Khi công ty nước ngoài đã hoàn tất tất cả các thủ tục pháp lý để hoàn thành việc thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam, nhưng vẫn phải đối mặt với rào cản tiếp theo là tuyển dụng nhân viên và nghĩa vụ về tiền lương. Cả hai quy trình này đều có thể gây nhầm lẫn, tuy nhiên, kiến thức về quy định nhân sự tại Việt Nam cũng rất quan trọng. Do đó, bài viết này cung cấp thông tin về sự tuân thủ nhân sự tại đất nước này, đặc biệt là cho các nhà đầu tư nước ngoài. Hãy đọc đến cuối!
ĐỌC THÊM: Dịch vụ tư vấn nhân sự Viettonkin giúp bạn với sự tuân thủ nhân sự tại Việt Nam
Các Xu Hướng Tuân Thủ Quy Định Về Lao Động Tại Việt Nam
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các doanh nghiệp trong và ngoài nước nhờ nền kinh tế tăng trưởng ổn định, tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng và lực lượng lao động trẻ, năng động. Đáng chú ý, mỗi năm thị trường lao động Việt Nam đón thêm hơn một triệu lao động mới, tạo nguồn nhân lực dồi dào cho hoạt động đầu tư và kinh doanh.
Song song với những lợi thế đó, các doanh nghiệp cũng cần đặc biệt quan tâm đến việc quản trị nguồn nhân lực và tuân thủ các quy định của pháp luật lao động tại Việt Nam. Hiện nay, những lĩnh vực có nhu cầu tuyển dụng cao nhất bao gồm bán hàng, công nghệ thông tin, phần mềm và tiếp thị. Mặc dù chi phí lao động của Việt Nam vẫn ở mức cạnh tranh so với nhiều quốc gia trong khu vực, tiền lương đang có xu hướng tăng đều qua từng năm. Trong 5 năm gần đây, tốc độ tăng lương diễn ra nhanh hơn tốc độ cải thiện năng suất lao động. Ngoài chi phí tiền lương, doanh nghiệp cũng cần tính đến các nghĩa vụ tài chính liên quan đến người lao động như bảo hiểm xã hội và thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
Tuy nhiên, việc tuyển dụng nhân sự có trình độ chuyên môn cao vẫn là một trong những thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Trong bối cảnh thị trường lao động đang phát triển và chuyển dịch nhanh chóng, nhiều ngành như công nghệ thông tin và ngân hàng vẫn rơi vào tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao.
Để giải quyết vấn đề này, nhiều doanh nghiệp quốc tế đã phối hợp với Chính phủ Việt Nam triển khai các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Chẳng hạn, ANZ đã thực hiện nhiều sáng kiến nhằm thu hút người Việt Nam đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài trở về, qua đó bổ sung lực lượng lao động có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm quốc tế.
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, thị trường lao động Việt Nam cũng trở nên cạnh tranh hơn, khiến việc tuyển dụng và giữ chân nhân tài ngày càng khó khăn. Tỷ lệ nghỉ việc tại nhiều doanh nghiệp có xu hướng gia tăng khi người lao động sẵn sàng chuyển việc để tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Trên thực tế, không hiếm ứng viên đã làm việc tại nhiều doanh nghiệp khác nhau chỉ trong một khoảng thời gian ngắn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ xây dựng chính sách nhân sự phù hợp mà còn phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật lao động để nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút và duy trì nguồn nhân lực.
Quản Lý Lao Động Và Tuân Thủ Pháp Luật Tại Việt Nam
Trong những năm gần đây, số lượng lao động nước ngoài đến Việt Nam đã tăng lên hơn 77.000. Phần lớn những người lao động này là nhân viên của các nhà thầu nước ngoài, làm việc cho hoặc thành lập các dự án FDI. Có những điều liên quan đến tuyển dụng và lực lượng lao động tiền lương hoặc tất cả về sự tuân thủ nhân sự mà bạn cần hiểu.
1. Hợp Đồng Lao Động
Doanh nghiệp có pháp nhân tại Việt Nam là điều kiện cần để tuyển dụng lao động nước ngoài làm việc ở các vị trí quản lý, điều hành, chuyên gia hoặc lao động kỹ thuật trong trường hợp nguồn nhân lực trong nước chưa đáp ứng được yêu cầu về sản xuất hoặc kinh doanh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, khác với quy định tại một số quốc gia châu Á, văn phòng đại diện tại Việt Nam vẫn được phép tuyển dụng nhân viên trực tiếp trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật.
Trước khi tuyển dụng lao động nước ngoài, doanh nghiệp phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài đối với từng vị trí công việc. Thời gian xử lý hồ sơ thường kéo dài khoảng 30–40 ngày kể từ ngày nộp và do Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, phê duyệt. Sau khi được chấp thuận, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục xin giấy phép lao động; hồ sơ phải được nộp chậm nhất 15 ngày làm việc trước ngày người lao động nước ngoài dự kiến bắt đầu làm việc tại Việt Nam.
2. Các Quyền Lợi Lao Động Tối Thiểu Theo Quy Định
Dưới đây là những quyền lợi cơ bản mà người lao động được hưởng theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Giờ Làm Việc
Theo quy định chung, thời giờ làm việc không được vượt quá 8 giờ mỗi ngày và 48 giờ mỗi tuần. Đối với người lao động làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại hoặc nguy hiểm, thời gian làm việc tối đa là 6 giờ mỗi ngày. Người lao động được nghỉ giữa giờ ít nhất 1 giờ trong ngày làm việc và có thể làm ca đêm trong khoảng thời gian từ 22:00 đến 06:00.
Thời Gian Thử Việc
Người lao động ký hợp đồng lao động xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn có thể phải trải qua thời gian thử việc trước khi được tuyển dụng chính thức. Thời gian thử việc phụ thuộc vào tính chất công việc và trình độ chuyên môn của vị trí tuyển dụng. Đối với các vị trí yêu cầu trình độ trung cấp, thời gian thử việc tối đa là 30 ngày; đối với các vị trí đòi hỏi trình độ chuyên môn hoặc kỹ thuật cao, thời gian thử việc có thể kéo dài đến 60 ngày. Trong khi đó, người lao động làm việc theo hợp đồng mùa vụ có thời hạn dưới 1 năm không áp dụng chế độ thử việc.
Nghỉ Phép Hằng Năm
Người lao động làm việc đủ 12 tháng cho cùng một người sử dụng lao động được hưởng chế độ nghỉ phép năm có hưởng lương. Số ngày nghỉ tối thiểu là 12 ngày đối với điều kiện làm việc bình thường, 14 ngày đối với công việc nặng nhọc, độc hại hoặc nguy hiểm và 16 ngày đối với công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại hoặc nguy hiểm. Ngoài ra, cứ sau mỗi 5 năm làm việc liên tục, người lao động được cộng thêm 1 ngày nghỉ hằng năm.
Chế Độ Thai Sản
Lao động nữ được hưởng chế độ nghỉ thai sản có hưởng lương từ 4 đến 6 tháng, đồng thời được nghỉ để khám thai 5 lần trong suốt thai kỳ, mỗi lần từ 1 đến 2 ngày tùy theo từng trường hợp cụ thể. Trường hợp sinh đôi hoặc sinh nhiều con, người lao động được nghỉ thêm 1 tháng đối với mỗi con từ con thứ hai trở đi. Chế độ thai sản được chi trả cho người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi nghỉ sinh.
Nghỉ Ốm
Người lao động được hưởng chế độ nghỉ ốm với số ngày tối đa phụ thuộc vào thời gian tham gia bảo hiểm xã hội. Cụ thể, người lao động được nghỉ tối đa 30 ngày mỗi năm nếu đã đóng bảo hiểm xã hội dưới 15 năm; 40 ngày mỗi năm nếu đã đóng từ đủ 15 đến dưới 30 năm; và 60 ngày mỗi năm nếu đã đóng từ 30 năm trở lên. Quy định này áp dụng đối với người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường.
Làm Thêm Giờ
Theo quy định, người lao động được làm thêm tối đa 4 giờ mỗi ngày, 40 giờ mỗi tháng và từ 200 đến 300 giờ mỗi năm, tùy theo tính chất công việc và ngành nghề. Tiền lương làm thêm giờ được tính theo mức cao hơn so với tiền lương làm việc bình thường, bao gồm: ít nhất 150% vào ngày làm việc bình thường, 180% khi làm thêm vào ban đêm, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần và 300% vào các ngày lễ, Tết theo quy định.
3. Mức Lương Tối Thiểu
Mức lương của người lao động phụ thuộc vào vị trí công việc, trình độ chuyên môn, kỹ năng và kinh nghiệm. Tại Việt Nam hiện nay có hai loại mức lương tối thiểu. Thứ nhất là mức lương cơ sở (hiện là 2.340.000 đồng/tháng), được sử dụng làm căn cứ tính một số chế độ, chính sách và mức đóng bảo hiểm xã hội trong khu vực áp dụng. Thứ hai là mức lương tối thiểu vùng, áp dụng đối với người lao động làm việc tại các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước và được Chính phủ quy định theo 4 vùng kinh tế.
Việc tuân thủ các quy định về lao động là yêu cầu quan trọng đối với mọi doanh nghiệp khi bắt đầu tuyển dụng nhân sự tại Việt Nam. Doanh nghiệp cần hoàn tất đầy đủ các thủ tục pháp lý trong quá trình thành lập và vận hành trước khi tuyển dụng người lao động. Đồng thời, việc nắm vững các quy định về hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc và chế độ phúc lợi không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn góp phần thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng môi trường làm việc bền vững.
