Khi chúng ta đang chứng kiến, đại dịch COVID-19 đã tác động đến mọi khía cạnh của xã hội trên toàn thế giới. Kinh tế cũng là một lĩnh vực đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ sự bùng phát, gần như tất cả các hoạt động sản xuất và dịch vụ đều bị tê liệt và ngành F&B cũng không phải là ngoại lệ. Đối mặt với áp lực kinh doanh của đại dịch, thay vì chọn từ bỏ và trôi nổi, thị trường F&B Việt Nam đã chứng kiến nhiều thương hiệu dám nghĩ, dám làm, đổi mới và thử nghiệm để tồn tại. Họ chọn cách tiếp tục chiến đấu, để bảo vệ thương hiệu của mình và nhân viên của họ. Đây cũng là một vấn đề của các quán cà phê Việt Nam. Bài viết này đề cập đến cách mà các quán cà phê này có thể tồn tại trong thời kỳ khủng hoảng và sau đó chúng ta có thể thấy khả năng phục hồi của họ có tiềm năng hay không.
Các quán cà phê Việt Nam bị ảnh hưởng như thế nào bởi COVID-19?
Dưới tác động của đại dịch toàn cầu, gần như không có ngành nào thoát khỏi ảnh hưởng của nó. Tại Việt Nam, đặc biệt, kinh doanh quán cà phê là một trong những nhóm ngành F&B đã chịu thiệt hại lớn do sự bùng phát này. Sự giảm sút về số lượng khách du lịch, sự hạn chế về số lượng cư dân tại những nơi đông người đã dẫn đến doanh thu giảm mạnh, trong khi các quán vẫn phải trả chi phí thuê rất cao, đó là những lý do chính cho những rắc rối lớn của các chủ quán cà phê.
Theo chủ một nhà hàng và một thương hiệu cà phê tại Quận 1, công ty này đã rơi vào tình trạng bi thảm trong mùa mà cả khách du lịch trong nước và quốc tế đều giảm, trong đó hệ thống cà phê đôi khi giảm đến 50% khách hàng.
Trong khi đó, quán cà phê Doha tại 223 Phan Xích Long, con phố ẩm thực nổi bật ở Thành phố Hồ Chí Minh, cũng treo biển ngừng hoạt động từ ngày 24 tháng 2, mặc dù nó được mở cửa vào ngày 9 tháng 9 năm 2019. Doanh nghiệp này thừa nhận rằng đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng đến việc giảm số lượng khách đến.
Theo ông Võ Duy Phú, giám đốc thương mại và tiếp thị của The Coffee House, chuỗi cà phê Việt Nam, cho biết đại dịch COVID-19 đã làm gián đoạn kế hoạch của hệ thống để tăng tốc mở 100 cửa hàng vào năm 2020. Theo kế hoạch, ngay sau Tết Nguyên Đán, chuỗi sẽ mở thêm nhiều điểm bán, nhưng tác động của đại dịch khiến kế hoạch này phải kéo dài đến tháng 5 và những tháng cuối năm.
Các quán cà phê Việt Nam tồn tại như thế nào trong thời kỳ khủng hoảng?
Chúng ta không còn nghe thấy bất kỳ lời mời nào như “Cà phê không?” hay “Hẹn gặp lại ở quán cà phê”. Toàn xã hội đang thực hiện giãn cách xã hội dù là một thành phố đông đúc hay một con phố nhỏ. Giới trẻ có xu hướng ghé thăm các quán cà phê sau bữa ăn tại nhà hàng hoặc thưởng thức một bộ phim tại rạp chiếu phim. Do đó, việc đóng cửa những cơ sở này đã gián tiếp ảnh hưởng đến chuỗi quán cà phê. Vì vậy, đối mặt với thách thức này, các chủ quán cà phê phải tìm cách tự cứu mình.
Thay đổi mô hình kinh doanh
Trong tình hình dịch bệnh, để vẫn đáp ứng nhu cầu của khách hàng, có doanh thu nhưng vẫn đảm bảo thực hiện chính sách giãn cách xã hội, không tập trung đông người, các quán cà phê “khổng lồ” của Việt Nam như The Coffee House, Highlands Coffee, v.v. đã chuyển sang mô hình kinh doanh giao hàng tận nhà trực tuyến.
Highlands Coffee vừa thông báo ngừng tất cả dịch vụ tại các cửa hàng của mình, ngoại trừ mang đi, kể từ cuối ngày 31 tháng 3. Trong thời gian này, các quán cà phê chỉ phục vụ cho mang đi và đơn hàng trực tuyến qua các ứng dụng giao hàng thực phẩm.
Tương tự, Starbucks cũng đã tạm ngừng phục vụ khách hàng tại các cửa hàng của mình trong thành phố cho đến cuối tháng. The Coffee House cũng đã bắt đầu cung cấp dịch vụ giao hàng tận nhà để ngăn chặn sự lây lan của virus.
Đối với các thương hiệu F&B đã mạnh trong phân khúc giao hàng từ trước, như The Coffee House, Starbucks, v.v. đây là thời điểm để các thương hiệu khẳng định vai trò của nền tảng, đồng thời thúc đẩy để tận dụng tối đa tiềm năng, đủ doanh thu để “trụ” qua đại dịch.
Hơn nữa, dưới sự cạnh tranh lớn của các thương hiệu, mỗi thương hiệu phải có những biện pháp riêng để thu hút sự chú ý và tương tác tích cực với khách hàng. Đây là “thời điểm vàng” cho những sáng tạo mới, từ các ưu đãi hấp dẫn của các thương hiệu như giảm giá hàng loạt, giảm giá theo giờ, mua combo, tích điểm, tặng đồ uống, v.v.; đến các phương thức giao hàng mới như cần câu, đặt hàng trước cổng, giao lẩu và dịch vụ tại nhà, v.v.
Trong thời gian gần đây, nhằm tăng cường vị thế của mình trên thị trường địa phương, Highlands Coffee, Starbucks và The Coffee House đã tăng tốc mở rộng mạng lưới với 240, 49 và 145 cửa hàng trên toàn quốc. Trong khi việc đặt hàng trực tuyến có sẵn, hiệu suất của họ phụ thuộc rất nhiều vào các cửa hàng vật lý.
Thành tựu sau những nỗ lực
Các phương pháp bán hàng trực tuyến với các chiến lược khuyến mãi hợp lý đã mang lại những đặc điểm tích cực cho một số thương hiệu. Theo CafeF, một số thương hiệu cà phê tại Việt Nam cũng đã tăng doanh số bán hàng trực tuyến trong thời gian này:
- Starbucks Việt Nam: Kể từ cuối tháng 3 năm 2020 khi các thành phố lớn yêu cầu đóng cửa, doanh thu từ giao hàng của Starbucks Việt Nam đã tăng 50% so với mức trung bình doanh số tháng 2.
- The Coffee House: Với chương trình giảm giá toàn diện, đơn hàng từ 50.000 đồng trở lên được miễn phí vận chuyển. Doanh số bán hàng trực tuyến tính đến ngày 29 tháng 3 năm 2020 đã tăng 30% so với tuần trước, khi tất cả các cửa hàng The Coffee House đều đóng cửa.
Những thành tựu đáng chú ý này là kết quả của sự sáng tạo và linh hoạt trong các phương pháp kinh doanh trực tuyến của các thương hiệu cà phê Việt Nam, các cơ sở cà phê và trà sữa từ lớn đến nhỏ. Trong thời điểm mà dịch bệnh vẫn còn khó lường, thời gian bán hàng trực tuyến vẫn sẽ duy trì vai trò quan trọng, ngay cả sau đại dịch, điều này có thể trở thành một xu hướng lâu dài do những thay đổi cụ thể trong nhu cầu của khách hàng.
Vai trò của việc giữ chân nhân viên
Đại dịch đã khiến nhiều quán cà phê Việt Nam “chao đảo” để tồn tại, trong khi nhiều quán buộc phải cho nhân viên tạm nghỉ việc do giãn cách xã hội và doanh thu giảm. Thời gian nghỉ ngơi đã kéo dài đến mức một số lượng lớn nhân viên có thể hoặc đã phải tìm kiếm công việc mới để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hàng ngày của họ, đó là mối quan tâm hàng đầu khác của các chủ quán. Do đó, câu hỏi “làm thế nào để giữ chân nhân viên?” cần phải có câu trả lời.
Ông Phú Võ, đồng sáng lập của The Coffee House chia sẻ rằng: “Ngoài các biện pháp cải thiện trải nghiệm của khách hàng và duy trì kinh doanh trực tuyến, chúng tôi vẫn cố gắng đảm bảo phúc lợi cho nhân viên để họ có thể có những ngày nghỉ nhưng vẫn được trả lương. Chỉ như vậy, sự hỗ trợ lẫn nhau được khuyến khích để không ai bị bỏ lại phía sau.”
Tóm lại, không thể phủ nhận rằng không có ngành nào nằm ngoài tác động của COVID-19. Tuy nhiên, “Trong thời điểm khủng hoảng, tất cả chúng ta đều có tiềm năng để biến đổi lên một cấp độ mới và làm những điều mà chúng ta chưa bao giờ nghĩ là có thể”. Do đó, chúng ta hoàn toàn có thể tin rằng các quán cà phê Việt Nam vẫn giữ cho vòng tròn kinh doanh hoạt động bất chấp bất kỳ khủng hoảng nào. Hy vọng rằng đại dịch sẽ kết thúc càng sớm càng tốt không chỉ cho các thương hiệu cà phê mà các ngành khác cũng có thể trở lại trạng thái bình thường với sự phát triển kinh doanh lớn.
