Theo Bộ Công Thương, số lượng đơn hàng xuất khẩu của Việt Nam trong tháng 11 năm 2022 đã giảm do sự biến động toàn cầu. Tuy nhiên, trong 11 tháng, Việt Nam ghi nhận ước tính 673,82 tỷ USD tổng giá trị xuất khẩu, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Với giá trị xuất khẩu và mức tăng trưởng ấn tượng, tổng giá trị thương mại của Việt Nam đã đạt đỉnh mới 700 tỷ USD vào giữa tháng 12 năm 2022. Con số này vượt qua giá trị năm 2021 (668,5 tỷ USD), báo hiệu những tiềm năng mới cho cả Việt Nam và các đối tác.
Đằng sau 700 tỷ USD
So với 15 năm trước khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tổng giá trị nhập khẩu và xuất khẩu hiện nay đã tăng gấp 7 lần.
Tính đến 11 tháng đầu năm 2022, ước tính doanh thu xuất khẩu đạt 342,21 tỷ USD, tăng 13,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Các lĩnh vực đầu tư nước ngoài tăng 14,6% đạt 254,75 tỷ USD, trong khi các lĩnh vực kinh tế trong nước ghi nhận 87,5 tỷ USD, tăng 10,1%.
Mặt khác, nhập khẩu hàng hóa ước tính đạt 331,61 tỷ USD, tăng 10,1% so với cùng kỳ năm 2021, trong đó các lĩnh vực kinh tế trong nước đạt 115,4 tỷ USD (tăng 11,2%) so với 216,18 tỷ USD của các lĩnh vực đầu tư nước ngoài (tăng 9,6%).
Trong năm 2022, tổng doanh thu xuất nhập khẩu của Việt Nam dự kiến sẽ vượt 730 tỷ USD, và thặng dư thương mại có thể đạt trên 10 tỷ USD. Đây là cột mốc của 7 năm liên tiếp Việt Nam duy trì thặng dư thương mại. Do đó, với thành tựu đáng kể trong thương mại quốc tế năm nay, xếp hạng xuất nhập khẩu của Việt Nam sẽ được cải thiện trên quy mô toàn cầu.
Về xếp hạng WTO, Việt Nam liên tục giữ tên trong top 30 quốc gia có giá trị xuất nhập khẩu lớn nhất toàn cầu. Năm 2021, mặc dù bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, Việt Nam vẫn đứng thứ 23 và 20 trong số các nước xuất khẩu và nhập khẩu lớn nhất thế giới. Tại khu vực ASEAN, Việt Nam đứng thứ hai chỉ sau Singapore.
Các quan hệ thương mại đa dạng và các hiệp định thương mại tự do đã góp phần vào những thành tựu lớn của xuất nhập khẩu Việt Nam
Việt Nam có quan hệ thương mại rộng rãi với nhiều quốc gia trên thế giới, với các quan hệ đặc biệt với Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản, EU, ASEAN, và nhiều nước khác.
Đặc biệt, Hoa Kỳ luôn là nhà nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam trong khi Trung Quốc là nhà xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam trong nhiều năm. Trong 11 tháng đầu năm 2022, giá trị xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ đạt 101,5 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm gần 30% tổng doanh thu thương mại quốc gia. Trong khi đó, nhập khẩu sản phẩm và dịch vụ từ Trung Quốc trong 11 tháng đạt 109,46 tỷ USD, tăng 10,12%.
Giá trị xuất khẩu của Việt Nam sang một số thị trường lớn như EU, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng đạt mức tăng trưởng cao nhờ vào các FTA đa dạng đang có hiệu lực, từ đó giúp tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và thuế suất ưu đãi. Cụ thể, xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường EU trong 11 tháng đạt 43,5 tỷ USD, ghi nhận mức tăng 21%, trong khi giá trị xuất khẩu sang Hàn Quốc và Nhật Bản lần lượt đạt 22,5 tỷ USD và 22 tỷ USD.
Bộ Công Thương đánh giá rằng các doanh nghiệp tại Việt Nam đã quen thuộc với các FTA, áp dụng hiệu quả các thỏa thuận. Ví dụ, sau 3 năm thực hiện CPTPP, doanh thu xuất khẩu sang các thành viên trong khối đã tăng từ 75-100%. Đáng chú ý, điện thoại và linh kiện, điện tử và máy tính, máy móc, phụ tùng, dệt may, da và giày dép, trong số đó là các mặt hàng xuất khẩu chính sang khu vực này. Ngoài ra, với những lợi thế của EVFTA, nhiều sản phẩm xuất khẩu sang thị trường EU đã trải qua mức tăng trưởng cao, chẳng hạn như sắt và thép (200%), cà phê (trên 75%).
Vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng trở nên quan trọng.
Ông Alex Tatsis – Trưởng phòng Kinh tế của Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là đối với Hoa Kỳ tại Diễn đàn Xuất khẩu 2022 gần đây.
“Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 10 của Hoa Kỳ trên thế giới và đã trở thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng hàng hóa thiết yếu của Hoa Kỳ. Việt Nam đã xuất khẩu sang Hoa Kỳ hàng trăm tỷ USD hàng hóa, bao gồm điện thoại, máy tính, dệt may và nhập khẩu từ quốc gia này các chip máy tính, gỗ, bông và thức ăn cho gia súc.”
Có thể nói rằng các liên kết giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trong chuỗi cung ứng là căng thẳng và phụ thuộc lẫn nhau.
Đối với ông Brian Lee Shun Rong, ngành công nghiệp của Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Dữ liệu của Maybank cho thấy cả dòng vốn FDI và doanh thu xuất khẩu của Việt Nam trong 10 năm qua luôn vượt trội hơn so với các đối thủ khác ở Đông Nam Á. Đặc biệt, ngành điện tử và điện thoại đã vượt qua ngành dệt may về các lĩnh vực đóng góp vào doanh thu xuất khẩu cao nhất. Điều này chứng tỏ rằng Việt Nam đã nâng cao vị thế của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đối với Trung Quốc, Việt Nam là một đối tác chiến lược quan trọng trong nhiều khía cạnh. Trong thương mại quốc tế với Trung Quốc, mặc dù bị ảnh hưởng bởi Covid-19, Việt Nam đã xuất khẩu thành công gần 53 tỷ USD hàng hóa sau 11 tháng, chủ yếu góp phần vào con số tăng trưởng tổng thể 13,4%. Trong bối cảnh chính sách chống dịch Covid-19 của Trung Quốc, thương mại với Trung Quốc đã bị thắt chặt. Tuy nhiên, nhờ vào các thỏa thuận giữa hai nước trong chuyến thăm gần đây của Tổng Bí thư ông Nguyễn Phú Trọng tới Trung Quốc, thị trường Trung Quốc đã mở cửa cho nhiều sản phẩm nông nghiệp như sầu riêng, chanh dây, tổ yến, khoai lang, và nhiều sản phẩm khác từ Việt Nam.
Thêm vào đó, điện thoại và linh kiện sản xuất tại Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam với 55,4 tỷ USD, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2021. Hơn nữa, Việt Nam ghi nhận 8 mặt hàng có doanh thu xuất khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 70% tổng giá trị xuất khẩu sau 11 tháng.
Những thách thức phía trước
Mặc dù đạt được những kết quả ấn tượng, Bộ Công Thương đã thừa nhận rằng với nhu cầu toàn cầu hiện tại đang tăng trưởng chậm, đặc biệt là ở các thị trường hàng đầu của Việt Nam – Hoa Kỳ và EU, xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam đang đối mặt với một số thách thức được nhận thức.
Cụ thể, thị trường xuất khẩu đang dần thu hẹp do nhu cầu tiêu thụ toàn cầu giảm. Do đó, một số sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang các thị trường này đang gặp phải sự điều tra nghiêm ngặt về biện pháp thương mại và gian lận nguồn gốc. Đồng thời, thị trường châu Âu đang tăng cường các rào cản kỹ thuật liên quan đến môi trường, phát triển bền vững, chuyển đổi xanh, trong số đó, đặt nhiều doanh nghiệp vào vị trí thụ động với nhiều hạn chế trong việc tiếp cận thị trường.
Thêm vào đó, Trung Quốc đã nới lỏng chính sách tiền tệ, dẫn đến sự giảm giá của Nhân dân tệ, giá hàng hóa xuất khẩu từ Trung Quốc dần giảm. Do đó, hàng hóa Việt Nam đang phải cạnh tranh khốc liệt với sản phẩm xuất khẩu của Trung Quốc tại các thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Đông Á.
Việt Nam đang thúc đẩy thương mại quốc tế và mở rộng thị trường
Trong bối cảnh như vậy, Bộ Công Thương đã đề xuất đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, mở ra cơ hội mới cho các nhà đầu tư nước ngoài, xuất khẩu và nhập khẩu.
Cụ thể, tận dụng các FTA thế hệ mới sẽ giúp các doanh nghiệp tiếp cận các thị trường mới và giảm sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Bộ Công Thương cũng sẽ tích cực thực hiện các sáng kiến lớn để thúc đẩy quảng bá thương mại, kết nối cung cầu thông qua các tuyến thương mại quốc tế khác nhau và các nền tảng thương mại điện tử, và hỗ trợ các công ty tiếp cận các chính sách mới của từng thị trường. Điều này sẽ giảm bớt rào cản trong việc đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy xuất khẩu.
Hơn nữa, Quyết định số 2615/QD-BCT gần đây đã được ban hành để phê duyệt danh sách “các nhà xuất khẩu uy tín” nhằm khuyến khích các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Do đó, 281 doanh nghiệp đã được chọn, dựa trên các khuyến nghị của 54 cơ quan và tổ chức lựa chọn (bao gồm các bộ, ngành, hiệp hội ngành, các sở công thương tỉnh và thành phố).
Đồng thời, các tiêu chí doanh thu xuất khẩu của Bộ Công Thương được sử dụng để lựa chọn và đề xuất các nhà xuất khẩu đưa vào danh sách các nhà xuất khẩu uy tín, sau đó được công bố công khai. Đây là hoạt động hỗ trợ cho các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu và mở rộng thị trường, và hỗ trợ sự tham gia của các doanh nghiệp vào nhiều hiệp định thương mại tự do song phương và quốc tế.
Tóm lại
Xuất nhập khẩu của Việt Nam đang mang lại nhiều tiềm năng cho các doanh nghiệp, nhưng làm thế nào để nắm bắt cơ hội và thu hoạch doanh thu? Do đó, để tận dụng lợi ích, nên tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia hàng đầu với chuyên môn địa phương phù hợp. Viettonkin là một trong những công ty chuyên nghiệp hàng đầu với hơn 13 năm kinh nghiệm trong nhiều ngành nghề và lĩnh vực. Đội ngũ chuyên gia am hiểu của chúng tôi về thị trường và hệ thống pháp luật Việt Nam có khả năng hỗ trợ bạn điều hướng qua quy trình thành lập doanh nghiệp mới tại Việt Nam. Với chúng tôi bên cạnh, bạn có thể tập trung vào những gì thực sự quan trọng đối với bạn. Hãy để chúng tôi trở thành đối tác đáng tin cậy của bạn!
