Vào năm 2021, Việt Nam đã thành công trong việc quản lý sự gia tăng tỷ lệ lạm phát, điều này đã thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng đáng kể so với các năm trước đó trong bối cảnh Covid-19. Năm nay, khi Covid-19 vẫn chưa được kiểm soát ở nhiều nơi trên thế giới, cùng với sự leo thang căng thẳng giữa cuộc xung đột Nga-Ukraine, tỷ lệ lạm phát dự kiến sẽ tăng vọt. Hiện tại, tỷ lệ lạm phát cao ở nhiều quốc gia đã báo hiệu một triển vọng u ám cho nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam sẽ trải qua một tỷ lệ lạm phát gia tăng. Điều này đã tạo ra áp lực lớn đối với nền kinh tế Việt Nam.
Bức tranh tích cực trong tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2022
Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong quý đầu năm 2022 có vẻ sáng sủa. GDP đã ghi nhận mức tăng 5,03% trong 3 tháng đầu năm nay, cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm ngoái.
Xét về đầu tư, tổng vốn đầu tư trong quý đầu năm 2022 đã tăng 8,9%, trong đó đầu tư vào các lĩnh vực nhà nước và ngoài nhà nước tăng hơn 9%. Con số này phản ánh một hiệu suất kinh tế vĩ mô lành mạnh và ổn định. Thêm vào đó, vốn FDI thực hiện trong 4 tháng đầu năm dự kiến sẽ đạt hơn 5,92 tỷ USD, đứng ở mức cao nhất trong 5 năm qua. Do đó, số lượng FDI gia tăng vào Việt Nam đã xác nhận niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài vào đất nước này.
Trong khi đó, thương mại quốc tế đã cho thấy một tương lai đầy hứa hẹn. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong những tháng đầu năm nay đã đạt 242,19 tỷ USD, trong đó có 22 sản phẩm đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD. Cán cân thương mại hàng hóa ước tính có thặng dư thương mại 2,53 tỷ USD.
Các thách thức tiềm tàng đối với nền kinh tế Việt Nam trong những tháng đầu năm 2022
Dưới bối cảnh bình thường mới, nền kinh tế thế giới đang phục hồi. Nhu cầu về nguyên liệu thô, nhiên liệu và vật liệu sản xuất đang bùng nổ. Tuy nhiên, sự gián đoạn của chuỗi cung ứng toàn cầu do Covid-19 đã bị làm trầm trọng thêm bởi cuộc khủng hoảng Nga-Ukraine, khiến tỷ lệ lạm phát gia tăng ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Tại Việt Nam, lạm phát vẫn đang được quản lý tốt. Tỷ lệ tăng CPI trung bình trong 4 tháng đầu năm 2022 là 2,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Tương tự, giá xăng đã tăng 48,84% so với năm 2021, trong khi giá gas trong nước dao động theo giá xăng dầu và gas thế giới, trung bình tăng 24,6% trong mỗi 4 tháng. Ngược lại, giá thực phẩm trung bình trong đầu năm 2022 đã giảm 0,94% do Việt Nam chủ động trong việc cung cấp thực phẩm, đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng.
Trái ngược với xu hướng lạm phát cao của nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới, Việt Nam đã kiểm soát thành công lạm phát trong quý đầu năm nay. Nguyên nhân nằm ở những chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ. Cụ thể, các bộ, ngành và địa phương đã đồng bộ các giải pháp ổn định giá cả, từ đó hạn chế những tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế – xã hội.
Thêm vào đó, Chính phủ đã ban hành các chính sách hỗ trợ kịp thời, giảm áp lực đáng kể lên mức giá. Đặc biệt, giảm VAT từ 10% xuống 8% đối với một số nhóm hàng hóa và dịch vụ từ ngày 1 tháng 2 năm 2022., giảm 37 loại phí và lệ phí trong 6 tháng đầu năm 2022, hoặc giảm 50% thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu từ ngày 1 tháng 4 năm 2022.
Áp lực của tỷ lệ lạm phát cao đối với nền kinh tế Việt Nam trong năm 2022
Dù lạm phát đang được kiểm soát, áp lực của tỷ lệ lạm phát tăng vọt vẫn hiện hữu trong năm 2022 và 2023. Các chuyên gia kinh tế đã chỉ trích hiện tượng đẩy chi phí là nguyên nhân gây áp lực lên nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới. Hơn nữa, ông Nguyễn Bích Lâm – nguyên Giám đốc Tổng cục Thống kê – cũng đã xác định 3 lý do chính gây áp lực lên lạm phát.
Gián đoạn chuỗi cung ứng
Đầu tiên, lạm phát chuỗi cung ứng là yếu tố chính tạo ra áp lực lớn nhất lên lạm phát Việt Nam. Với sự mở cửa lớn, sản xuất tại Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu, chiếm 37% tổng chi phí nguyên liệu của toàn bộ nền kinh tế. Con số này lên tới 50,98% trong ngành chế biến và sản xuất.
Hơn nữa, sự gián đoạn của chuỗi cung ứng toàn cầu do Covid-19 và cuộc xung đột Nga-Ukraine, cùng với các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây đối với Nga đã tạo ra những rủi ro rõ ràng và nghiêm trọng nhất đối với nhiều quốc gia. Ngoài ra, Trung Quốc đang áp dụng chính sách không Covid, làm gián đoạn thêm các hoạt động thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc. Kết quả là, tình hình đã gây ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng trong nguồn cung toàn cầu, là nguyên nhân gây tăng giá hàng hóa trên thế giới. Do đó, Việt Nam sẽ phải chịu đựng một lạm phát cảm nhận trong tương lai gần, từ đó làm xấu đi tăng trưởng kinh tế.
Tăng giá gas và dầu thế giới
Thứ hai, đại dịch Covid-19 và cuộc xung đột Nga-Ukraine đã đẩy giá gas và dầu lên cao. Trong 4 tháng đầu năm 2022, giá dầu Brent đã tăng khoảng 60% so với cùng kỳ năm ngoái. Vào tháng 3 năm 2022, Tập đoàn Tài chính ING đã dự đoán giá dầu Brent trung bình trong năm 2022 là 96 USD/thùng. Bloomberg dự đoán 92 USD mỗi thùng trong năm 2022 và 86 USD mỗi thùng trong năm 2023.
Do đó, sự gia tăng giá dầu thế giới đã khiến thế giới rơi vào tình trạng lạm phát sâu hơn. Vào tháng 5 năm 2022, lạm phát của Mỹ đã tăng 8,6% – mức cao nhất kể từ năm 1981, trong khi lạm phát ở EU đạt 7,5%, có khả năng tiếp tục tăng.
Đối với Việt Nam, xăng dầu là hàng hóa chiến lược và quan trọng, chiếm 3,52% tổng chi phí sản xuất của toàn bộ nền kinh tế và 1,5% tổng tiêu dùng hộ gia đình. Do đó, khi giá xăng trong nước tăng 10%, lạm phát sẽ tăng 0,36%. Những biến động trong giá xăng sẽ có tác động mạnh mẽ đến giá sản xuất và tiêu dùng.
Sự gia tăng nhu cầu tổng hợp do chính sách tiền tệ và tài khóa
Cuối cùng, nhu cầu tổng hợp đã tăng vọt trong bối cảnh gián đoạn chuỗi cung ứng. Chính phủ Việt Nam đang chỉ đạo khẩn trương thực hiện chương trình phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội với quy mô 350 triệu VND trong hai năm 2022 – 2023. Trong gói hỗ trợ 350 triệu VND, chính sách tài khóa chiếm 83%, tương đương 291 triệu VND, trong khi gói tiền tệ chỉ chiếm 14%. 3% còn lại thuộc về các gói hỗ trợ khác.
Trong gói tiền tệ, chính phủ đã giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8%, tốn 49,4 triệu VND mà không bơm tiền vào lưu thông. Thêm vào đó, chính phủ không trực tiếp chuyển gói bù lãi suất trị giá 40 triệu VND cho các doanh nghiệp, từ đó không bơm tiền vào thị trường. Các gói hỗ trợ việc làm và hỗ trợ Covid-19 tổng cộng 84,4 triệu VND không tạo ra tiền trong thị trường. Do đó, các gói hỗ trợ tiền tệ không gây áp lực lên lạm phát.
Tuy nhiên, gói đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng trị giá 113.550 tỷ VND có khả năng gây áp lực lên lạm phát. Điều này có thể được giải thích bởi việc tăng đầu tư gây ra sự gia tăng nhu cầu về nguyên liệu thô, nhiên liệu và vật liệu xây dựng. Đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hiện nay, sự gián đoạn trong nguồn cung thế giới đã khiến giá hàng hóa tăng vọt. Kết quả là, việc giải ngân vốn đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong tình hình này sẽ tạo ra áp lực lạm phát lớn hơn cho toàn bộ nền kinh tế.
Rủi ro suy thoái kinh tế
Bên cạnh 3 yếu tố chính dẫn đến áp lực lên lạm phát, nhiều chuyên gia kinh tế đã có cái nhìn u ám về nền kinh tế. Theo những dự báo mới được cập nhật, nền kinh tế thế giới đang rơi vào một “Cuộc Đại Khủng Hoảng” khác khi lạm phát cao, trong khi sự đình trệ kinh tế cả hai gây ra tình trạng suy thoái. Điều này tạo ra một kịch bản không mấy tốt đẹp cho các nhà đầu tư để nắm bắt cơ hội đầu tư.
Dự báo tỷ lệ lạm phát trong năm 2022
Năm 2021 được coi là thành công trong việc phục hồi tăng trưởng kinh tế thế giới, nhưng lạm phát trong thời gian tới sẽ cao.
Trong một tuyên bố gần đây, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đã nhấn mạnh rằng lục địa này đang đối mặt với nguy cơ suy thoái. Họ dự báo tỷ lệ lạm phát 3,2% ở châu Á trong năm 2022, cao hơn nhiều so với dự đoán trước đó, và hạ dự báo tăng trưởng của châu Á xuống 4,9%.
Thêm vào đó, IMF dự báo lạm phát của Việt Nam trong năm 2022 sẽ tăng 3,9%, gần với ngưỡng mục tiêu 4% mà Chính phủ Việt Nam đề ra. Mặt khác, Ngân hàng Standard Chartered dự đoán lạm phát của Việt Nam trong năm 2022 sẽ vượt ngưỡng 4% và có thể tăng lên 5,5% vào năm 2023. Trong khi đó, Công ty Cổ phần Chứng khoán Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BSC) ước tính nếu giá dầu trung bình trong năm 2022 ở mức 80 USD/thùng, lạm phát của Việt Nam trong năm 2022 có thể đạt 4,5%; tuy nhiên, nếu giá dầu vượt quá 100 USD/thùng, lạm phát có thể tăng lên 5,1%.
Tỷ lệ này có thể là thách thức đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm 2022, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng đầu tư vào đất nước. Tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam đang cố gắng hết sức để duy trì và quản lý lạm phát, đảm bảo môi trường đầu tư thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư nước ngoài và trong nước.
Dù gặp nhiều thách thức, đây vẫn là thời điểm lý tưởng cho các nhà đầu tư nước ngoài tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Việt Nam. Tất cả những gì các nhà đầu tư nước ngoài cần là có một chuyên gia bên cạnh, giúp họ trong quá trình thành lập doanh nghiệp mới tại đất nước năng động này. Viettonkin là một trong những công ty tư vấn hàng đầu với những hiểu biết sâu sắc về thị trường và hệ thống pháp luật Việt Nam có thể hỗ trợ các nhà đầu tư tốt nhất. Điểm mạnh của chúng tôi là nguồn nhân lực chuyên nghiệp và các chuyên gia hàng đầu thông thạo trong nhiều ngành có thể hỗ trợ bạn trong từng bước đi. Hãy để chúng tôi là cánh tay phải của bạn!
