Với dân số lớn, nền kinh tế đang phát triển và các ưu đãi thuế cạnh tranh, cả Việt Nam và Indonesia đã nổi lên trong những năm gần đây như những trung tâm tiềm năng cho kinh doanh và đầu tư nước ngoài. Kể từ khi mở cửa với thế giới vào năm 1986, Việt Nam đã trở thành một trong những nước xuất khẩu hàng đầu châu Á. Thêm vào đó, chi phí lao động và thuế quan ngày càng tăng ở Trung Quốc đã chuyển hướng đầu tư sang Việt Nam như một lựa chọn rẻ hơn. Mặt khác, Indonesia đang chứng tỏ mình là một đối thủ mạnh trong việc thu hút đầu tư nước ngoài với chính sách tự do hóa và các gói kinh tế. Bài viết này cung cấp một so sánh tổng quát về việc kinh doanh tại Việt Nam và Indonesia.
Tiềm năng đầu tư của Việt Nam và Indonesia
- Thành tích mạnh mẽ của Việt Nam
Vào năm 2020, Báo cáo của US News và Thế giới đã xếp hạng Việt Nam là quốc gia thứ 8 tốt nhất để đầu tư, tiếp theo là Malaysia (thứ 13), Singapore (thứ 10) và Malaysia (thứ 12) và Trung Quốc (thứ 19). Các bảng xếp hạng được biên soạn dựa trên kết quả của một cuộc khảo sát toàn cầu dựa trên nhận thức trong số hơn 6.000 nhà ra quyết định kinh doanh về các thuộc tính như sự ổn định kinh tế, tinh thần khởi nghiệp, môi trường thuế, v.v. Tổng cộng có 125 quốc gia đã đầu tư vào Việt Nam vào năm 2019, với Hàn Quốc đứng đầu với tổng vốn đầu tư 7,92 tỷ USD, chiếm 20,8% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam. Theo vị trí, thành phố Hà Nội thu hút nhiều FDI nhất với 22,2% tổng vốn đầu tư. Đến tháng 12, cả nước có 30.872 dự án hợp lệ, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực chế biến và sản xuất. Việt Nam cũng đã bắt đầu thiết lập các khu kinh tế đặc biệt (các khu công nghiệp) để thu hút sản xuất sử dụng nhiều lao động vào cuối những năm 1990, nơi có 60-70% tổng số FDI được đặt tại.
Việt Nam cũng đã phát triển một trong những chế độ thuế cạnh tranh nhất trong ASEAN, thu hút các nhà đầu tư có thể tận dụng chi phí thấp hơn để kinh doanh tại Việt Nam và định vị mình trước các đối thủ cạnh tranh.
Cũng xem: Các địa điểm hàng đầu để thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam
- Triển vọng tích cực của Indonesia
Indonesia tiếp tục cung cấp tiềm năng lớn nhờ tăng trưởng kinh tế bền vững, nợ chính phủ thấp, dân số trẻ lớn và quản lý tài chính thận trọng. Theo Báo cáo Đầu tư Thế giới 2020 của UNCTAD, đầu tư FDI vào Indonesia đã tăng 14% giữa năm 2018 và 2019, đạt 23,4 tỷ USD; trong khi tổng vốn FDI đạt 232 tỷ USD vào năm 2019. Indonesia đứng thứ 4 vào năm 2020 trong danh sách các nền kinh tế tốt nhất thế giới để đầu tư theo Báo cáo của US News và Thế giới. Tăng trưởng FDI trong quý II năm 2019 chủ yếu tập trung vào điện, khí đốt và nước, giao thông vận tải và viễn thông.
Một loạt các gói chính sách kinh tế được chính phủ Indonesia thực hiện về tự do hóa, chắc chắn kinh doanh, cắt giảm thuế suất lãi suất, cắt giảm thuế năng lượng cho các ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động, ưu đãi thuế cho các khu kinh tế và giảm thuế suất đối với bất động sản đã kích thích mạnh mẽ tăng trưởng FDI. Các nhà đầu tư đang chuyển hướng sang Indonesia như một trung tâm FDI tiềm năng nhờ vào sự ổn định chính trị và kinh tế ngày càng tăng.
Theo Cục Đầu tư Indonesia (BKPM), đầu tư trong quý I năm 2020 đã tăng 8% so với cùng kỳ năm 2019. Năm quốc gia hàng đầu đầu tư vào Indonesia bao gồm Singapore, Trung Quốc, Hồng Kông, Nhật Bản và Malaysia, với FDI từ Singapore tổng cộng 6,527 tỷ USD trong quý I năm 2020, chiếm 23,1% tổng vốn đầu tư.
Cũng xem: Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Indonesia
Giới hạn sở hữu nước ngoài
- Việt Nam
Việt Nam là quốc gia thứ hai sau Singapore tích cực đàm phán các Khu vực Thương mại Tự do (FTA) với các thành viên ASEAN và các khối nước ngoài khác như EU. Các FTA cung cấp thuế suất ưu đãi và bảo vệ đầu tư, là những ưu đãi cho các nhà đầu tư nước ngoài. So với Indonesia, Việt Nam cởi mở hơn đối với FDI với ít hạn chế hơn và nhiều ưu đãi hơn. Theo Luật Đầu tư Việt Nam và các Cam kết của WTO Việt Nam, được phép thành lập các doanh nghiệp hoàn toàn có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong hầu hết các lĩnh vực. Ví dụ, thương mại, CNTT và sản xuất đều chào đón FDI. Tuy nhiên, một số ngành nghề như du lịch và quảng cáo yêu cầu có đối tác liên doanh Việt Nam.
Có nhiều loại hình pháp lý được phép cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, phổ biến nhất bao gồm Công ty TNHH, Công ty cổ phần và Văn phòng đại diện. Trong hầu hết các lĩnh vực, cũng có thể đăng ký một chi nhánh của công ty nước ngoài. Việc thành lập doanh nghiệp được quy định bởi DPI (Sở Kế hoạch và Đầu tư).
XEM THÊM: Các loại hình pháp lý tại Việt Nam
Luật Việt Nam không yêu cầu rõ ràng về số vốn đầu tư tối thiểu trong việc thành lập công ty. Tuy nhiên, Sở Kế hoạch và Đầu tư sẽ đánh giá số vốn góp và xem liệu nó có tương ứng với các chi phí dự kiến của công ty hay không. Để thành lập một công ty tại Việt Nam, bạn sẽ cần một địa chỉ đăng ký địa phương.
- Indonesia
Bắt đầu một doanh nghiệp hoặc thực thể pháp lý tại Indonesia có thể là một rủi ro đối với những người nước ngoài thiếu kinh nghiệm sâu sắc với đất nước và không có các mối quan hệ hoặc mạng lưới hữu ích. Indonesia không phải là quốc gia thân thiện nhất với doanh nghiệp, điều này được phản ánh qua Chỉ số của Ngân hàng Thế giới. Các nhà đầu tư muốn thành lập một công ty có vốn đầu tư nước ngoài một phần hoặc hoàn toàn tại Indonesia nên xem xét các quy định về sở hữu nước ngoài liên quan đến lĩnh vực kinh doanh.
Có hai loại hình pháp lý được phép cho người nước ngoài tại Indonesia: công ty TNHH có vốn đầu tư nước ngoài (PT PMA) và văn phòng đại diện (KPPA). Theo Nghị định số 25 năm 2007 về Đầu tư, bất kỳ hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài nào tại Indonesia phải dưới hình thức công ty TNHH. Việc thành lập công ty yêu cầu sự chấp thuận từ BKPM (Cục Đầu tư) và các cơ quan có thẩm quyền liên quan đối với một số ngành nghề.
Công ty TNHH phải tuân thủ các yêu cầu sau:
- Các hoạt động được phép: tất cả các hoạt động kinh doanh liên quan đến lĩnh vực mà nó tham gia và đã nhận được sự chấp thuận từ BKPM.
- Hạn chế sở hữu nước ngoài phụ thuộc vào các ngành nghề được quy định trong danh sách Đầu tư Tiêu cực.
- Vốn tối thiểu: 680.000 USD
- Tất cả cổ đông, giám đốc và ủy viên hội đồng đủ điều kiện xin giấy phép lao động, không giới hạn số lượng tài trợ visa kinh doanh, giấy phép lao động có thể được cấp cho các chuyên gia nước ngoài.
Danh sách Đầu tư Tiêu cực cập nhật nhất năm 2016 bao gồm các lĩnh vực kinh doanh bị hạn chế đầu tư nước ngoài. Các lĩnh vực được dành riêng cho đầu tư hoặc hợp tác với các doanh nghiệp trong nước bao gồm dịch vụ tư vấn xây dựng với mức đầu tư dưới 700.000 USD. Các lĩnh vực mở cho sở hữu nước ngoài một phần bao gồm dịch vụ internet, các khóa đào tạo chuyên nghiệp, phân phối và kho bãi, cửa hàng bách hóa với diện tích bán lẻ từ 400 đến 2.000 mét vuông, đại lý bán hàng tổng hợp cho các hãng hàng không nước ngoài.
Văn phòng đại diện có ít yêu cầu hơn về hoạt động; tuy nhiên, các hoạt động của nó bị giới hạn trong việc nghiên cứu thị trường, kết nối… và bị cấm kiếm lợi nhuận/doanh thu hoặc tham gia vào việc bán hàng.
Cũng xem: Thông tin về định dạng thực thể tại Indonesia
Các yếu tố khác trong việc kinh doanh
- Các loại thuế chính
Hầu hết các hoạt động kinh doanh và đầu tư tại Indonesia và Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng bởi các loại thuế sau:
- Thuế thu nhập doanh nghiệp
- Thuế thu nhập cá nhân
- Thuế giá trị gia tăng (VAT)/ Thuế bán hàng
- Thuế khấu trừ
- Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và đóng góp bảo hiểm y tế
Thuế thu nhập doanh nghiệp chung là 25% tại Việt Nam và 20% tại Indonesia. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dầu khí, khí đốt và tài nguyên thiên nhiên, thuế suất là 32 – 50% đối với các công ty tại Việt Nam có ít nhất 40% cổ phiếu được giao dịch trên sàn chứng khoán.
Cả Indonesia và Việt Nam đều áp dụng thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ lũy tiến từ 5% – 30% và tỷ lệ cố định 20% cho người không cư trú. Thuế bán hàng ở cả hai quốc gia là 10%.
- Lao động
Mức lương tối thiểu của Việt Nam thấp hơn một chút so với Indonesia, ở mức 130-190 USD mỗi tháng so với 240-300 USD. Tuy nhiên, khả năng lao động có kỹ năng tại Việt Nam tương đối thấp và tập trung ở các thành phố lớn, điều này là một hạn chế đối với các doanh nghiệp trong các lĩnh vực ngách như CNTT.
- Số ngày nghỉ lễ
So với Indonesia (20 ngày nghỉ lễ), Việt Nam có ít hơn 9 ngày nghỉ trong một năm, có nghĩa là có 9 ngày làm việc nhiều hơn. Thêm vào đó, người Việt Nam làm việc nhiều giờ hơn mỗi ngày so với bất kỳ quốc gia nào trong ASEAN.
- Ổn định chính trị
Việt Nam đã chứng minh qua thời gian là một quốc gia ổn định về chính trị. Indonesia đã trải qua một số bất ổn chính trị ở Jakarta và Papua. Một quốc gia ổn định cung cấp cho các nhà đầu tư nước ngoài một khung pháp lý hỗ trợ, tính dự đoán và đảm bảo về sự lâu dài.
- Thiên tai
Trong khi hầu hết các khu vực ở châu Á dễ bị thiên tai, các trung tâm công nghiệp của Việt Nam chủ yếu an toàn trước sự tàn phá của thiên tai.
Tóm lại, có nhiều lợi thế và bất lợi liên quan đến mỗi quốc gia về đầu tư nước ngoài, thành lập doanh nghiệp và tiến hành kinh doanh. Tùy thuộc vào ngành và lĩnh vực kinh doanh, các ưu tiên có thể khác nhau và nên đánh giá tất cả các tiêu chí trước khi kinh doanh tại Việt Nam và Indonesia. Các chuyên gia của VietTonkin với sự hiện diện lâu dài tại cả hai quốc gia luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn trong quá trình này.
