Việt Nam không đứng ở “rìa” của cuộc cách mạng xe điện toàn cầu. Tuy nhiên, thị trường xe điện Việt Nam vẫn còn nhiều nút thắt cần được giải quyết để thực sự “phi nước đại”…
Các lựa chọn ít ỏi cho người tiêu dùng muốn mua xe điện
VinFast VF e34 dường như là mẫu xe duy nhất mà người dùng có thể chọn mua hiện nay. Thực tế, thị trường không có nhiều sản phẩm để người tiêu dùng lựa chọn, mặc dù, các nhà sản xuất ô tô toàn cầu đều đã công bố kế hoạch điện hóa và ra mắt các mẫu xe điện đầu tiên, nhưng không có kế hoạch đưa về Việt Nam. Trong năm trước, Thaco Auto cũng đã có “tuyên bố” về việc đưa xe điện Kia EV6 – mẫu xe điện thuần túy đầu tiên của thương hiệu KIA, về Việt Nam, nhưng kế hoạch chi tiết vẫn chưa được công bố.
Một công ty xe hơi hạng sang – Porsche đã bán xe điện Porsche Taycan tại Việt Nam. Tuy nhiên, đây là một mẫu xe có giá cao, không nhắm đến người dùng đại trà. Xe điện Porsche Taycan có giá trên 5 tỷ VND.
Mercedes-Benz từng thu hút sự chú ý của thị trường xe điện Việt Nam vào tháng 4. Trang chủ của Mercedes-Benz Việt Nam xuất hiện nhiều xe điện Mercedes-EQ trong danh mục sản phẩm. Một số nhà sản xuất ô tô khác như Nissan cũng thể hiện sự quan tâm, nhưng họ chưa mang lại kết quả cụ thể nào trên thị trường xe điện Việt Nam.
Giải pháp cho việc phủ sóng trạm sạc xe điện
Khi mua và sử dụng xe điện, một trong những mối quan tâm lớn của người tiêu dùng là hệ thống trạm sạc, hay cụ thể hơn, cách họ sẽ sạc xe điện, liệu có thuận tiện và hiệu quả về chi phí không? Hiện tại, VinFast là nhà sản xuất xe điện duy nhất tại Việt Nam. Theo kế hoạch được VinFast công bố, công ty sẽ triển khai hơn 2.000 trạm sạc với hơn 40.000 cổng sạc cho xe máy điện và xe ô tô điện tại các bãi đỗ của các vị trí trung tâm của các tỉnh và thành phố như chung cư, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, siêu thị, bến xe, bãi đỗ công cộng, trường đại học, cao đẳng, khách sạn…
Cụ thể, tại các bãi đỗ, bến xe, các trạm sạc xe điện VinFast thường cung cấp ít nhất 5 bộ sạc xe điện với công suất 30kW, ít nhất 5 trạm sạc xe điện với công suất 11kW. Tại các tòa nhà chung cư và văn phòng, VinFast dự kiến triển khai từ một đến hai cột sạc DC30kW và từ sáu đến bảy cột sạc AC11kW (tổng cộng có thể sạc 9 xe điện cùng lúc). Tại các trung tâm thương mại, dự kiến VinFast sẽ triển khai các trạm sạc hỗn hợp bao gồm: 6 đến 8 cột sạc nhanh cho xe điện với công suất 30kW, 2 đến 4 cột sạc cho xe điện với công suất 11kW.
Các bộ sạc xe điện được triển khai dọc theo các tuyến đường cao tốc và quốc lộ là cột sạc nhanh DC60kW, với 2 cổng sạc có thể phục vụ 2 xe cùng lúc. Tại mỗi trạm sạc tại các điểm dừng nghỉ và trạm xăng, VinFast dự kiến triển khai 10 cột sạc DC60kW.
Cũng trong tháng 12, Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh và Vingroup đã chính thức khởi công nhà máy pin VinES tại khu kinh tế Vũng Áng (tỉnh Hà Tĩnh). Nhà máy có quy mô giai đoạn 1 là 8 hecta và tổng mức đầu tư là 4.000 tỷ VND. Đây là một hoạt động quan trọng trong chiến lược sản xuất pin tự chủ của VinFast, đảm bảo nguồn cung đa dạng, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cho từng loại xe điện của nhà sản xuất ô tô Việt Nam.
Tại một sự kiện về “Cơ sở hạ tầng cho xe điện tại Việt Nam” vào tháng 9 năm 2021, ông Võ Quang Lâm – Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết việc xây dựng các trạm sạc sẽ gây ảnh hưởng nhất định đến hệ thống điện Việt Nam, như tăng tải, ảnh hưởng đến hoạt động của lưới điện, và quá tải lưới điện khu vực nếu không có các giải pháp ứng phó kịp thời.
Theo ông Võ Quang Lâm, Phó Tổng Giám đốc EVN, hiện tại, có hai hướng chính của các giải pháp công nghệ để khắc phục ảnh hưởng của xe điện đang được nghiên cứu và chỉ đạo bởi các quốc gia. Đó là sạc thông minh cho phép chuyển thời gian sạc sang thời điểm tải thấp, với mức giá sạc rẻ hơn. Thứ hai là giải pháp Vehicle to Grid (V2G), đặc biệt, với dung lượng lớn, các pin của xe điện có thể đảo ngược công suất và hỗ trợ lưới điện khi cần thiết.
Thực tế, các trạm sạc xe điện không chỉ là nỗi đau đầu cho Việt Nam mà còn cho hầu hết các quốc gia trên thế giới khi bước vào kỷ nguyên xe điện.
Hy vọng về một loạt chính sách ưu đãi cho xe điện
Trong năm 2021, một loạt các đề xuất chính sách đã được đưa ra nhằm tạo điều kiện cho việc xây dựng và phát triển ngành công nghiệp xe điện tại Việt Nam.
Vào giữa tháng 5 năm 2021, Vingroup đã đề xuất một chính sách ưu đãi thí điểm nhằm khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất và kích thích người tiêu dùng sử dụng xe điện thân thiện với môi trường. Đề xuất tập trung vào các chính sách ưu đãi về thuế xe điện như thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí đăng ký cho xe điện trong 5 năm tới. Vào thời điểm đó, Bộ Công Thương đã khẳng định rằng việc áp dụng thí điểm chính sách ưu đãi không thu thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí đăng ký trong 5 năm như đề xuất của Vingroup là “đáng kể”.
Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cũng đã đề xuất Chính phủ về ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí đăng ký cho xe điện; hỗ trợ khách hàng mua xe điện và hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất xe điện, đặc biệt trong giai đoạn từ 2021 đến 2030.
Tại cuộc họp diễn ra vào ngày 8 tháng 12 năm 2021, Chính phủ đã trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội một đề xuất giảm thuế tiêu thụ đặc biệt. Theo đó, Chính phủ đề xuất giảm tỷ lệ thuế tiêu thụ đặc biệt từ 5-12% cho xe điện pin trong 5 năm đầu tiên sau khi Luật sửa đổi có hiệu lực, từ năm thứ 6 trở đi, tỷ lệ thuế sẽ tăng cho cả xe nhập khẩu và sản xuất trong nước. Cụ thể, đối với xe điện có 9 chỗ ngồi trở xuống, tỷ lệ thuế tiêu thụ đặc biệt hiện tại là 15% và được đề xuất giảm xuống 3% trong 5 năm đầu tiên, tăng lên 10% từ năm thứ 6. Trong khi đó, xe điện từ 10-16 chỗ, ưu đãi thuế đề xuất chỉ là 2% và lên đến 5% từ năm thứ 6, từ tỷ lệ thuế hiện tại là 10%.
Các đề xuất trên đều nhằm khuyến khích đầu tư vào sản xuất và phát triển xe chạy bằng pin, góp phần giảm ô nhiễm môi trường. Giá xe điện vẫn cao hơn giá xe chạy bằng xăng và dầu diesel, nhưng giá dự kiến sẽ giảm nhờ sự tiến bộ của công nghệ và pin xe điện. Các chuyên gia dự đoán rằng thị trường xe điện tại Việt Nam sẽ phát triển mạnh mẽ hơn nếu có các chính sách ưu đãi phù hợp.
Có thể thấy rằng trong năm 2021, ngành công nghiệp xe điện tại Việt Nam đã có những dấu ấn phát triển mạnh mẽ nhất định, nhưng để thị trường phát triển hơn nữa, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết, từ sự đa dạng lựa chọn cho các mẫu xe điện cho người tiêu dùng, đến việc xây dựng hệ thống trạm sạc hợp lý và các quyết định khuyến khích và phát triển ngành…
Nguồn : VnEconomy
