Hệ thống hạ tầng được xây dựng đồng bộ và hiện đại sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng năng suất và hiệu quả, đồng thời góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. Ở nhiều quốc gia đang phát triển hiện nay, hạ tầng kém đã dẫn đến sự trì trệ về nguồn lực, khó khăn trong việc hấp thụ và triển khai vốn, và “nút thắt hạ tầng” có tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế.
Tổng quan về Ngành Xây dựng tại Việt Nam
Tình hình hiện tại
Ngành này đã tăng trưởng 5.59% trong sáu tháng đầu năm 2022, nhờ vào kinh nghiệm tích lũy được trong năm 2020 và sự thích ứng tốt của các doanh nghiệp, cao hơn mức tăng trưởng 4.54% trong cùng kỳ năm 2020. Tuy nhiên, do ảnh hưởng kéo dài và bùng phát mạnh của đợt dịch thứ tư, nhiều cộng đồng đã buộc phải thực hiện giãn cách xã hội.
Phần lớn các dự án ở vùng sâu vùng xa đã phải ngừng thi công. Ngoài vùng cấm, các dự án cũng bị chậm tiến độ do sự chậm trễ trong việc cung cấp vật liệu và nguồn nhân lực. Chi phí duy trì thiết bị, chi phí phòng chống dịch, và chi phí triển khai nguồn lực sau các đợt phong tỏa… là những tổn thất kinh tế rõ ràng nhất. Hơn 20% các dự án/hợp đồng đã bị chậm trễ hoặc gián đoạn do đại dịch COVID-19, theo 37.9% các doanh nghiệp được khảo sát bởi Vietnam Report.
Ngoài sự phát triển phức tạp của đại dịch, sự biến động giá nguyên liệu đã chứng minh là một “cơn ác mộng” cho các nhà thầu xây dựng. Trong cùng thời gian, chỉ số giá nguyên liệu, xăng dầu, và vật liệu xây dựng đã tăng 6.4%. Nguyên nhân là do nhu cầu vật liệu xây dựng tăng lên nhưng chuỗi cung ứng không bị gián đoạn từ năm 2020. Giá thép và xi măng đã tăng lần lượt 40% và 8.4%. Sự tăng giá vật liệu xây dựng có tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư xây dựng. Nhiều nhà phân tích ngành cho biết rằng “cơn bão giá” đã xóa sạch mọi tiềm năng lợi nhuận còn lại, buộc nhiều doanh nghiệp vào tình trạng thua lỗ.
Theo Tổng cục Thống kê, tỷ lệ tăng trưởng toàn ngành trong năm 2021 sẽ là 0.63%. Đây là mức khá thấp so với tỷ lệ tăng trưởng trung bình 10 năm là 7.2%. Theo một cuộc khảo sát của Vietnam Report, 53.3% các doanh nghiệp trong ngành vẫn đang tăng trưởng doanh thu. Tuy nhiên, tỷ lệ tăng trưởng chủ yếu dưới 25%.
Xét về các vấn đề chung của ngành, đây là một kết quả rất tích cực. Theo đa số các chuyên gia được Vietnam Report liên hệ, chính sách thích ứng với đại dịch của Chính phủ là yếu tố quan trọng và quyết định nhất cho hiệu suất kinh doanh thuận lợi.
Khó khăn của Doanh nghiệp
Các doanh nghiệp hiện đang ngần ngại tham gia vào các dự án hạ tầng của chính phủ. Tốc độ đầu tư trong sáu tháng đầu năm 2022 diễn ra rất chậm. Nguyên nhân khách quan cơ bản của sự chậm trễ không phải do lỗi chủ quan của các công ty xây dựng.
Thứ nhất, các dự án đầu tư công như dự án đường cao tốc và hệ thống giá đơn vị hoạt động đã quá cũ và bộc lộ nhiều thiếu sót. Các quy định cần thiết không còn tồn tại, trong khi các quy định lạc hậu không phản ánh điều kiện thị trường vẫn tiếp tục tồn tại.
Hiện tại, các dự án đầu tư công phải sử dụng giá đơn vị chuẩn (cho chi phí, công việc, v.v.). Tuy nhiên, các tỉnh và thành phố lại cập nhật và áp dụng giá đơn vị của nguyên liệu đầu vào. Ngân sách là cần thiết cho các dự án đầu tư công, nhưng các cơ quan địa phương đã cắt giảm hoặc thậm chí giữ lại một phần ngân sách địa phương của họ. Do đó, họ không cập nhật giá cả một cách chặt chẽ, và thường thấp hơn giá thị trường thực tế, gây khó khăn cho các nhà thầu.
Thứ hai, lạm phát đã khiến chi phí nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu đầu vào tăng vọt, làm cho chi phí vận chuyển và logistics tăng lên nhiều lần. Theo thống kê từ một phóng viên dầu khí, giá dầu diesel chỉ 12,640 VND/lít vào đầu năm 2021, nhưng đã tăng lên 17,570 VND/lít vào cuối năm 2021. Giá hiện tại là 30,010 VND/lít, cho thấy giá dầu đã tăng khoảng 140% so với đầu năm 2021 và hiện nay thấp hơn ở mức 22,908 VND/lít, vẫn là một mức tăng đáng kể so với năm 2021. Giá thép, cát, nhựa đường, xi măng và các hàng hóa khác đều đã tăng mạnh. Do đó, công ty đã trúng thầu nhưng không đủ khả năng chi trả.
Kế hoạch của Chính phủ
KTS Lê Việt Hải, một nhà khoa học thuộc Hiệp hội Xây dựng Việt Nam (VCA), cho biết cần có sự hợp tác với các hiệp hội để phát triển một môi trường phù hợp trong ngành xây dựng. Đây là điều kiện tiên quyết để phát triển một hệ sinh thái ngành xây dựng tại Việt Nam đạt được sự cộng hưởng và tối đa hóa hiệu quả hợp tác. Hơn nữa, ngành xây dựng cần sự quan tâm và hỗ trợ của Chính phủ và Nhà nước.
VCA cũng đã đề xuất xây dựng một kế hoạch quốc gia. Trong đó, các nhà hoạch định chính sách xác định cơ hội, vấn đề, nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp để nâng cao sức cạnh tranh tổng thể của ngành xây dựng, từ đó hỗ trợ ngành xây dựng xuất khẩu thành công.
Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam đã đề xuất Thủ tướng giao Ngân hàng Nhà nước đưa ra các khuyến nghị về các mục tiêu phù hợp hơn cho tài chính xây dựng nhằm giảm bớt khó khăn cho các doanh nghiệp thành viên. Các sáng kiến chính về hỗ trợ sản xuất, đặc biệt, cần được chú trọng hơn.
Ngoài các khuyến nghị về tín dụng và lãi suất, Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam đã đề xuất xóa bỏ toàn bộ nợ xây dựng còn tồn đọng từ các năm trước để giải quyết triệt để cho các nhà thầu. Đồng thời, họ yêu cầu Thủ tướng chỉ đạo các Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Xây dựng xem xét các biện pháp chế tài yêu cầu nhà đầu tư phải có bảo lãnh thanh toán từ ngân hàng cho 20% giá trị thanh toán cuối cùng của dự án để đảm bảo hoàn thành dự án.
Bộ Giao thông vận tải Việt Nam đã công bố kế hoạch phát triển hạ tầng giao thông sẽ tiêu tốn từ 43 tỷ USD đến 65 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 4 năm 2021 đến năm 2030. Ba giải pháp thực hiện đã được một viện nghiên cứu ngành trong Bộ Giao thông vận tải (MOT) chuẩn bị. Việc thực hiện Luật PPP mới vào tháng 1 năm 2021 được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thành các dự án hạ tầng lớn. Do đó, MOT đã phát triển một kế hoạch nâng cấp hạ tầng đường sắt Bắc-Nam, bao gồm việc xây dựng một tuyến đường sắt đôi khổ rộng nối Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, hai đoạn đường sắt cao tốc, và cải tạo đường sắt hiện tại.
Vào tháng 9 năm 2021, chính phủ Việt Nam đã phê duyệt kế hoạch xây dựng đường bộ quốc gia giai đoạn 2021-2030. Kế hoạch này nhằm xây dựng hơn 5,000 km đường cao tốc vào năm 2030, tăng từ 3,841 km vào năm 2021. Việt Nam sẽ xây dựng 172 mạng lưới quốc lộ tổng cộng 29,795 km vào năm 2030, tăng từ 5,474 km vào năm 2021. Nó cũng dự kiến xây dựng 3,034 km đường ven biển kết nối 28 tỉnh thành.
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 548/QĐ-TTg và thành lập sáu đoàn kiểm tra để xử lý các vấn đề liên quan đến phân bổ vốn đầu tư công. Cụ thể, chính phủ sẽ áp dụng một số biện pháp quyết liệt để thúc đẩy đầu tư công trong nửa cuối năm và năm tới. Tần suất cập nhật giá vật liệu ở các khu vực sẽ được tăng cường và duy trì nhật ký dự án để đảm bảo thanh toán cho nhà thầu.
Chính phủ đang gấp rút đẩy nhanh phân bổ đầu tư công, gần đây nhất tại cuộc họp thứ mười bốn vào ngày 15 tháng 8. Theo Phó Thủ tướng, Chính phủ đã trình kế hoạch đầu tư công trung hạn cho giai đoạn 2021-2025 lên Quốc hội. Chính phủ đã trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội để lấy ý kiến trước khi bàn giao kế hoạch đầu tư công trung hạn (giai đoạn 3) hơn 100,000 tỷ đồng.
Tóm lại …
Thị trường xây dựng tại Việt Nam vẫn đang biến động do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Viettonkin tin tưởng vào khả năng và vị thế của mình trong lĩnh vực này. Chúng tôi sẵn sàng tư vấn cho bạn và cập nhật những xu hướng thị trường thay đổi cũng như các chính sách của chính phủ nhằm thúc đẩy sự phát triển của hạ tầng. Liên hệ với chúng tôi ngay bây giờ để tăng trưởng một cách vượt bậc.
