Là hai nền kinh tế nổi bật tại Đông Nam Á, Việt Nam và Singapore đã xây dựng quan hệ đối tác chiến lược trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu những yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy mối quan hệ song phương giữa hai quốc gia, bao gồm quy mô thương mại, dòng vốn đầu tư, các sáng kiến hợp tác và những lợi ích chung. Hãy cùng khám phá bức tranh năng động và giàu tiềm năng về thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và Singapore, qua đó tìm hiểu những cơ hội rộng mở dành cho các doanh nghiệp mong muốn tận dụng mối quan hệ hợp tác đang ngày càng phát triển này.
Tổng quan về quan hệ Việt Nam và Singapore
Kể từ khi Singapore và Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao song phương vào tháng 8 năm 1973, quan hệ giữa hai nước đã không ngừng được củng cố và phát triển mạnh mẽ. Hai quốc gia đã ký kết nhiều khuôn khổ hợp tác trên đa dạng lĩnh vực nhằm tăng cường tình hữu nghị và quan hệ hợp tác toàn diện. Bên cạnh đó, nhiều chuyến thăm chính thức của lãnh đạo hai nước, bao gồm các chuyến thăm song phương và các cuộc gặp bên lề các diễn đàn đa phương như Hội nghị ASEAN và APEC, cũng đã được tổ chức. Tháng 4 năm 2021, Thủ tướng Phạm Minh Chính và người đồng cấp Singapore Lý Hiển Long đã nhất trí tăng cường hợp tác trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19, đồng thời tiếp tục thúc đẩy hơn nữa quan hệ song phương giữa hai nước.
Quan hệ thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Singapore
Quan hệ thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Singapore là một yếu tố quan trọng góp phần xây dựng mối quan hệ song phương bền chặt. Trong đó, cần nhấn mạnh một dấu ấn nổi bật trong quan hệ giữa hai nền kinh tế ASEAN này, đó là Kết nối Singapore – Việt Nam (Singapore – Vietnam Connectivity). Được thành lập vào năm 2006, SVCFA là một nền tảng thường niên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương giữa Việt Nam và Singapore.
Kể từ khi SVCFA được triển khai, một môi trường thuận lợi với nhiều cơ hội đầu tư tại Việt Nam dành cho các doanh nghiệp Singapore đã được hình thành và phát triển. Các Hội nghị Bộ trưởng về Kết nối thường niên cũng được tổ chức nhằm đánh giá tiến độ hợp tác trong sáu lĩnh vực thuộc khuôn khổ này, bao gồm giáo dục và đào tạo, tài chính, công nghệ thông tin và viễn thông, đầu tư, thương mại và dịch vụ, cũng như giao thông vận tải. Đến nay, hai nước đã tổ chức 16 cuộc họp Bộ trưởng về Kết nối với sự tham gia của các bộ trưởng hai quốc gia.
Nhìn chung, quan hệ song phương giữa Việt Nam và Singapore đã được duy trì và tăng cường hiệu quả, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và đầu tư.
Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) – Bình Dương
Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
Trong nhiều năm qua, Singapore luôn duy trì vị thế vững chắc, là một trong những đối tác có quy mô đầu tư lớn nhất vào Việt Nam. Hoạt động đầu tư trực tiếp của Singapore tại Việt Nam đã tăng trưởng ổn định kể từ năm 1998, đặc biệt trong các lĩnh vực như bất động sản, chế biến, sản xuất và xây dựng. Trong hai tháng đầu năm 2023, Singapore tiếp tục giữ vị trí là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam trong số 51 quốc gia và vùng lãnh thổ có hoạt động đầu tư vào Việt Nam. Với tổng vốn đăng ký đạt 978,4 triệu USD, Singapore chiếm khoảng 31,6% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký tại Việt Nam. Chín Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore đã trở thành minh chứng tiêu biểu cho hiệu quả của dòng vốn đầu tư trực tiếp từ Singapore vào Việt Nam, bao gồm VSIP 1, VSIP 2 và VSIP 3 tại Bình Dương, VSIP Bắc Ninh, VSIP Hải Phòng, VSIP Quảng Ngãi, VSIP Hải Dương, VSIP Nghệ An và VSIP Becamex Bình Định.
Singapore tiếp tục duy trì vị thế là một trong những nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam, đứng đầu trong số các quốc gia ASEAN và xếp thứ hai trong tổng số 141 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam tính đến tháng 12 năm 2022. Các dự án đầu tư của Singapore đã hiện diện tại 51/63 tỉnh, thành phố của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam hiện có 140 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Singapore, với tổng vốn đăng ký đạt hơn 586 triệu USD.
Tính đến tháng 12 năm 2022, Singapore đã đầu tư vào 18 ngành, lĩnh vực đa dạng tại Việt Nam, góp phần giúp kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước tăng 11,6% so với năm trước đó. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu suy giảm trong năm 2023, việc duy trì hoặc vượt qua mức tăng trưởng thương mại đạt được trong năm 2022 sẽ là một thách thức đáng kể. Mặc dù môi trường kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động phức tạp, những thành tựu mà các nhà đầu tư Singapore đạt được trong hoạt động đầu tư vẫn là yếu tố không thể xem nhẹ.
Tác động từ dòng vốn đầu tư của Singapore tại Việt Nam tiếp tục được duy trì mạnh mẽ và ổn định, khi quốc gia này là một trong những nước ASEAN tiên phong khai phá thị trường đầu tư Việt Nam từ những năm 1990.
HSBC gần đây đã công bố kết quả một cuộc khảo sát quy mô lớn với gần 1.600 doanh nghiệp đến từ sáu nền kinh tế lớn nhất thế giới, trong đó tất cả các doanh nghiệp này đều đang hoạt động tại khu vực Đông Nam Á – Khảo sát HSBC Navigator: Southeast Asia (SEA) in Focus. Báo cáo nhấn mạnh những lợi thế của Việt Nam như lực lượng lao động có tay nghề, khả năng phục hồi kinh tế trong giai đoạn COVID-19, cũng như sự vươn lên của quốc gia này trở thành trung tâm sản xuất toàn cầu nhờ các chính sách ưu đãi của Chính phủ, việc ký kết các hiệp định thương mại tự do và nhiều lợi thế khác. Những yếu tố này cho thấy môi trường đầu tư tích cực tại Việt Nam, đồng thời làm nổi bật những lợi thế trong quan hệ thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Singapore.
Thương mại
Trong thập kỷ qua, thương mại song phương giữa Singapore và Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng trưởng ổn định. Singapore và Việt Nam duy trì mối quan hệ kinh tế chặt chẽ và lâu dài, với kim ngạch thương mại hai chiều tăng trưởng đều đặn trong 10 năm qua, đạt 31 tỷ SGD (tương đương hơn 22,9 tỷ USD) vào năm 2022.
Năm 2021, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Singapore đạt 3,89 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang Singapore bao gồm mạch tích hợp (469 triệu USD), thiết bị phát sóng (405 triệu USD) và dầu thô (283 triệu USD). Trong 26 năm qua, xuất khẩu của Việt Nam sang Singapore đã tăng trưởng với tốc độ trung bình hàng năm đạt 8,98%, từ mức 416 triệu USD vào năm 1995 lên 3,89 tỷ USD vào năm 2021.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch xuất khẩu của Singapore sang Việt Nam năm 2021 đạt 8,11 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Singapore sang Việt Nam bao gồm dầu mỏ tinh chế (893 triệu USD), polyme ethylene (552 triệu USD) và mạch tích hợp (507 triệu USD). Trong cùng giai đoạn 26 năm, xuất khẩu của Singapore sang Việt Nam tăng trưởng trung bình 6,02% mỗi năm, từ 1,78 tỷ USD vào năm 1995 lên 8,11 tỷ USD vào năm 2021.
Cơ hội và thách thức
Cơ hội
Năm 2022, Singapore và Việt Nam đã ký kết năm thỏa thuận cùng một số Biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm tăng cường hợp tác trong nhiều lĩnh vực như thương mại, kinh tế số, an ninh mạng, năng lượng sạch, phát triển bền vững và quyền sở hữu trí tuệ. Hai quốc gia tích cực tham gia các hiệp định tự do hóa thương mại và các hiệp định đa phương nhằm thúc đẩy hơn nữa quan hệ kinh tế song phương.
Gần đây, vào ngày 9 tháng 2 năm 2023, Singapore và Việt Nam đã củng cố hợp tác kinh tế thông qua việc ký kết nhiều Biên bản ghi nhớ (MoU). Các thỏa thuận này hướng tới tăng cường hợp tác trong nhiều lĩnh vực như thương mại, kinh tế xanh – số, cũng như hợp tác về hàng hải và cảng biển. Lễ ký kết diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Singapore của Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính, với sự chứng kiến của Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long. Đáng chú ý, một trong các MoU tập trung cụ thể vào hợp tác kinh tế và thương mại, tiếp nối thỏa thuận đã được hai nước ký kết trước đó vào tháng 2 năm 2022.
Với nền kinh tế tăng trưởng nhanh, Việt Nam mang đến nhiều cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp Singapore trong nhiều lĩnh vực như sản xuất, dịch vụ tiêu dùng, khách sạn – du lịch, chế biến thực phẩm, cơ sở hạ tầng, bất động sản và sản xuất công nghệ cao. Với những lợi thế nổi bật như chi phí lao động cạnh tranh, tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, vị trí chiến lược cùng nhiều tiềm năng khác, Việt Nam được đánh giá là thị trường hấp dẫn để các đối tác Singapore đầu tư và phát triển hoạt động kinh doanh.
Thách thức
Mặc dù thị trường thương mại và đầu tư Việt Nam sở hữu nhiều yếu tố tích cực, các doanh nghiệp nước ngoài vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt liên quan đến vấn đề tham nhũng và những hạn chế trong hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt Nam.
Năm 2016, Việt Nam xếp thứ 113 trong Chỉ số Nhận thức về Tham nhũng (Corruption Perceptions Index). Trước thực trạng này, Chính phủ đã chủ động triển khai nhiều biện pháp pháp lý liên quan như thông qua Luật Tiếp cận thông tin, sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng và nội luật hóa các quy định của Công ước Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng (UNCAC). Những nỗ lực giải quyết vấn đề này đã góp phần cải thiện đáng kể tình hình, giúp thứ hạng CPI của Việt Nam tăng lên vị trí 77 trong tổng số 180 nền kinh tế vào năm 2022.
Kết luận
Các doanh nghiệp Singapore tiếp tục duy trì niềm tin vào triển vọng kinh tế dài hạn của Việt Nam và tích cực tham gia đầu tư trong nhiều lĩnh vực tại các địa phương khác nhau trên cả nước. Cho đến nay, quan hệ Việt Nam – Singapore vẫn tiếp tục phát triển theo hướng tích cực, đóng góp quan trọng vào quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa của Việt Nam.
Nếu bạn là nhà đầu tư Singapore đang cần hỗ trợ trong việc thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam, vui lòng liên hệ với đội ngũ tư vấn của Viettonkin qua email hoặc trang liên hệ. Với kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm hỗ trợ các doanh nghiệp nước ngoài gia nhập thị trường Việt Nam, chúng tôi có thể cung cấp tư vấn chi tiết về quy trình, các bước thực hiện và hồ sơ cần thiết để chuẩn bị cho việc xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp tại Việt Nam.
