Vào ngày 21 tháng 9 năm 2024, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã ký Quyết định số 1018, đưa ra một chiến lược đầy tham vọng để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn của đất nước. Kế hoạch này nhằm định vị Việt Nam như một người chơi quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu vào năm 2030, với khát vọng trở thành một quốc gia dẫn đầu thế giới vào năm 2050.
Trọng tâm của sáng kiến này là một công thức độc đáo:
C = SET + 1
- C: Vi mạch bán dẫn
- S: Phát triển vi mạch chuyên biệt
- E: Ngành công nghiệp điện tử
- T: Nguồn nhân lực công nghệ
- +1: Việt Nam như một điểm đến an toàn và đáng tin cậy cho chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu
Công thức này tóm gọn cách tiếp cận toàn diện của Việt Nam để đạt được tăng trưởng bền vững trong lĩnh vực bán dẫn.
Phát triển Ngành Công nghiệp Bán dẫn theo Lộ trình 3 Giai đoạn
Chiến lược phác thảo một lộ trình giai đoạn, mỗi giai đoạn xây dựng dựa trên giai đoạn trước để đảm bảo tiến bộ ổn định.
Giai đoạn 1 (2024–2030): Thiết lập Nền tảng
Trong giai đoạn đầu tiên, Việt Nam nhằm tận dụng lợi thế địa chính trị và nguồn nhân lực của mình. Quốc gia sẽ chọn lọc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) để hình thành các năng lực cơ bản trong chuỗi cung ứng bán dẫn, bao gồm nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm tra.
Các mục tiêu chính bao gồm:
- Thiết lập 100 doanh nghiệp thiết kế
- Xây dựng một cơ sở sản xuất vi mạch bán dẫn quy mô nhỏ
- Phát triển 10 nhà máy đóng gói và kiểm tra bán dẫn
Đến năm 2030, doanh thu từ ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam dự kiến sẽ vượt quá 25 tỷ USD mỗi năm, với giá trị gia tăng đạt 10–15%. Ngành công nghiệp điện tử dự kiến sẽ đạt doanh thu trên 225 tỷ USD mỗi năm. Nguồn nhân lực cũng sẽ mở rộng lên trên 50.000 kỹ sư và chuyên gia có tay nghề.
Giai đoạn 2 (2030–2040): Một Trung tâm Bán dẫn Toàn cầu
Giai đoạn thứ hai tập trung vào việc nâng cao Việt Nam trở thành một trong những trung tâm sản xuất bán dẫn và điện tử toàn cầu. Điều này bao gồm việc thúc đẩy tự chủ trong khi duy trì quan hệ đối tác với các nhà đầu tư nước ngoài.
Các mục tiêu cho giai đoạn này là:
- Tăng số lượng doanh nghiệp thiết kế lên 200
- Xây dựng hai nhà máy sản xuất vi mạch
- Mở rộng lên 15 nhà máy đóng gói và kiểm tra
Đến năm 2040, doanh thu hàng năm từ bán dẫn dự báo sẽ vượt quá 50 tỷ USD, và lực lượng lao động dự kiến sẽ vượt qua 100.000 kỹ sư đủ tiêu chuẩn.
Giai đoạn 3 (2040–2050): Một Nhà Lãnh đạo Toàn cầu
Đến năm 2050, Việt Nam khao khát trở thành một quốc gia dẫn đầu thế giới trong ngành công nghiệp bán dẫn và điện tử, với sự thành thạo trong nghiên cứu và phát triển.
Các mục tiêu cho giai đoạn này bao gồm:
- Thiết lập 300 doanh nghiệp thiết kế
- Xây dựng ba nhà máy sản xuất bán dẫn
- Vận hành 20 nhà máy đóng gói và kiểm tra
Doanh thu từ ngành công nghiệp bán dẫn dự kiến sẽ vượt quá 100 tỷ USD mỗi năm, với giá trị gia tăng đạt 20–25%. Lực lượng lao động sẽ tiếp tục phát triển, đảm bảo khả năng của Việt Nam trong việc dẫn đầu trong các phân khúc chuỗi sản xuất cụ thể.
Năm Nhiệm vụ Phát triển Ngành Công nghiệp Bán dẫn
Quyết định số 1018 phác thảo năm nhiệm vụ chính nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam. Những nhiệm vụ này cung cấp một khuôn khổ toàn diện để xây dựng một lĩnh vực mạnh mẽ, cạnh tranh và bền vững.
1. Phát triển Vi mạch Chuyên biệt
Chiến lược nhấn mạnh nghiên cứu và phát triển các công nghệ cốt lõi để tạo ra các sản phẩm vi mạch chuyên biệt thế hệ tiếp theo, chẳng hạn như vi mạch AI và vi mạch IoT. Điều này sẽ được thực hiện thông qua các khoản đầu tư vào các trung tâm nghiên cứu công nghệ bán dẫn cốt lõi. Các trung tâm này sẽ tập trung vào các lĩnh vực có đột phá công nghệ đáng kể, đảm bảo Việt Nam luôn đi đầu trong các tiến bộ bán dẫn toàn cầu.
Các nỗ lực cũng sẽ bao gồm phát triển một hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn trong nước. Điều này liên quan đến việc tạo ra các kết nối mạnh mẽ giữa hệ sinh thái của Việt Nam và các đối tác chiến lược của mình trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Ngoài ra, các cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và tài chính nhà nước đặc biệt sẽ được phân bổ để xây dựng một nhà máy sản xuất vi mạch bán dẫn quy mô nhỏ, công nghệ cao. Cơ sở này sẽ phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu, thiết kế và sản xuất, từ đó thúc đẩy khả năng phát triển vi mạch của Việt Nam.
2. Phát triển Ngành Công nghiệp Điện tử
Việt Nam sẽ phân bổ nguồn lực cho nghiên cứu và phát triển thiết bị điện tử, tập trung vào các thiết bị thế hệ mới tích hợp vi mạch chuyên biệt và công nghệ AI. Một chính sách ưu tiên sẽ chỉ đạo việc sử dụng ngân sách nhà nước để mua sắm thiết bị điện tử trong nước, từ đó thúc đẩy sự phát triển của thị trường điện tử Việt Nam.
Chính phủ sẽ hỗ trợ và khuyến khích các tập đoàn và doanh nghiệp lớn trong nước sản xuất thiết bị điện tử thế hệ tiếp theo. Mục tiêu là biến những thực thể này thành các doanh nghiệp đa quốc gia có khả năng nâng cao tính cạnh tranh toàn cầu. Hơn nữa, Việt Nam sẽ phát triển một hệ sinh thái hỗ trợ cho các ngành công nghiệp bằng cách thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển các liên doanh và quan hệ đối tác với các doanh nghiệp nước ngoài. Những hợp tác này sẽ phục vụ cho việc sản xuất thiết bị điện tử dân dụng và chuyên biệt thế hệ mới.
3. Phát triển Nguồn Nhân lực
Phát triển nguồn nhân lực là một yếu tố then chốt trong chiến lược bán dẫn của Việt Nam. Chính phủ sẽ tập trung vào việc đào tạo lại, đào tạo nâng cao và các chương trình đào tạo chuyển tiếp cho nguồn nhân lực hiện có, đặc biệt là các kỹ sư trong lĩnh vực điện tử, viễn thông, CNTT và công nghệ số. Nguồn nhân lực dồi dào có khả năng STEM tại Việt Nam sẽ được khai thác thông qua kế hoạch dài hạn, dựa trên thị trường.
Hỗ trợ tài chính sẽ được cung cấp cho các hoạt động đào tạo, phát triển chương trình giảng dạy và các chương trình nghiên cứu cấp đại học. Các khoản đầu tư cũng sẽ được thực hiện vào thiết bị hiện đại cho các cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu, cũng như việc thành lập các trung tâm dữ liệu và hệ thống siêu máy tính để hỗ trợ các sáng kiến này.
Thêm vào đó, chính phủ sẽ thực hiện các chính sách đột phá để thu hút và nuôi dưỡng tài năng và chuyên gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực bán dẫn và điện tử, cả trong nước và quốc tế. Các thỏa thuận hợp tác sẽ được theo đuổi với các quốc gia đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn, và các cam kết sẽ được ký kết giữa các cơ sở đào tạo và các doanh nghiệp trong và ngoài nước để giải quyết hiệu quả nhu cầu lao động.
4. Thu hút Đầu tư vào Ngành Bán dẫn
Việt Nam sẽ xây dựng các cơ chế ưu đãi hấp dẫn nhất để chọn lọc thu hút các dự án đầu tư nước ngoài có nội dung công nghệ cao trong ngành công nghiệp bán dẫn và điện tử. Điều này bao gồm hỗ trợ từ ngân sách trung ương và địa phương và việc thành lập Quỹ Hỗ trợ Đầu tư để giảm thiểu tác động của các quy định về thuế thu nhập tối thiểu toàn cầu.
Ưu tiên sẽ được dành cho các doanh nghiệp nước ngoài tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, những doanh nghiệp sử dụng các ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam, và những doanh nghiệp tham gia vào các liên doanh hoặc quan hệ đối tác với các công ty trong nước. Để tạo điều kiện cho hoạt động, Việt Nam sẽ thực hiện cơ chế làn xanh và các quy trình đơn giản hóa khác cho các doanh nghiệp nhập khẩu và xuất khẩu hàng hóa, nguyên liệu, vật tư và linh kiện liên quan đến bán dẫn.
Phát triển cơ sở hạ tầng cũng sẽ đóng vai trò quan trọng. Các khoản đầu tư sẽ được thực hiện vào cơ sở hạ tầng số, hệ thống điện và cấp nước để đáp ứng nhu cầu của các nhà máy sản xuất bán dẫn và điện tử tại các khu vực được chỉ định. Các cơ chế hỗ trợ giá điện và nước sẽ được giới thiệu để đảm bảo hiệu quả hoạt động cho các cơ sở này.
5. Tăng cường Hệ sinh thái
Phát triển một hệ sinh thái nội địa toàn diện là điều cần thiết cho sự tăng trưởng của ngành công nghiệp bán dẫn. Điều này bao gồm việc cải thiện kết nối giữa hệ sinh thái của Việt Nam và các đối tác chiến lược toàn cầu. Các chính sách và sáng kiến sẽ được thực hiện để đảm bảo hệ sinh thái hỗ trợ toàn bộ chuỗi sản xuất, từ khai thác tài nguyên đến giao hàng sản phẩm.
Việt Nam cũng sẽ thiết lập các cơ chế để đảm bảo tính bền vững trong ngành công nghiệp bán dẫn. Điều này bao gồm việc phát triển các quy định về xử lý, tái sử dụng và tiêu hủy chất thải độc hại phát sinh trong quá trình sản xuất bán dẫn và điện tử. Các biện pháp sẽ được thực hiện để nâng cao năng lực xử lý môi trường, đảm bảo khai thác tài nguyên được cân bằng với an toàn và bền vững môi trường.
Hỗ trợ Tổ chức và Bền vững Môi trường
Để giám sát chiến lược đầy tham vọng này, một Ủy ban Chỉ đạo Quốc gia về Phát triển Bán dẫn, do Thủ tướng làm Chủ tịch, sẽ được thành lập. Ủy ban này sẽ cung cấp hướng dẫn và phối hợp cấp cao cho tất cả các sáng kiến.
Một Nhóm Tư vấn Chuyên gia cũng sẽ được thành lập, bao gồm các chuyên gia độc lập có chuyên môn sâu về bán dẫn và điện tử. Nhóm này sẽ phục vụ như một cơ quan tư vấn chiến lược, cung cấp phân tích và khuyến nghị sâu sắc để hỗ trợ Ủy ban Chỉ đạo và Thủ tướng trong việc hướng dẫn sự phát triển của ngành.
Bền vững môi trường là một ưu tiên trong chiến lược. Việt Nam sẽ thực hiện các quy định nghiêm ngặt để quản lý chất thải độc hại phát sinh trong quá trình sản xuất bán dẫn, tập trung vào các quy trình xử lý, tái sử dụng và tiêu hủy. Các khoản đầu tư cũng sẽ được thực hiện để cải thiện năng lực xử lý môi trường, đảm bảo ngành công nghiệp bán dẫn phát triển bền vững trong khi giảm thiểu tác động sinh thái của nó.
Kết luận
Chiến lược phát triển bán dẫn của Việt Nam đánh dấu một chương chuyển mình trong sự phát triển công nghiệp của đất nước. Với cách tiếp cận theo từng giai đoạn, tập trung vào phát triển tài năng và cam kết về tính bền vững, Việt Nam đang định vị mình như một người chơi quan trọng trong bối cảnh bán dẫn toàn cầu.
Kế hoạch đầy tham vọng này không chỉ hứa hẹn sự tăng trưởng kinh tế mà còn củng cố danh tiếng của Việt Nam như một đối tác đáng tin cậy và đổi mới trong lĩnh vực công nghệ quốc tế.
