Chỉ vài năm trước, xe điện vẫn còn là một khái niệm khá xa lạ, nhưng giờ đây nó được xem là một làn sóng mới trong tương lai của thị trường xe hơi. Các công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam đang thúc đẩy sự tăng trưởng và việc áp dụng xe điện thông qua nhiều giải pháp đa dạng.
Vào cuối tháng 8, VinFast và Gotion High-Tech Co., Ltd. (Trung Quốc) – một trong những cái tên hàng đầu thế giới trong lĩnh vực năng lượng sạch – đã ký kết một Biên bản ghi nhớ (MOU). Trọng tâm của thỏa thuận này là dự án cung cấp pin LFP và nghiên cứu kế hoạch xây dựng nhà máy Giga đầu tiên sản xuất cell pin LFP (Lithium Iron Phosphate) tại Việt Nam.
Theo thỏa thuận, VinFast và Gotion High-Tech sẽ cùng nhau nghiên cứu, phát triển và sản xuất pin LFP. Pin LFP hiện là công nghệ pin phổ biến nhất trên thị trường xe điện toàn cầu, với những ưu điểm nổi bật về độ an toàn, tuổi thọ cao, không sử dụng các nguyên liệu hiếm, nguồn cung hạn chế, hoặc bị khai thác trong điều kiện lao động không an toàn gây tác động đến môi trường như coban, mangan, v.v. Đặc biệt, pin LFP có chi phí cạnh tranh, giúp giảm chi phí sản xuất và phù hợp với các dòng xe điện cỡ nhỏ và vừa.
Việc nghiên cứu và xây dựng nhà máy sản xuất pin LFP tại Việt Nam là một trong những nỗ lực của VinFast nhằm thiết lập một hệ sinh thái năng lượng sạch, góp phần nội địa hóa nguồn cung, từ đó thúc đẩy sự phát triển của thị trường xe điện tại Việt Nam.
Bà Thái Thị Thanh Hải, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, chia sẻ rằng “Việc hợp tác với Gotion High-Tech – nhà sản xuất pin uy tín hàng đầu thế giới – là một trong những kế hoạch hành động quan trọng của VinFast trong việc phát triển xe điện thông minh và tự chủ chuỗi cung ứng. Mục tiêu chung của chúng tôi là thiết lập một hệ sinh thái năng lượng sạch, giảm phát thải carbon tại Việt Nam cũng như đóng góp vào mục tiêu lớn lao này tại các thị trường khác mà VinFast tham gia hoạt động kinh doanh”.
Sự hợp tác này cũng là một bước tiến lớn về nhận thức và sự chấp nhận đối với xe điện tại Việt Nam. Theo Bloomberg, thị trường xe điện toàn cầu dự kiến sẽ đạt hơn 90 triệu xe vào năm 2030 – và tại châu Á, một trong những thị trường ô tô lớn nhất thế giới, việc mở rộng thị trường xe điện tại khu vực Đông Nam Á có vai trò rất quan trọng. Hiện nay, ngay trong khu vực ASEAN, một số quốc gia như Thái Lan và Indonesia đang chạy đua sản xuất, từng bước thay đổi các cơ chế và chính sách phù hợp để phát triển xe điện. Trong khi đó, tại Việt Nam, nhìn chung, xe điện hóa vẫn chưa thực sự phổ biến.
Theo số liệu thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam, số lượng xe điện hóa (xe hybrid, hybrid sạc điện và xe thuần điện) tại Việt Nam vẫn còn rất ít, với 140 xe điện vào năm 2019 và 900 xe vào năm 2020, và tính đến hết quý I năm 2021, con số này là 600 xe, tất cả đều là xe nhập khẩu và hầu hết là xe hybrid, còn xe điện thì khá hiếm. Con số này quá nhỏ để có thể tính được tỷ trọng trong tổng doanh số bán xe hơn 300.000 xe.
Thị Trường Ô Tô Việt Nam
Theo báo cáo về thị trường ô tô mang tên AutoCare Factbook 2022, số lượng xe máy tại Việt Nam lớn hơn số lượng xe ô tô con theo tỷ lệ đáng kinh ngạc là 30:1 vào năm 2020. Nếu so sánh với cùng giai đoạn tại các quốc gia có mức thu nhập tương tự Việt Nam, hiện nay, thị trường trong nước vẫn tiêu thụ ít xe ô tô hơn do chi phí xe cao hơn so với các quốc gia khác, cộng thêm nhiều loại thuế và phí cao, dẫn đến giá bán cao hơn. Do đó, xe máy vẫn dễ sở hữu hơn đối với người Việt Nam và phù hợp với điều kiện cũng như hạ tầng giao thông tại các thành phố lớn.
Thị trường ô tô con trong nước đang tăng trưởng với tốc độ 18,3% mỗi năm trong giai đoạn từ 2015 đến 2019. Với dân số gần 100 triệu người và tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng, ngày càng có nhiều gia đình thuộc tầng lớp trung lưu bắt đầu mua ô tô, cùng với sự phổ biến của các phương tiện dùng chung đã khiến số lượng xe tại các khu vực đô thị tăng nhanh chóng. Điều này dẫn đến một tình trạng phổ biến tại các trung tâm đô thị của Việt Nam: ô nhiễm môi trường.
Một cuộc khảo sát của IQAir đã xếp Việt Nam là quốc gia ô nhiễm thứ 15 trên thế giới. Cùng với tình trạng đường sá xuống cấp và quy hoạch đô thị lạc hậu, các thành phố tại Việt Nam đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng giao thông, dẫn đến mức độ ô nhiễm không khí và tắc nghẽn giao thông cao. Để giải quyết vấn đề này, trên thực tế, các thành phố như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã có kế hoạch từng bước hạn chế và cấm xe máy vào năm 2030. Các quan chức thành phố cũng cho biết nếu hệ thống giao thông công cộng được cải thiện, lệnh cấm có thể được thực hiện sớm hơn. Điều đó khiến việc áp dụng và sử dụng xe điện trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết trên cả nước.
Cơ hội và tiềm năng cho thị trường xe điện Việt Nam
Mặc dù thị trường xe điện tại Việt Nam chưa thu hút được nhiều sự chú ý so với các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới, điều này không có nghĩa là không có cơ hội. Xe điện là một xu hướng không thể đảo ngược và sẽ là tương lai khi các chính phủ đang hướng tới năng lượng sạch và tôn trọng môi trường. Việt Nam đang tìm cách ứng dụng công nghệ khi phát triển các thành phố lớn thành các thành phố thông minh.
Xe điện đáp ứng các tiêu chí của khái niệm thành phố thông minh khi ngày càng có nhiều người chuyển đến sinh sống tại các trung tâm đô thị. Tốc độ đô thị hóa của Việt Nam vào khoảng 3% mỗi năm, cùng với tầng lớp trung lưu ngày càng giàu có hơn và có nhận thức rõ ràng hơn về các lựa chọn cá nhân của mình.
Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1168/QĐ-TTg ngày 16 tháng 7 năm 2014, đã nêu rõ: “Khuyến khích sản xuất dòng xe thân thiện môi trường (xe tiết kiệm nhiên liệu, xe hybrid, xe sử dụng nhiên liệu sinh học, xe điện…), đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải theo lộ trình đã được phê duyệt” và “Phát triển ngành công nghiệp ô tô đồng bộ với sự phát triển của hạ tầng giao thông”.
Bắt kịp xu hướng này, các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu ô tô, xe máy như VinFast, Mitsubishi và Honda đã bắt đầu thử nghiệm, sản xuất và ra mắt các dòng xe thân thiện với môi trường như xe hybrid, xe máy điện, ô tô điện… đi trước đón đầu trong khi chờ đợi lộ trình về chính sách và hạ tầng để sản xuất thương mại.
VinFast – nhà sản xuất ô tô nội địa đầu tiên của Việt Nam – đang dần thay đổi sự chấp nhận và nhận thức về xe điện tại Việt Nam thông qua việc ra mắt mẫu ô tô điện đầu tiên vào năm 2021, chiếc VF e34. Sản phẩm này đã lập kỷ lục tại thị trường Việt Nam khi nhận được hơn 25.000 đơn đặt cọc chỉ trong một thời gian ngắn sau khi mở bán. VinFast hiện cũng đang sản xuất nhiều mẫu xe máy điện và xe buýt điện cho thị trường Việt Nam.
Song song với việc phát triển sản phẩm, VinFast cũng phát triển hệ thống trạm sạc tại các địa phương, các xưởng cho thuê pin xe điện. Đây là những hạ tầng thiết yếu để xe điện có thể vận hành. Dự kiến đến cuối năm 2021, VinFast đã lên kế hoạch xây dựng 2.121 địa điểm trạm sạc tại 63 tỉnh thành, với hơn 2.000 trạm sạc cung cấp khoảng 40.000 cổng sạc cho ô tô và xe máy điện phục vụ người dùng trên khắp cả nước. Trước đó, VinFast đã công bố kế hoạch xây dựng từ 30.000 đến 50.000 trạm sạc.
Mặc dù hiện nay Việt Nam chưa có các chính sách ưu đãi cụ thể dành cho ô tô điện, nhưng các doanh nghiệp tư nhân đã nỗ lực thúc đẩy ngành công nghiệp này. Các công ty khởi nghiệp cũng đang cố gắng thúc đẩy xe máy điện như một bước đi tiên phong trong việc đưa xe điện đến với người dân trong nước. Dat Bike, công ty khởi nghiệp xe máy điện duy nhất được công nhận là “có nguồn gốc từ Việt Nam”, gần đây đã huy động được 2,6 triệu USD trong vòng gọi vốn Pre-Series A từ một nhóm quỹ đầu tư nước ngoài, dẫn đầu bởi nhà đầu tư Jungle Ventures. Thông thường, quỹ đầu tư này hiếm khi rót vốn vào các công ty khởi nghiệp non trẻ như Dat Bike. Đây được xem là một “trường hợp ngoại lệ”. Mục tiêu của công ty khởi nghiệp này là tạo ra những chiếc xe máy có chi phí thấp, được sản xuất trong nước, có công suất tương đương hoặc cao hơn xe máy chạy xăng.
Hiện tại, mẫu xe máy điện đầu tiên của Dat Bike có công suất và quãng đường di chuyển tương đương với xe máy chạy xăng. Chiếc xe này được trang bị động cơ 5.000 W và có thể tăng tốc từ 0 – 50km/h trong 3 giây, nhanh gấp 3 lần so với các mẫu xe máy điện khác trên thị trường. Với một lần sạc đầy pin, chiếc xe này có thể di chuyển được quãng đường 100 km, gấp đôi hiệu suất thực tế của các loại xe điện khác trên thị trường. Không sử dụng pin chì, các loại xe của công ty khởi nghiệp này sử dụng pin lithium-ion, có thành phần hóa học tương tự như loại pin được sử dụng trong ô tô điện của Tesla và có tuổi thọ lên đến 10 năm. Loại pin lithium-ion này cũng không độc hại và có thể được xử lý tại các bãi chôn lấp.
Điều đó cho thấy sức hấp dẫn của thị trường và tiềm năng để xe điện đóng vai trò quan trọng trong tương lai của Việt Nam. Các công ty đầu tư có thể giành được lợi thế của người đi trước và có thể gặt hái lợi ích khi thị trường cuối cùng chín muồi. Bên cạnh đó, xe điện liên quan đến một chuỗi hoàn chỉnh các nhà cung cấp và dịch vụ liên quan, từ việc cung cấp và phân phối điện, trạm sạc và pin, bao gồm cả việc sạc, tái chế và xử lý. Điều này sẽ tạo ra một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm người mua, nhà cung cấp, nhà phân phối và khách hàng, góp phần tạo việc làm và đóng góp cho nền kinh tế.
Các doanh nghiệp tham gia vào thị trường xe điện hóa của Việt Nam cũng đang thúc đẩy việc ứng dụng các giải pháp số hóa và công nghệ nhằm phục vụ nhu cầu đặc thù của người Việt Nam thông qua AI, blockchain và thậm chí cả năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, những nỗ lực này sẽ trở nên vô ích nếu Việt Nam không áp dụng các chính sách và quy định pháp lý phù hợp cho xe điện. Sự hỗ trợ từ Chính phủ sẽ là cần thiết để khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng xe điện.
Để có thể phát triển thị trường xe điện và hướng tới mục tiêu lớn hơn của ngành công nghiệp xe điện, rõ ràng, cần phải có một khung chính sách ưu đãi dành cho người sử dụng xe điện, nhà sản xuất và hạ tầng của các ngành liên quan như điện và điện tử. Nhờ đó, Việt Nam có thể thúc đẩy và khai thác tiềm năng của thị trường xe điện trong tương lai.
Với 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp cùng đội ngũ chuyên gia trong đa dạng các lĩnh vực như luật pháp, đầu tư, marketing,…, Viettonkin là lựa chọn lý tưởng cho những doanh nghiệp trẻ mong muốn khẳng định vị thế trong thị trường đầy biến động. Hãy liên hệ ngay với Viettonkin để tiếp cận những thông tin mới nhất về thị trường cũng như tư vấn cần thiết cho hoạt động kinh doanh.
Nguồn :Smedx
