bàn tay, chúng tôi tự tin hỗ trợ bạn trong hành trình kinh doanh của bạn. Hãy để chúng tôi trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy của bạn!
