Chờ thẩm định vốn
Theo tin từ Báo Đầu tư, tuần trước Bộ Giao thông Vận tải đã ban hành Công văn số 27/BGTVT-KHDT gửi Bộ Tài chính liên quan đến quy trình thẩm định việc sử dụng vốn còn lại của Hiệp định vay ADB lần thứ 2 (3391-VIE), Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành.
Trong đó, Bộ Giao thông Vận tải đề nghị Bộ Tài chính chủ trì và sớm hoàn tất thủ tục thẩm định việc sử dụng vốn còn lại của hiệp định vay Ngân hàng Phát triển châu Á – lần thứ 2 ADB (3391-VIE) cho các hạng mục thiếu vốn của Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành làm cơ sở trình Thủ tướng Chính phủ quyết định.
Đây là một trong những yếu tố quyết định ảnh hưởng đến việc hoàn thành và đưa Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành vào hoạt động vào ngày 31 tháng 12 năm 2023, ông Lê Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải cho biết.
Việc sử dụng vốn còn lại sau đấu thầu trong Hiệp định l3391- VIE trị giá khoảng 74 triệu USD để hoàn thành Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành đã được Bộ Giao thông Vận tải đề xuất lên các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt từ tháng 8 năm 2020. Đặc biệt, Bộ Giao thông Vận tải đã yêu cầu Văn phòng Chính phủ tổng hợp và trình kế hoạch lên Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sớm việc sử dụng vốn từ hiệp định vay ADB lần thứ 2 (3391-VIE) để hoàn thành các công trình chưa hoàn thành của Hiệp định vay ADB lần thứ nhất (2730-VIE).
Bộ Giao thông Vận tải cũng mong muốn Chính phủ cho phép việc sử dụng vốn còn lại từ hiệp định vay ADB để thực hiện các hạng mục trạm thu phí, tòa nhà trung tâm giám sát, văn phòng điều hành trạm thu phí vì không được phép sử dụng vốn vay từ Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA).
Được biết, tổng giá trị ước tính của các hạng mục trên khoảng 74 triệu USD, trong đó vốn dự kiến sẽ được chi cho các gói thầu xây dựng và lắp đặt, tư vấn chưa hoàn thành trong thời gian hiệu lực của Hiệp định vay ADB lần thứ nhất (2730-VIE) khoảng 67,42 triệu USD và các hạng mục xây dựng trạm thu phí, tòa nhà trung tâm giám sát, văn phòng điều hành trạm thu phí… phục vụ thu phí hoàn vốn cho dự án với giá trị khoảng 6,6 triệu USD.
Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành, do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư, được khởi công vào tháng 7 năm 2014, các công trình phải hoàn thành vào năm 2018 theo kế hoạch. Dự án được chia thành 3 đoạn, trong đó đoạn giữa (chủ yếu là cầu lớn qua sông) và các đoạn phía tây và phía đông.
Theo VEC, đoạn đầu tiên (phía tây) dài 21,1 km, bao gồm 5 gói thầu A1, A2-1, A2-2, A3 và A4 trong đó vốn vay ADB đã được sử dụng thông qua Hiệp định vay lần thứ nhất số 2730-VIE trị giá khoảng 350 triệu USD. Do hiệp định vay này đã hết hạn sau ngày 30 tháng 6 năm 2019, các gói thầu đã bị dừng lại từ tháng 7 năm 2019 khi khối lượng xây dựng đạt 87,2%, 50,62% của các hiệp định vay đã được giải ngân.
Đoạn thứ 02 (giữa) dài 10,7 km, chủ yếu là các cầu vượt sông lớn, có độ phức tạp kỹ thuật rất cao, bao gồm 3 gói thầu J1, J2 và J3, trong đó vốn ODA của JICA đã được sử dụng. Các gói thầu đã bị dừng lại từ năm 2019 do thiếu vốn, khối lượng xây dựng đạt 84,6%.
Đoạn 3 (Đông) dài 25,3 km, bao gồm 3 gói thầu A5, A6 và A7, trong đó vốn vay ADB đã được sử dụng thông qua Hiệp định vay lần thứ 2 số 3391-VIE trị giá khoảng 297 triệu USD, đã được gia hạn đến ngày 31 tháng 12 năm 2023. Đây là 3 gói thầu duy nhất đã được tài trợ cho các nhà thầu thực hiện xây dựng, nhưng tiến độ thực hiện bị chậm lại, khối lượng xây dựng khoảng 50% và đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi dịch Covid-19.
Xét về bản chất, việc sử dụng vốn còn lại sau đấu thầu của Hiệp định vay ADB lần thứ 2 (3391-VIE) để hoàn thành các gói thầu xây dựng và lắp đặt của Hiệp định vay lần thứ nhất số 2730-VIE và các hạng mục xây dựng trạm thu phí, tòa nhà trung tâm giám sát, văn phòng điều hành trạm thu phí, không làm thay đổi tổng mức đầu tư của dự án.
“Ngoài ra, đây cũng là nguồn vốn duy nhất mà nhà đầu tư có thể dựa vào vào thời điểm này để bù đắp cho việc hết hạn của Hiệp định vay ADB lần thứ nhất số (2730-VIE) trong khi dự án vẫn đang trong quá trình thi công”, đại diện VEC báo cáo.
Đ gradually revealing the escape way
Để có đủ cơ sở pháp lý cho Bộ Tài chính tiến hành thẩm định việc sử dụng vốn còn lại của Hiệp định vay ADB lần thứ 2 (3391-VIE), vào ngày 31 tháng 12 năm 2021, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải đã ký Quyết định số 2323/QĐ – BGTVT phê duyệt kế hoạch tài chính để kết hợp dòng tiền cho 5 dự án cao tốc do VEC đầu tư, phục vụ thẩm định việc sử dụng vốn của Hiệp định vay ADB lần thứ 2 (3391-VIE) cho Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành.
Như vậy, 5 dự án cao tốc được quản lý bởi Bộ Giao thông Vận tải, do VEC đầu tư, bao gồm cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình đã đưa vào hoạt động năm 2011, cao tốc Nội Bài – Lào Cai năm 2014, cao tốc Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây năm 2014, cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi năm 2017, Dự án cao tốc Bến Lức – Long Thành đang được triển khai và dự kiến đưa vào hoạt động năm 2024.
Được biết, hiện có 11 chỉ tiêu đầu vào tạm thời do Bộ Giao thông Vận tải xác định để tính toán kế hoạch tài chính của 5 dự án của VEC, bao gồm: tổng chi phí thực hiện; cơ cấu vốn đầu tư; thời gian đưa các công trình vào hoạt động; lưu lượng phương tiện; mức thu phí; tỷ lệ tăng phí; lãi suất trả nợ Libor từ ADB và WB; tỷ giá; tỷ lệ lạm phát; trượt giá xây dựng; chi phí bảo trì, vận hành và khai thác.
Trong số các chi phí đầu vào trên, tổng chi phí thực hiện 5 dự án do VEC đầu tư tạm thời được Bộ Giao thông Vận tải xác định, đã được cập nhật đầy đủ theo giá trị hợp đồng/giá trị thực hiện/giá trị quyết toán cuối cùng của các gói thầu xây dựng, tư vấn và các chi phí khác tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2021 là 104.998 tỷ đồng, trong đó cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình: 8.579 tỷ đồng; cao tốc Nội Bài – Lào Cai: 26.737 tỷ đồng; cao tốc HCMC – Long Thành – Dầu Giây: 18.058 tỷ đồng; cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi: 25.099 tỷ đồng; Dự án Bến Lức – Long Thành (đang thi công): 26.525 tỷ đồng.
Đối với cơ cấu vốn đầu tư, Bộ Giao thông Vận tải tạm thời xác định tỷ lệ vốn nhà nước và vốn huy động của VEC chiếm 23,3% và 76,7% cho dự án cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình; 19,9% và 80,1% cho dự án cao tốc Nội Bài – Lào Cai; 33,9% và 64,1% cho dự án cao tốc Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây; 73,4% và 26,6% cho Dự án cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi; 61,3% và 38,7% cho dự án cao tốc Bến Lức – Long Thành.
Một chỉ tiêu đầu vào quan trọng khác là mức thu phí cho 5 dự án để tính toán cơ sở hoàn vốn áp dụng bởi Bộ Giao thông Vận tải theo Quyết định số 3789/QĐ-BGTVT ngày 23 tháng 11 năm 2016 của Bộ Giao thông Vận tải, trong đó 1.500 đồng/PCU/km cho cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình, 1.250 đồng/PCU/km cho cao tốc Nội Bài – Lào Cai, 2.000 đồng/PCU/km cho cao tốc HCMC – Long Thành – Dầu Giây, 1.500 đồng/PCU/km cho cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi, 2.000 đồng/PCU/km cho cao tốc Bến Lức – Long Thành. Tỷ lệ tăng là 3 năm một lần, mỗi lần tăng 12%.
Với các chỉ tiêu đầu vào đã xác định và dự báo trên, Bộ Giao thông Vận tải xác định rằng dòng tiền sau thuế cho 5 dự án cao tốc do VEC đầu tư sẽ thiếu 518 tỷ đồng vào năm 2022, 167 tỷ đồng vào năm 2023. Tuy nhiên, dòng tiền sau thuế tích lũy hàng năm luôn dương, cụ thể: đến năm 2022 sẽ là 9.631 tỷ đồng; đến năm 2023 sẽ là 9.464 tỷ đồng; đến năm 2025 sẽ là 12.534 tỷ đồng.
“Với kết quả dòng tiền sau thuế trên, VEC đảm bảo việc trả nợ của Hiệp định vay ADB lần thứ 2 (3391-VIE) cho Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành”, ông Lê Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải khẳng định.
Cũng cần nói thêm rằng, áp lực về việc trả nợ cho các nhà thầu, đặc biệt là các nhà thầu Nhật Bản cho Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành đã được giảm bớt sau khi nhà đầu tư được phép tạm thời sử dụng nguồn thu phí, các khoản chưa đến hạn.
Trong một công văn chính thức phát hành vào cuối tháng 11 năm 2021, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp (cơ quan quản lý) đã đồng ý để VEC tạm thời sử dụng nguồn thu phí, khoản chưa đến hạn để trả nợ cho nhà thầu của Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành.
Đề xuất này nhằm sử dụng hiệu quả vốn, đảm bảo mục tiêu dự án, tránh khiếu nại, phát sinh chi phí làm tăng tổng mức đầu tư dự án, gây thiệt hại cho VEC và vốn ngân sách nhà nước cho VEC, ảnh hưởng đến uy tín của Chính phủ Việt Nam đối với các nhà tài trợ.
Do các vấn đề về cơ chế, VEC không có vốn để thanh toán cho khối lượng đã hoàn thành tại Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành. Từ giữa năm 2020 đến nay, các nhà thầu Nhật Bản đã yêu cầu VEC thanh toán cho khối lượng đã hoàn thành và phát sinh chi phí tính đến tháng 4 năm 2021, khoảng 33 triệu USD.
“Đây là số tiền tối thiểu cần thiết để tài trợ ngay lập tức cho việc thanh toán khối lượng đã hoàn thành của các nhà thầu Nhật Bản và khởi động lại việc thi công dự án. VEC sẽ tiếp tục làm việc với các nhà thầu J1 và J3, JICA để thảo luận và thương lượng trong việc yêu cầu nhà thầu J3 tiếp tục thực hiện công việc theo hợp đồng đã ký”, lãnh đạo VEC báo cáo.
Theo kế hoạch tài chính, VEC đang trình lên cơ quan có thẩm quyền, dòng tiền thu phí tích lũy của VEC trong năm 2021 khoảng 7.504 tỷ đồng (sau khi đã thanh toán hết các khoản nợ đến hạn) và dòng tiền tích lũy của VEC trong năm 2022 là 6.546 tỷ đồng.
Trong trường hợp VEC tạm thời sử dụng số tiền nhàn rỗi chưa đến hạn để trả nợ với số tiền khoảng 429 tỷ đồng nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc cấp vốn cho Dự án Xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành, sẽ không ảnh hưởng đến việc trả nợ hiện tại của VEC.
Nguồn : Baodautu
